II SA/Bk 107/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wznowienie studiów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Dziekana Wydziału Historyczno – Socjologicznego Uniwersytetu w B. z dnia [...] września 2014 r., znak [...]. Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. P. K. (dalej powoływany jako: "Skarżący"), wskazując na art. 257 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej powoływana jako u.p.s.w.) zwrócił się do Dziekana Wydziału Historyczno – Socjologicznego Uniwersytetu w B. o wyrażenie zgody na wznowienie studiów na kierunku historia studia niestacjonarne jednolite, w roku akademickim 2014/2015, celem złożenia pracy dyplomowej i jej obrony. Wyjaśnił, że w roku akademickim 2009/2010 zakończył pozytywnie wszystkie kursy i ćwiczenia przewidziane programem studiów, uzyskując tym samym absolutorium. Jednakże z uwagi na nie złożenie w terminie pracy dyplomowej, został skreślony z listy studentów. Decyzją z dnia [...] września 2014 r., znak [...] Dziekan Wydziału Historyczno – Socjologicznego Uniwersytetu w B., nie wyraził zgody na wznowienie studiów na kierunku historia studia niestacjonarne jednolite magisterskie w roku akademickim 2014/2015, wskazując że w świetle Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B., nie ma podstaw prawnych pozwalających na podjęcie decyzji o wznowieniu na studia, z uwagi na brak kierunku. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Rektor Uniwersytetu w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że słusznie wskazuje Skarżący w odwołaniu, że zaskarżona decyzja nie zawiera merytorycznego uzasadnienia przyczyn dla których jego wniosek nie mógł być uwzględniony, jednakże powyższe nie mogło stanowić podstawy do zmiany wydanej decyzji. Wskazał, że Skarżący w 2010 r. uzyskał absolutorium, jednakże mimo przedłużenia terminu do złożenia pracy dyplomowej do 31 października 2010 r. tego nie uczynił, dlatego też został skreślony z listy studentów. Od momentu utraty przez Skarżącego statusu studenta w planie nauczania oraz w programie studiów, zaszły istotne zmiany - rok akademicki 2010/2011 był ostatnim kiedy można było uzyskać tytuł zawodowy magistra w trybie studiów niestacjonarnych jednolitych magisterskich. Od roku akademickiego 2011/2012 Uniwersytet w B. przeszedł na dwustopniowy system kształcenia. Kierunek historia realizowany jest od tego roku w ramach studiów pierwszego i drugiego stopnia. W programach kształcenia wszystkich kierunków studiów zaszły istotne zmiany. Dlatego też w przypadku Skarżącego wznowienie studiów na podstawie § 33 Regulaminu studiów w chwili obecnej nie jest możliwe. Rektor Uniwersytetu w B. wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniami § 33 ust. 5 Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B., osoba, która po uzyskaniu absolutorium została skreślona z listy studentów, może ubiegać się o wznowienie studiów na dzień egzaminu dyplomowego w ciągu dwóch lat od uzyskania absolutorium. Wznowienie studiów musi być poprzedzone opinią promotora zawierającą pozytywną ocenę przygotowanej pracy dyplomowej. Dwuletni termin, określony § 33 ust. 5 regulaminu, w odniesieniu do Skarżącego już upłynął, dlatego też nie mógł ubiegać się o wznowienie na tej podstawie. Z kolei § 33 ust. 1 Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B. dotyczą studentów, którzy rozpoczęli studia od 1 października 2012 r. a więc studiują lub studiowali na studiach pierwszego lub drugiego stopnia. Tak więc przepisy te nie maja zastosowania w tej konkretniej sprawie ponieważ Skarżący został skreślony z listy studentów V roku jednolitych studiów magisterskich, których uczelnia już nie prowadzi od roku akademickiego 2011/2012. Organ wskazał także, że zapisy art. 257 ust. 4 u.p.s.w. w przypadku Skarżącego nie mają zastosowania, bowiem z chwilą skreślenia z listy studentów, utracił on prawa studenckie. Przepisy art. 252-277 u.p.s.w. uregulowały zagadnienia związane z okresem przejściowym, określiły okres obowiązywania przepisów wykonawczych oraz datę wejścia w życie ustawy. Zmiany te w zasadniczym zakresie mają charakter dostosowawczy do zmian wprowadzonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym przez nowelizację z dnia 18 marca 2011 r. Na powyższą decyzję Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 257 ust. 4 u.p.s.w, § 33 ust. 5 i 6 Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B. oraz art. 