II FZ 330/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 961/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 30 maja 2014 r. nr (...) w przedmiocie opłaty targowej postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia M. P. (dalej: skarżący, strona) jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2015 r., w którym oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych. W motywach wniosku stwierdził, że obecnie nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie oraz rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący mieszka w domu, który został sprzedany w drodze licytacji komorniczej. Posiada nadto nieruchomość przemysłową, którą również poddano licytacji. Skarżący odnotował, że posiada zadłużenie na łączną kwotę "500,00 tys. złotych z egzekucji komorniczej". Łączny dochód w jego gospodarstwie domowym wynosi 1.271,00 zł brutto, w tym uśredniony dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej to 30,92 zł miesięcznie. Końcowo zaakcentował, że ma problemy z kręgosłupem, a nadto schorzenia kardiologiczne. Z kolei żona jest inwalidką z uwagi na przewlekłą chorobę. Referendarz sądowy pismem z dnia 7 listopada 2014 r. wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia licznych dokumentów źródłowych. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Pismem procesowym nadanym w urzędzie pocztowym 10 grudnia 2014 r. skarżący zwrócił się o przedłużenie o 60 dni terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W motywach tego pisma zaznaczył, że w wyznaczonym siedmiodniowym terminie nie jest w stanie zgromadzić wymaganych dokumentów, akcentując, że samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą i nie zatrudnia pracowników. Stwierdził przy tym, że "znaczna część dokumentów jest do pozyskania od instytucji państwowych i bankowych, gdzie obowiązują określone procedury administracyjne, które nie pozwalają uzyskanie dokumentów w trybie natychmiastowym". Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał wniosku za zasadny. Przywołał treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i wskazał, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne, leży po jej stronie. Dlatego skarżący zobowiązany jest do przedstawienia w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych niezbędnych do dokonania oceny oraz udokumentowania tych okoliczności, które wskazują, iż bez otrzymania prawa pomocy pozbawiony był możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. Sąd uznał, że skarżący nie uczynił zadość temu wymogowi, nawet po otrzymaniu orzeczenia Referendarza z dnia 17 grudnia 2014 r., w którego uzasadnieniu zostało wyjaśnione, co było bezpośrednią przyczyną odmowy przyznania mu prawa pomocy. Sąd wyjaśnił, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. To zaś rodzi obowiązek złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Wezwanie takie oznacza, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych - wyraźnie przytoczonych w wezwaniu skierowanym do skarżącego - uniemożliwia kontrolę twierdzeń wnioskodawcy oraz bezsprzeczną ocenę jego sytuacji finansowej, a co za tym idzie, nie pozwala na uwzględnienie jego wniosku. