II OZ 635/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 238/15, o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 238/15, odmówił T. R. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że skarżący w złożonym wniosku oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Na majątek składa się dom o powierzchni 71 m² oraz inne bliżej nie określone nieruchomości o powierzchni odpowiednio: 879, 376 i 688 m². Dochodami są pobierane przez skarżącego świadczenie chorobowe w wysokości 1204,37 zł brutto i świadczenie emerytalne żony - brak wskazania wysokości tego świadczenia. Zarządzeniem z dnia 13 maja 2015 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, oświadczenia wskazującego: źródło utrzymania poprzez wskazanie wysokości świadczenia emerytalnego małżonki K. R. w m-cu kwietniu 2015 r., sposobu wykorzystania każdej z nieruchomości oraz ewentualnego dochodu z nich uzyskiwanego oraz wyciągu ze wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego małżonkę rachunków bankowych za okres od lutego 2015 r. do dnia odbioru wezwania. W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia 25 maja 2015 r. wyjaśnił, że K. R. nie zna przedmiotowej decyzji Starosty Elbląskiego, gdyż jej nie otrzymała i przedstawi jej wysokość świadczenia jako strony postępowania dopiero, gdy otrzyma tę decyzję. Odnośnie posiadanych trzech nieruchomości, to wyjaśnił, że nie przynoszą one żadnych dochodów a jedynie straty z uwagi na błędne decyzje organów oraz generują koszty. Załączył do pisma kserokopie wyciągów bankowych oraz wydruk przedstawiający sytuację finansową w firmie skarżącego. Nadto poinformował, że w miesiącu kwietniu 2015 r. przeszedł operacje wycięcia nowotworu nerki, załączył kartę informacyjną ze szpitala. Sąd podniósł dalej, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to w interesie strony leży dołożenie należytej staranności przy składaniu wyjaśnień co do własnej sytuacji materialnej, tak aby składane oświadczenia nie budziły wątpliwości. To strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Złożony w dniu 20 kwietnia 2015 r. druk wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy w licznych rubrykach nie zawierał żadnych informacji, w szczególności informacji na temat źródeł utrzymania dwuosobowej rodziny, bowiem w rubryce dotyczącej dochodów skarżący podał jedynie własny dochód, pomijając wskazanie wysokości dochodu (świadczenia emerytalnego) otrzymywanego przez małżonkę, pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku w wyznaczonym terminie wprawdzie przedstawił wyciągi z własnego konta, jednakże nadal odmówił podania wysokości świadczenia emerytalnego małżonki, zastrzegając, że do momentu, gdy nie zostanie doręczona jej decyzji organu I instancji, nie poda informacji o jej dochodzie, jak również nie przedstawił informacji, czy małżonka posiada konto oraz ewentualnie wyciągów za wskazany okres z jej konta. W kwestii wyjaśnienia przeznaczenia posiadanych nieruchomości oraz osiąganego z nich dochodu skarżący poinformował jedynie, że nie przynoszą one żadnego dochodu, nie podając w jaki sposób są wykorzystywane. Skarżący zatem świadomie uniemożliwił ocenę jego sytuacji majątkowej, skoro odmówił przedstawienia pełnej wysokości dochodu rodziny. W ocenie Sądu brak było możliwości przyznania skarżącemu prawa pomocy, skoro z przedłożonego formularza nie wynika jaka jest faktyczna sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego. Z powyższych przyczyn Sąd odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. T. R. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił, że Sąd błędnie uznał, że posiadanie nieruchomości jest dostateczną podstawą odmowy przyznania prawa pomocy. Zakwestionował również konieczność przedstawienia dochodów żony, w sytuacji gdy nie została ona uznana za stronę i została pozbawiona udziału w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwana "p.p.s.a.") – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Uwzględniając dane zawarte we wniosku należy stwierdzić, że zasadnie zobowiązano skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego stanu majątkowego. Podkreślenia wymaga to, że w wezwaniu skierowanym do skarżącego skonkretyzowane zostały dokumenty i dane, które skarżący winien uzupełnić. Tymczasem skarżący, w odpowiedzi na wezwanie nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych, z których można by było wyczytać jak kształtują się dochody małżonki, jak również nie wyjaśnił sposobu zagospodarowania należących do niego nieruchomości. Należy w tej sytuacji podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, ponieważ pomimo wezwania do złożenia dodatkowych dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej, wezwania tego nie wykonał, w szczególności nie przedstawił dokumentów poświadczających wysokość miesięcznego dochodu osiąganego przez jego żonę z tytułu świadczenia emerytalnego. Tym samym skarżący w istocie uniemożliwił weryfikację swojej sytuacji majątkowej z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, o których stanowi art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutów postawionych w zażaleniu wskazać trzeba, że na ocenę możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. Nie ma również znaczenia dla obowiązku zobrazowania pełnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy fakt, że małżonka skarżącego nie otrzymała zaskarżonej decyzji. Skoro skarżący prowadzi z małżonką wspólne gospodarstwo domowe, co ma niewątpliwy związek z majątkową wspólnotą małżeńską, to dla oceny wniosku istotne znaczenie miało ustalenie dochodów uzyskiwanych przez każdego z nich. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, niemożliwe okazało się dokonanie wszechstronnej analizy jego sytuacji dochodowej i majątkowej, co musiało skutkować dokonaną przez Sąd Wojewódzki odmową przyznania prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.