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że organ błędnie przyjął jakoby w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 257 ust. 4 u.p.s.w., z którego wynika że studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - odpowiednie studia drugiego stopnia. Studia na kierunku historia rozpocząłem przed rokiem 2005 tj. przed dniem wejścia w życie ustawy, dlatego przepis ten znajduje stosowanie w mojej sytuacji. Jednocześnie zaznaczył, że fakt skreślenia go z listy studentów nie miał wpływu na zastosowanie powyższego przepisu, bowiem z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że przepis ten ma zastosowanie także do byłych studentów (wyroki WSA w Krakowie z 4 czerwca 2014 r. III SA/Kr 189/14 i WSA w Warszawie z 10 stycznia 2013 r., VIII SA/Wa 756/12). Skarżący przytaczając treść § 33 ust. 1, 5 i 6 Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B. wskazał, że w jego ocenie mimo upływu okresu dwóch lat od skreślenia go z listy studentów, to przysługuje mu prawo do wznowienia studiów na ostatnim roku studiów na podstawie § 33 ust. 6 Regulaminu. Odmówienie wznowienia studiów i złożenia pracy dyplomowej prowadzi, w ocenie Skarżącego, do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i słusznego interesu obywatela. Skarżący w dalszej części skargi uzasadnił, na czym w jego ocenie polegało naruszenie przepisów postępowania wynikających z K.p.a. W odpowiedzi na skargę, Rektor Uniwersytetu w B., wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, że nie ma podstaw do zastosowanie a sprawie art. 257 ust. 4 u.p.s.w., bowiem rozstrzygnięcie wniosku Skarżącego było możliwe na podstawie Regulaminu Studiów UwB. Podkreślił, że Skarżący wniósł o wznowienie studiów celem złożenia pracy dyplomowej i jej obrony, a taka sytuacja została przewidziana w § 33 ust. 5 Regulaminu. W odniesieniu do Skarżącego nie było możliwości wznowienia studiów jedynie celem złożenia i obrony pracy dyplomowej, bowiem upłynął termin dwóch lat od uzyskania absolutorium. Wskazał, że Skarżący ma prawo ubiegać się o wznowienie studiów na ostatnim roku studiów na podstawie § 33 ust. 6 Regulaminu (na cały rok a nie 1 dzień celem złożenia i obrony pracy dyplomowej), jednakże organy nie rozpatrywały wniosku Skarżącego w oparciu o tenże przepis, z uwagi na treść i zakres wniosku Skarżącego, którym organy były związane. Skarżący nie wnosił o wznowienie studiów w tym trybie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w realiach niniejszej sprawy, organy Uniwersytetu w B., zasadnie odmówiły Skarżącemu wznowienia studiów na kierunku historia studnia magisterskie jednolite, w świetle obowiązujących przepisów. Z akt sprawy wynika, że Skarżący w 2010 r. uzyskał absolutorium na kierunku historia studia niestacjonarne jednolite, jednakże z uwagi na nie złożenie pracy dyplomowej w terminie, został skreślony z listy studentów. Następie, w dniu 15 września 2014 r., wystąpił do Dziekana Wydziału Historyczno-Socjologicznego z wnioskiem o wznowienie studiów na ww. kierunku, celem złożenia pracy dyplomowej i jej obrony. Organy obu instancji odmówiły Skarżącemu wznowienia studiów, wskazując że w związku z reorganizacją systemu kształcenia wyższego, zaszły istotne zmiany w programie studiów, zaś rok akademicki 2010/2011 był ostatnim kiedy można było uzyskać tytuł zawodowy magistra w trybie studiów niestacjonarnych jednolitych magisterskich. Obecnie kierunek historia jest realizowany w ramach studiów pierwszego i drugiego stopnia, dlatego też wznowienie studiów na podstawie § 33 Regulaminu Studiów jest niemożliwe. Jednocześnie organy Uniwersytetu wskazały, że względem Skarżącego nie może mieć zastosowania art. 