I SA/Wa 2210/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Mirosław Gdesz WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. K., M. K., S. R., A. N. i D. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących: M. K., M. K., S. R., A. N. i D. O. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a."), utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] r. K.-A. B. i K. B. wnieśli na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) o przyznanie własności czasowej za czynszem symbolicznym nieruchomości położonej w W., przy ul. [...] nr pol. [...], nr hip. [...]. Prezydium Rady Narodowej W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] r. nr [...] odmówiło K. B. i S. B. przyznania prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia [...] r. M. K., M. K., S. R., A. N. i D. O. wnieśli o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 97 § 1 k.p.a. zawiesiło postępowanie w sprawie do czasu ustalenia następców prawnych po T. F. i A. F.. Jednocześnie Kolegium zobowiązało wnioskodawców do dołączenia do akt sprawy postanowienia sądu o nabyciu spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po A. F. i T. F. oraz wskazania adresów tych następców prawnych. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w sprawie konieczne jest ustalenie wszystkich stron postępowania, bowiem bez ich udziału postępowanie to nie może się toczyć. W ocenie Kolegium takimi stronami są następcy prawni zmarłych właścicieli lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. tj. T. F. i J. F. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili M. K., M. K., S. R., A. N. i D. O.. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. Kolegium wskazało, że zobowiązane jest w pierwszej kolejności ustalić strony postępowania, a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stroną postępowania jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, ale również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Tym samym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia stronami są następcy prawni poprzednich właścicieli, ale również właściciele lokali i użytkownicy wieczyści przedmiotowego gruntu. Kolegium podniosło, że wobec śmierci właścicieli lokalu [...] tj. T. F. i A. F. koniecznym stało się ustalenie ich następców prawnych i z tego tez względu postępowanie należało zawiesić. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. K., M. K., S. R., A. N. i D. O.. W skardze swej podnieśli brak należytego ustalenia stron postępowania i niezasadne uznanie, że następcy prawni T. F. i A. F. mają interes prawny do bycia stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] r. z uwagi na przysługujący im tytuł własności lokalu a także nieuprawnione nałożenie na skarżących obowiązku ustalenia następców prawnych T. F. i A. F. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Sąd, w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną wyłącznie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skarga jest uzasadniona i jako taka zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zawieszenie przedmiotowego postępowania z uwagi na brak ustalenia następców prawnych po zmarłych T. F. i A. F. oraz uchylenie się przez organ od wydania merytorycznej decyzji w sprawie musi być uznane za naruszenie przepisu art. 28 k.p.a., art. 30 § 5 k.p.a. oraz art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. Uzależnienie bowiem od rozstrzygnięcia spraw spadkowych dotyczących osób nie mających jakiegokolwiek związku ze wskazanym postępowaniem nadzorczym, przy jednoczesnym mylnym zobowiązaniu aby ustaleni zgodnie z przepisami prawa spadkobiercy ponownie wykazywali swoje prawa nie jest do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Zdaniem Sądu całkowicie bezzasadne było zawieszanie postępowania z uwagi na nieustalenie następców prawnych właścicieli samodzielnych lokali, a nawet czynienie ich stronami postępowania nadzorczego. Brak bowiem przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby interes prawny (w rozumieniu art. 28 k.p.a.) właścicieli lokali usytuowanych w budynku położonym na gruncie dekretowym, w badaniu oceny legalności orzeczenia, które odmawiało przyznania prawa własności czasowej. Podkreślenia wymaga, że decyzja wycofująca z obrotu prawnego decyzję o odmowie uwzględnienia wniosku dekretowego nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach i obowiązkach osób trzecich, organ nadzorczy nie orzeka co do istoty sprawy przyznania własności czasowej, czyli nie konkretyzuje stosunku prawnego, którego uczestnikami są osoby trzecie. Nie może ulegać wątpliwości, że prawa osób, które nabyły lokale są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stąd udział w postępowaniu nadzorczym właścicieli lokali nie jest zdaniem Sądu niczym uzasadniony. Powyższy pogląd został w sposób jednoznaczny potwierdzony uchwałą Sądu Najwyższego składu siedmiu sędziów z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt III CZP 90/10 OSNC 2011/7-8/76. Jeżeli nawet doszłoby w rezultacie postępowania dekretowego do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na udziale nie związanym ze sprzedanymi lokalami, to w miejsce gminy do wspólnoty mieszkaniowej wejdzie nowa osoba. Podkreślić należy, że właściciele lokali jako współużytkownicy wieczyści nie mają jakiegokolwiek wpływu na ewentualne rozporządzenia udziałem przez gminę. Nadto w zakresie restytucji prawa własności budynków znajdujących się na gruncie dekretowym warto przywołać postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2011 r. sygn. akt I CSK 288/20110, w którym to orzeczeniu uznano, że stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej byłym właścicielom gruntów warszawskich przyznania prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu wywołuje ten skutek, iż przywraca legitymowanym uprawnienie do ubiegania się o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania, jako "surogatu" nieistniejących obecnie praw majątkowych przewidzianych w art. 7 ust. 1 dekretu. Nie powoduje natomiast prawnorzeczowego skutku w postaci restytucji prawa własności budynków znajdujących się na gruncie – art. 5 dekretu. Powyższy pogląd jest trafny na gruncie niniejszej sprawy – budynek już raz utracił swoją odrębność i stał się częścią składową nieruchomości, nie jest zatem możliwe aby w odniesieniu do udziałów związanych ze sprzedanymi lokalami był częścią składową nieruchomości, a w części stanowił odrębną nieruchomość w rozumieniu art. 5 dekretu. Zatem wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej nie ma żadnego wpływu na prawa rzeczowe tych osób do gruntu dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ulicy [...]. Tym samym nie było jakichkolwiek podstawy do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 100 § 1 k.p.a., ponieważ w niniejszej sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne. Choć na marginesie, tym niemniej ważnym argumentem jest, że popełnione uchybienie, prowadzące do bezpodstawnego w przedmiotowej sprawie zawieszenia postępowania prowadziło w rezultacie do uchylenia się od wydania merytorycznej decyzji i naruszyło również gwarantowane Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm., dalej jako: EKPCz) – prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Z pewnością prowadzenie postępowania ze zbytecznym udziałem dużej ilości właścicieli lokali wydłuża postępowanie nadzorcze i prowadzi choćby do naruszenia praw obywatela do uzyskania rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie w rozumieniu art. 6 EKPCz. Orzecznictwo strasburskie i jego wykładnia art. 6 EKPCz wskazuje, że sam fakt trwania postępowania administracyjnego przez wiele lat oznacza, że system prawa i jego stosowania jest niewydolny, co pozbawia obywatela prawa rozstrzygnięcia o jego uprawnieniach i obowiązkach w rozsądnym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)