I FSK 2167/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 486/15 w sprawie ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 486/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej: p.p.s.a., uwzględnił skargę M. T. (dalej: strona lub skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: organ lub organ odwoławczy) z dnia 15 stycznia 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. 1. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi Decyzją z dnia 16 października 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 r. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, jednakże postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r. organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. doręczona została w dniu 22 października 2014 r., skutkiem czego termin do jej zaskarżenia upływał w dniu 4 listopada 2014 r. Odwołanie zostało zaś wniesione przez stronę w dniu 5 listopada 2014 r., a zatem po upływie ww. terminu. Wprawdzie wraz z odwołaniem strona wnioskowała o przywrócenie terminu do jego wniesienia, jednakże jej wniosek w tym przedmiocie został załatwiony przez organ odmownie. 2. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie: art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.), dalej: O.p. - poprzez jego błędną interpretację, art. 122 i art. 187 § 1 O.p. - poprzez niepodjęcie działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także art. 120 i art. 121 O.p W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko, wniósł o jej oddalenie. 3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał przy tym, że wyrokiem z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 487/15, uchylono postanowienie organu odwoławczego z dnia 15 stycznia 2015 r., odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Powyższe oznacza zaś, że wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia od przedmiotowej decyzji było przedwczesne. 4. Skarga kasacyjna Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez organ, a w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli przepisów zastosowanych przez organ podatkowy, a polegającej na uznaniu, że wydanie przez organ postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. było przedwczesne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Sąd dokonał prawidłowej kontroli, to musiałby uznać, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, a zatem w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu; – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia pomimo nienaruszenia przez organ podatkowy przepisów postępowania, tj. art. 228 § 1 pkt 2 O.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na fakt, iż gdyby Sąd dokonał prawidłowej oceny wydanego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z powołanym przepisem, musiałby skargę oddalić w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a; – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a., poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia w części zawierającej wskazanie co do dalszego postępowania, polegające na wskazaniu przez Sąd, aby organ podatkowy, rozpatrując sprawę ponownie, uwzględnił zalecenia oraz wykładnię przepisów zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w przypadku, gdyby Sąd nie naruszył art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. uzasadnienie orzeczenia byłoby prawidłowe, a zalecenia co do ponownego rozpoznania sprawy byłyby zbędne. W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zarzuty skargi kasacyjnej są bezpodstawne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu. 5.2. Zasadniczym zarzutem kasatora wymierzonym przeciwko stanowisku Sądu pierwszej instancji jest dokonanie przez ten Sąd wadliwej kontroli legalności postanowienia organu odwoławczego w płaszczyźnie zastosowania art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i konsekwencją jej stwierdzenia musi być wydanie postanowienia stwierdzającego ww. skutek, a zatem nieprawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wydanie zaskarżonego postanowienia było przedwczesne. 5.3. Przystępując do rozstrzygnięcia tak zakreślonego sporu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w istocie fakt uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej ma charakter obiektywny i co do zasady wywołuje ściśle określone w przepisach Ordynacji podatkowej skutki procesowe. Jednym z takich skutków jest brak możliwości nadania biegu sprawie wywołanej spóźnionym odwołaniem. Zgodnie bowiem z art. 228 § 1 pkt 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. 5.4. Należy jednocześnie podkreślić, że w określonych sytuacjach negatywne dla strony postępowania skutki wywołane brakiem dochowania terminu zakreślonego dla dokonania określonej czynności procesowej mogą zostać wyeliminowane. Tak dzieje się w przypadku określonym w art. 162 O.p., tzn. w sytuacji gdy strona dopełni określonych w tym przepisie warunków, uchybiony przez nią termin procesowy zostanie przywrócony, a spóźniona czynność wywoła takie same skutki prawne, jak czynność dokonana z zachowaniem terminu. 5.5. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że poza sporem pozostaje, iż skarżący nie dochował terminu do wniesienia odwołania. Zostało ono bowiem złożone jeden dzień po jego upływie. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, jednocześnie z wniesieniem tego środka zaskarżenia skarżący złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Zdaniem Sądu kasacyjnego, wystąpienie z ww. wnioskiem stanowi wprawdzie kwestię wpadkową dla postępowania głównego, jakim jest postępowanie odwoławcze, ale o bardzo doniosłym charakterze. W takiej sytuacji bowiem wynik postępowania wpadkowego w sposób bezpośredni determinował będzie los postępowania odwoławczego (tj. czy zostanie ono wszczęte, czy też nie). 5.6. W tym miejscu wskazać należy na fakt znany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, a mianowicie to, że wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 2168/15, Sąd ten oddalił skargę kasacyjną organu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 487/15, uchylającego postanowienie organu z dnia 15 stycznia 2015 r. wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia na wniosek skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Tym samym Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę aprobuje pogląd Sądu pierwszej instancji co do tego, iż do czasu ostatecznego rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wydanie rozstrzygnięcia dotyczącego dochowania tego terminu będzie miało charakter przedwczesny. 5.7. Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. 5.8. W rezultacie bezpodstawne były również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Skoro bowiem Sąd pierwszej instancji dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, nie mógł zastosować przepisu art. 151 p.p.s.a. i skargi oddalić. Prawidłowe jest również uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w szczególności w zakresie dotyczącym zaleceń co do dalszego postępowania w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a. jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Jeśli zatem Sąd pierwszej instancji - z uwagi na stwierdzone naruszenia prawa - uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie, zobligowany był wskazać organowi dalszy tryb postępowania w sprawie, a wskazania te i zawarta w wyroku Sądu ocena prawna - w myśl art. 153 p.p.s.a - mają dla organu charakter wiążący. 5.8. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. - skargę kasacyjną oddalił.