257 ust. 4 u.p.s.w. bowiem z chwilą skreślenia z listy studentów, utracił on prawa studenckie. W ocenie Sądu, powyższe stanowisko organów Uniwersytetu jest błędne. Wskazać przede wszystkim należy, że podstawą prawną wydania zakwestionowanej decyzji był art. 207 u.p.s.w. w zw. z art. 107 k.p.a. oraz Regulamin Studiów Uniwersytetu w B. (dalej powoływany także jako Regulamin). Jak wskazuje art. 160 ust. 1 u.p.s.w., regulamin studiów określa organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta. Warunki, jakim muszą odpowiadać postanowienia regulaminu studiów w uczelniach, zostały w sposób precyzyjny określony w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2014 r. (Dz.U. z 2014 r., poz. 1302) oraz we wcześniejszym rozporządzeniu z dnia 19 lipca 2011 r., (Dz.U. Nr 160, poz. 958). Z treści obu rozporządzeń bezsprzecznie wynika, że postanowienia regulaminu studiów mają określać m.in. warunki wznawiania studiów. Stosownie do § 45 ust. 1 Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B., praca dyplomowa powinna być złożona najpóźniej do końca sesji głównej. Dziekan może przedłużyć termin złożenia pracy dyplomowej do końca sesji poprawkowej. Jednocześnie, student, który nie złożył pracy dyplomowej w ww. terminie, zostaje skreślony z listy studentów. Zasady wznowienia studiów po skreśleniu z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej określają postanowienia § 33 ust. 5 i 6. Z treści § 33 ust. 5 Regulaminu wynika, że osoba, która po uzyskaniu absolutorium została skreślona z listy studentów, może ubiegać się o wznowienie studiów na dzień egzaminu dyplomowego w ciągu dwóch lat, od uzyskania absolutorium. Wznowienie studiów musi być poprzedzone opinią promotora zawierającą pozytywną ocenę przygotowanej pracy dyplomowej. Osoba, która po uzyskaniu absolutorium została skreślona z listy studentów i w ciągu dwóch lat od uzyskania absolutorium nie złożyła pracy dyplomowej, może ubiegać się o wznowienie studiów na ostatnim roku studiów. Postanowienia § 28 ust. 3 stosuje się odpowiednio (§ 33 ust. 6 Regulaminu). Jednocześnie zaznaczyć należy, że stosownie do § 33 ust. 3 Regulaminu, wznowienie następuje na ten sam kierunek studiów, z którego student został skreślony. Analiza powyższych zapisów Regulaminu niewątpliwie prowadzi do wniosku, że owszem, kwestia wznawiania studiów została w nim uregulowana, jednakże jedynie w zakresie osób, którzy zostali skreśleni z listy studentów po rozpoczęciu nauki realizowanej w ramach studiów pierwszego i drugiego stopnia (w odniesieniu do kierunku historia). Analizowany Regulamin nie przewiduje możliwości wznawiania studiów, w sytuacji gdy kierunek, na którym studia zostały przerwane (uzyskano absolutorium) przestał być realizowany, gdyż § 33 ust. 3 Regulaminu wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, że wznowienie studiów następuje na kierunek, z którego student został skreślony. Powyższe znajduje potwierdzenie w oświadczeniu pełnomocnika organu złożonego w trakcie rozprawy w dniu 23 kwietnia 2015 r., z którego wynika, że nowy regulamin studiów ma zastosowanie także do byłych studentów, kończących studia jednolite pięcioletnie. Zgodzić się zatem należało z organem, że obowiązujący § 33 Regulaminu nie pozwala na wznowienie studiów względem osób, które zostały skreślone z listy studentów a rozpoczęły studia na kierunkach pięcioletnich, jednolitych studiów magisterskich (przed reformą z 2011 r.) Stosownie do art. 257 ust. 4 u.p.s.w. studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia. Niewątpliwie Skarżący był studentem jednolitych studiów magisterskich i rozpoczął je przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, a zatem w świetle brzmienia art. 257 ust. 4 u.p.s.w. musi mieć zagwarantowane prawo do ukończenia rozpoczętych studiów. To regulamin studiów powinien określać w jakim trybie i na jakich zasadach, osoby, które rozpoczęły studia na podstawie "startych" przepisów a następnie zostały skreślone z listy studentów, mogły ukończyć te studia, w szczególności złożyć i obronić pracę