II FZ 213/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 302/15 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 13 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu wniosku postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 302/15, mocą którego oddalono wniosek J. R. (dalej: skarżący, strona) o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W motywach orzeczenia Sąd podał, że postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. odrzucił skargę skarżącego z uwagi na nieuzupełnienie w terminie jej braków. W piśmie z 4 maja 2015 roku (data nadania) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że o powyższym postanowieniu dowiedział się w dniu 28 kwietnia 2015 r. w sekretariacie sądu. Dodał, że doręczyciel nie pozostawił zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki do odbioru w punkcie odbioru korespondencji InPost, jak również ponownego awiza. W przeciwnym razie odebrałby nadaną do niego korespondencję, tak jak to czynił wcześniej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że wniosek nie jest zasadny. Na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd wywiódł, że konieczną i zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać czynności sądowej. Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy twierdzenie skarżącego o niepozostawieniu awiza może być uznane jedynie za przypuszczenie, gdyż poza jego oświadczeniem nie ma żadnego dowodu, że przesyłka rzeczywiście nie była awizowana. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia o braku awizo prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. Tym bardziej, że jak wynika z adnotacji znajdujących się na zwróconej Sądowi przesyłce, była ona dwukrotnie prawidłowo awizowana. Po raz pierwszy awizowano ją 19 marca 2015 r., o czym doręczyciel poinformował adresata przez pozostawienie awiza w skrzynce oddawczej. 27 marca 2015 r. przesyłkę awizowano powtórnie, a następnie odesłano nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Skoro zatem skarżący nie odebrał przesyłki, należało uznać ją za doręczoną z upływem czternastego dnia, liczonego od daty pierwszego awizo, tj. z dniem 2 kwietnia 2015 r., zgodnie z art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie polegające na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, jednocześnie wyznaczając początek biegu terminu do podjęcia czynności sądowej. Sąd wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący podjął jakiekolwiek kroki zmierzające do obalenia powyższego domniemania, w szczególności brak jest informacji o wszczęciu (lub przynajmniej próbie wszczęcia) procedury reklamacyjnej związanej z wyjaśnieniem okoliczności niedoręczenia przesyłki. Skoro tego nie uczynił, to uznać należy, że twierdzenie o niepozostawieniu awizo w skrzynce jest nieprzekonujące. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik w imieniu skarżącego wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zdaniem pełnomocnika to, że skarżący udał się w celu uzyskania informacji o sprawie do oddalonego o 70 km od jego miejsca zamieszkania sądu, uprawdopodabnia jego twierdzenie o braku awizo w skrzynce pocztowej. Gdyby zawiadomienie zostało mu dostarczone, skarżący udałby się do oddalonego o 10 km punktu odbioru przesyłek InPost, zamiast jechać do sądu. Pełnomocnik dodał, że skarżący nie widział możliwości albo konieczności wdrożenia procedury reklamacyjnej, lecz skupił się na wniosku o przywrócenie terminu i ustanowienie pełnomocnika. Pełnomocnik uwypuklił też trudności skarżącego w prowadzeniu sprawy sądowej i artykułowaniu jego stanowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne, bowiem zaskarżone postanowienie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Z treści zażalenia wynika, że pełnomocnik skarżącego zmierza do podważenia faktu prawidłowego awizowania przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Skarżący twierdzi bowiem, że nie otrzymał zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia (awizo) ani zawiadomienia powtórnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tego rodzaju argumenty nie mogą prowadzić do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżący kwestionując prawidłowość awizacji kwestionuje bowiem w istocie fakt prawidłowego doręczenia mu przesyłki w trybie zastępczym, przewidzianym w art. 73 p.p.s.a. Gdyby przyjąć, że w analizowanej sprawie rzeczywiście do awizacji nie doszło, oznaczałoby to, że przesyłki nie można byłoby uznać za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a., termin do uiszczenia wpisu nie rozpoczął biegu, a więc nie można byłoby mówić o ewentualnym jego uchybieniu czy przywróceniu. Podkreślić należy, że w postanowieniu Sądu pierwszej instancji z dnia 23 kwietnia 2015 r. o odrzuceniu skargi sporna przesyłka została uznana za skutecznie doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a., a postanowienie to jest prawomocne. Zarzut skarżącego dotyczący błędów doręczyciela mógłby więc stanowić podstawę środka odwoławczego od postanowienia o odrzuceniu skargi, a nie wniosku o przywrócenie terminu. Jeśli skarżący jest przekonany, że niewłaściwie zastosowano wobec niego art. 73 p.p.s.a. (tj. nie pozostawiono w jego skrzynce awizo), to nie może wiarygodnie uprawdopodobnić, że uchybienie terminu do opłacenia skargi nastąpiło bez jego winy. Z tego powodu wadliwe jest uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, w którym Sąd pierwszej instancji, mimo związania na podstawie art. 164 p.p.s.a. swoim postanowieniem o odrzuceniu skargi z dnia 23 kwietnia 2015 r., rozważał w kontekście przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, czy sporną przesyłkę doręczono skarżącemu prawidłowo. Sąd ten winien był uznać, że skarżący nie przedstawił we wniosku żadnych argumentów świadczących o spełnieniu przesłanek z art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., lecz w istocie kwestionuje prawidłowość doręczenia mu pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. oraz to, że termin ten rozpoczął bieg, i na tej podstawie wniosek oddalić. Ze względu na to, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe, a wadliwe jest jedynie uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 p.p.s.a. zażalenie oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się natomiast do wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, bowiem orzeka o tym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy albo sąd w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r. sygn. akt I FPS 3/13).