I OSK 154/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski, Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 371/15 w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 371/15 oddalił skargę S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 31 grudnia 2013 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. wezwał skarżącego do zarejestrowania się we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bądź poszukująca pracy oraz do dostarczenia zaświadczenia potwierdzającego ten fakt bądź dostarczenia dokumentów potwierdzających podjęcie zatrudnienia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Skarżący w wyznaczonym terminie nie stawił się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej oraz nie dokonał rejestracji w urzędzie pracy. W związku z powyższym organ pismem z dnia 20 lutego 2014 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Skarżący nie wniósł żadnych uwag do toczącego się postępowania oraz nie przedstawił dowodów wpłat za okres 6 ostatnich miesięcy. W dniu [...] marca 2014 r. została wydana ostateczna decyzja Prezydenta Miasta P. uznająca skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec N. i B. C. Następnie organ ten wystąpił z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi, w oparciu o art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). W dniu [...] listopada 2014 r. Prezydent Miasta P. wydał decyzję o zatrzymania S. C. prawa jazdy kat. B. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2014 r. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie zaistniały przesłanki, które z mocy art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obligowały Prezydenta Miasta P. do wydania decyzji o zatrzymaniu odwołującemu prawa jazdy. Ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2014 r. S. C. został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a zatem po sformułowaniu przez właściwy organ wniosku o zatrzymanie prawa jazdy, w myśl art. 5 ust. 3b u.p.a., Prezydent Miasta P. był zobowiązany do wydania kwestionowanej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję organu odwoławczego S. C. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Wskazał na brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji organu II instancji, dotyczącego kwestii związanej z argumentacją podnoszoną w odwołaniu oraz co do faktu dokładania przez skarżącego wszelkich starań co do współpracy z MOPS w P.. Skarżący podniósł, iż organ nie odniósł się również do licznych oświadczeń majątkowych, jakie składał pracownikowi MOPS, jak również innych dokumentów ("przesłuchanie pracownika MOPS, dokumentacja załączona do MOPS, etc."). W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku powołał przepisy art. 5 ust. 3b i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stwierdził, że w sytuacji gdy S. C. nie wniósł odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2014 r. o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego (która tym samym stała się ostateczna) i właściwy organ złożył wniosek o odebranie stronie prawa jazdy, nie ma wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji podkreślił, że decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa nie jest decyzją uznaniową. Organ orzekając w tym przedmiocie nie jest zatem uprawniony do dokonywania oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy, ani też nie może brać pod uwagę sytuacji osobistej i ekonomicznej dłużnika alimentacyjnego. Sąd I instancji wskazał, że przepis art. 5 ust 3b ustawy był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny pod kątem zgodności z ustawą zasadniczą. Wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. o sygn. akt K 23/10 Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności tej regulacji z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że celem uchwalenia art. 5 ust. 3b ustawy było zwiększenie stopnia wywiązywania się dłużników z ustalonego sądowo zobowiązania alimentacyjnego. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że zatrzymanie prawa jazdy spowoduje trudności w znalezieniu pracy, Sąd I instancji wskazał za Trybunałem Konstytucyjnym, że środek ten nie jest stosowany automatycznie w sytuacji niewywiązywania się dłużnika ze zobowiązań alimentacyjnych. Jeśli bowiem dłużnik alimentacyjny nie jest w stanie wywiązać się z alimentów, ale współpracuje z właściwymi organami, prawa jazdy nie można mu zatrzymać. Sąd I instancji ponownie podkreślił, że związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 ustawy, uniemożliwia organowi badanie zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jego sytuacji rodzinnej, majątkowej czy zdrowotnej. W konsekwencji okoliczności te nie mają znaczenia w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Mogły być one co najwyżej uwzględnione na etapie wydawania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Na tym etapie postępowania skarżący nie wniósł jednakże odwołania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł S. C. wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. uzasadniającym jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu, iż przesłanki do zatrzymania prawa jazdy zachodzą na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, mimo braku takich przesłanek oraz z naruszeniem art. 8 i art. 11 K.p.a. poprzez niepogłębianie zaufania strony do organów administracji i nieprzekonanie jej do słuszności działania tych organów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a., stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem odnieść się do podniesionych w niej zarzutów. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej sprawie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie postawiono zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a w powiązaniu z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 oraz art. 8 i art. 11 K.p.a., wskazując, że Sąd I instancji nie dostrzegł mankamentów postępowania administracyjnego w postaci braku właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, jak również niekompletności materiału dowodowego, na którym oparto przedmiotową decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący kasacyjnie podaje, że zarówno organy, jak i Sąd I instancji nie odniosły się do podnoszonej przez niego kwestii, iż dokładał on wszelkich starań we współpracy z MOPS (m.in. składał liczne oświadczenia majątkowe), nie przeprowadzono również dowodu z przesłuchania pracownika MOPS oraz z dokumentacji przedłożonej do MOPS. Tak uzasadniony zarzut nie może być skuteczny. Argumentacja przywołana przez stronę dotyczy bowiem kwestii, które nie podlegają badaniu przez organ orzekający w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W myśl art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 5 ustawy na podstawie powyższego wniosku starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje jednoznacznie, że decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją związaną. Oznacza to, że organ wydając decyzję na podstawie tego przepisu nie ma luzu decyzyjnego i w sytuacji wystąpienia wskazanych w nim przesłanek obowiązany jest wydać decyzję odpowiadającą treści regulacji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie może ponownie weryfikować sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności powinny być uprzednio ustalone w odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznania za dłużnika alimentacyjnego. Jest on związany ostateczną już decyzją o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. uznał S. C. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja ta jest ostateczna. Organ który ją wydał, wystąpił z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy. Zostały zatem spełnione przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co w konsekwencji musiało skutkować wydaniem decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. W tych warunkach nie można zgodzić się z twierdzeniem autora skargi kasacyjnej, że przy rozpoznaniu sprawy doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie uzasadniając swoje stanowisko wskazuje na okoliczności, które nie podlegają badaniu w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że organ odwoławczy nie odniósł się do twierdzeń strony odnośnie dołożenia wszelkich starań we współpracy z MOPS w celu poprawy swojej sytuacji życiowej, niemniej zaniechanie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż kwestie te wykraczały poza granice rozpoznawanej sprawy. Argumentacja dotycząca sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego kasacyjnie mogła być podniesiona w odwołaniu od decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego, jednak skarżący nie skorzystał z prawa do jego wniesienia. Nie można w niniejszej sprawie zarzucić – jak chce tego skarga kasacyjna – że materiał dowodowy nie został zgromadzony w sposób należyty i wyczerpujący. Przedstawione na poparcie tego stanowiska argumenty i wnioski dowodowe skarżącego, w istocie zmierzały bowiem do podważenia zasadności wydania decyzji stwierdzającej, iż jest on dłużnikiem alimentacyjnym uchylającym się od zobowiązań. Jak już wyżej wskazano kwestie te wykraczały poza granice rozpoznawanej sprawy i brak przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Powyższe rozważania sprawiają, ze nie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a w powiązaniu z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 oraz art. 8 i art. 11 K.p.a. nie mógł zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.