II GZ 300/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "F." Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 170/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "F." Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez zezwolenia postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. (sygn. akt II SA/Ol 170/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), oddalił wniosek "F." Spółki z o.o. z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej przez tę spółkę decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. (nr [...]), która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o wymierzeniu skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 515 994 zł za urządzanie w sierpniu 2011 r. gier hazardowych bez wymaganego zezwolenia na 54 automatach. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka wskazała, że najważniejszym segmentem jej działalności gospodarczej są gry na automatach o niskich wygranych (79%) oraz gry na automatach w salonach gier (18%), natomiast pozostała działalność w zakresie kasyn stanowi wartość marginalną (2,5%). Podkreśliła, że w latach 2014-2015 nastąpi wygaśnięcie wszystkich zezwoleń na punkty gier na automatach o niskich wygranych oraz na salony gier na automatach (upłynie 6-letni okres ich ważności), co spowoduje regres w kondycji finansowej spółki, której pozostanie jedynie marginalny obecnie segment kasynowy, wskutek ustawowych ograniczeń niezdolny do generowania występujących do tej pory przychodów. Spółka dodała, że choć 2013 r. zakończył się dla spółki zyskiem, to jej kondycja finansowa z podanych przyczyn stale się pogarsza, a zatem uiszczenie nawet stosunkowo "nieznacznej" kary pieniężnej za rzekomy brak zezwolenia, może prowadzić do zachwiania kondycji spółki w stopniu utrudniającym lub nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. W ocenie spółki, ma to szczególne znaczenie na tle ilości postępowań w przedmiocie kar pieniężnych wymierzanych spółce w sprawach analogicznych, w których łączna suma kar pieniężnych grożących spółce wynosi 11 502 517 zł, gdyż zapłata tych kar spowoduje załamanie się sytuacji finansowej spółki, wykluczając tym samym jej byt jako podmiotu gospodarczego. Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem przedstawione przez stronę okoliczności nie pozwalają na przyjęcie, iż w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji zostanie spełniona dyspozycja art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, znaczny spadek dochodów i związane z tym ryzyko zaprzestania działalności gospodarczej, polegającej na prowadzeniu salonu gier na automatach o niskich wygranych oraz koszty wypowiadania dotychczasowych umów najmu zawartych na lokale, w których ta działalność jest powadzona, nie mogą być traktowane jako znaczna szkoda w majątku spółki uzasadniająca wstrzymanie wykonania decyzji. Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła "F." Spółka z o.o. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Strona wnosząca zażalenie zarzuciła orzeczeniu Sądu pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację i tym samym niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w bezpodstawnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jak również przyjęcie, że w realiach przedmiotowej sprawy wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy skarżąca w dostateczny sposób wykazała (przedkładając stosowną dokumentację), że zarówno ta jednostkowa kara pieniężna, jak również zbiorcza ich liczba (wobec spółki prowadzonych jest bowiem szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej) stanowi kwotę, której zapłata wykraczałaby poza możliwości płatnicze strony w realiach gospodarczej kondycji wyznaczonej przedmiotem jej działalności, w związku z czym wniosek spółki zasługiwał na uwzględnienie. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał w szczególności daty ważności udzielonych spółce zezwoleń na powadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, jak również postępowania w przedmiocie nałożenia na spółkę kar pieniężnych (zarówno zakończone decyzjami ostatecznymi, jak i nieostatecznymi oraz dopiero wszczęte). Łączna suma kar pieniężnych wynosi 14 531 848 zł, a zatem stanowi kwotę, której zapłata w istotny sposób wpłynęłaby na możliwości płatnicze strony w realiach gospodarczych wyznaczanych przedmiotem jej działalności. Zdaniem strony, o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia skarżącej znacznej szkody i trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków, jakie dla skarżącej może spowodować wykonanie zaskarżonej decyzji świadczy również fakt, że organ celne podjęły już czynności w celu wyegzekwowania wymierzonych spółce kar pieniężnych (czego dowód stanowią załączone do skargi upomnienia), w związku z czym zachodzi realna obawa spowodowania szkody, której skutki, z uwagi na rozmiar, będą w zasadzie niemożliwe do odwrócenia. Autor zażalenia dodał, że o ile jedna tego typu kara nie musi wywierać znaczącego wpływu na płynność finansową spółki, to już kilka lub kilkanaście tego rodzaju kar może skutkować poważnymi konsekwencjami dla dalszego bytu spółki. Ponadto spółka, pragnąc uchronić się przed ponownym niesłusznym ukaraniem za dalsze okresy, może w ogóle zaprzestać gospodarczo wykorzystywać posiadane wciąż zezwolenie, co doprowadzi - wskutek jego wygaśnięcia - do nieodwracalnych skutków w postaci trwałej utraty możliwości prowadzenia działalności. Odstąpienie od działalności w ramach nieostatecznie cofniętych zezwoleń będzie zaś powodować utratę przychodów osiąganych z ich tytułu, utratę sieci punktów, jak również potrzebę dokonania natychmiastowej i przedwczesnej redukcji zatrudnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 515 994 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie przedstawiła okoliczności uprawdopodabniających wystąpienie w jej przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny było uznanie przez Sąd, że znaczny spadek dochodów spółki i związane z tym ryzyko zaprzestania działalności gospodarczej, polegającej na prowadzeniu salonu gier na automatach o niskich wygranych oraz koszty wypowiadania dotychczasowych umów najmu zawartych na lokale, w których ta działalność jest powadzona - nie świadczą o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena nie jest prawidłowa. Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia spółka nadesłała do akt sprawy szereg dokumentów dotyczących: 1) jej kondycji finansowej (m.in. sprawozdanie finansowe za 2013 r.), 2) postępowań prowadzonych wobec spółki w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych (znajdujących się w toku, jak i zakończonych), 3) łącznej wysokości już nałożonych na spółkę kar, a także 4) działań podjętych przez organy podatkowe w celu wyegzekwowania nałożonych kar. Dokumenty te w powiązaniu z wyjaśnieniami strony pozwalały na ocenę, czy w sprawie niniejszej istnieją podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy podzielić stanowisko skarżącej spółki, że ocena wystąpienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może się ograniczyć do analizy sytuacji materialnej strony jedynie w kontekście wykonania zaskarżonej decyzji, ale konieczne jest też uwzględnienie pozostałych, toczących się, jak i niedawno zakończonych spraw dotyczących nałożenia kar pieniężnych. Mając na uwadze dokumenty wskazujące na kondycję finansową strony, znaczną wysokość kar pieniężnych nałożonych już na spółkę lub jej grożących, a także fakt, że główne źródło dochodu spółki opiera się na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń z terminem wygaśnięcia najpóźniej w 2015 r., należało przyjąć, że bezpośrednim skutkiem natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji (czyli zapłaty kary pieniężnej w wysokości przekraczającej pół miliona złotych) będzie wzrost strat ekonomicznych przedsiębiorstwa, zaś ich następstwem może być utrata płynności finansowej przedsiębiorstwa lub zwolnienie pracowników. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki i dlatego - działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. - uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. PG