dyplomową. Tymczasem Regulamin Studiów Uniwersytetu w B. takich regulacji nie zawiera, co niewątpliwie stanowi naruszenie zasady praw nabytych. W ocenie Sądu, mylne jest stanowisko organu, że z chwilą skreślenia z listy studentów Skarżący utracił prawa studenckie, a zatem przepis art. 257 ust. 4 u.p.s.w. nie może mieć zastosowania. W stosunku do osób, które znajdują się w takiej sytuacji jak Skarżący, to znaczy posiadają absolutorium, zostały skreślone z listy studentów i ubiegają się o wznowienie studiów należy analogicznie stosować przepisy dotyczące studentów. Nie ma bowiem żadnych podstaw, aby w stosunku do takich osób przepisów tych nie stosować. Oprócz instytucji wznowienia studiów nie ma innej regulacji prawnej, która faktycznie umożliwiałaby przywrócenie takich osób na studia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 756/12). Podkreślić należy, że stanowisko organu w tym zakresie jest niekonsekwentne, gdyż z jednej strony odmawia on Skarżącemu przyznania praw studenckich, z drugiej zaś, wskazuje że ma do niego zastosowanie Regulamin Studiów Uniwersytetu w B., a zatem przynajmniej teoretycznie może ubiegać się o wznowienie studiów. Skoro Regulamin ma zastosowanie także do osób, które utraciły status studenta, nie może takim osobom odmawiać możliwości skorzystania z przepisów u.p.s.w. Podkreślić należy, że w podobnej sprawie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 2015 r., I OSK 2550/14, wskazując że brak w Regulaminie Studiów regulacji dotyczącej okoliczności, w której osoba pragnąca wznowić studnia w sytuacji, gdy na skutek reformy toku studiów doszło do likwidacji dotychczasowego trybu studiowania (w rozpatrywanej sprawie jednolite studia magisterskie) jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i słusznego interesu obywatela, ponieważ zmiany organizacyjne w systemie studiów nie mogą pozbawiać jednostki praw nabytych. W celu wypełnienia tak powstałej luki, konieczne jest zastosowanie art. 257 ust. 4 u.p.s.w. uznając że ma on zastosowanie także do byłych studentów, gdyż w przeciwnym wypadku osoba taka jak Skarżący, w wyniku zmian w prawie, zostałaby pozbawiona możliwości ukończenia studiów wyższych. Student skreślony z listy studentów pod rządem przepisów przewidujących jednolite studnia magisterskie musi mieć możliwość wznowienia i ukończenia studiów, także na podstawie przepisów, które dają możliwość studiowania tylko w systemie studiów pierwszego i drugiego stopnia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy Uniwersytetu prowadzące postępowanie powinny zastosować art. 257 ust. 4 u.p.s.w. i rozważyć jaka jest możliwość kontynuowania studiów przez Skarżącego. Nie można uznać za zgodne z prawem stanowiska organów, że nie jest możliwe wznowienie studiów na kierunku wskazanym przez Skarżącego, z uwagi na reformę toku studiów w wyniku której doszło do likwidacji dotychczasowego trybu studiowania. Sam fakt, że przepisy Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B. nie przewidują możliwości wznowienia studiów na kierunku, który uległ likwidacji w wyniku zmiany toku studiów, nie pozbawia Skarżącego, w świetle art. 257 ust. 4 u.p.s.w. prawa do ukończenia tych studiów, w szczególności umożliwienia złożenia i obrony pracy dyplomowej. Powyższej oceny nie może zmienić podniesiona w odpowiedzi na skargę kwestia, że teoretycznie Skarżący może ubiegać się wznowienie studiów na podstawie § 33 ust. 6 Regulaminu, gdyż pozostaje to w oczywistej sprzeczności z treścią § 33 ust. 3 tegoż Regulaminu. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji mając na uwadze treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zobowiązany będzie do wydania decyzji z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Jednocześnie organ I instancji winien wziąć pod uwagę podniesione, zarówno w odwołaniu jak i skardze, oczywiście uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w zakresie dotyczącym nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia decyzji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.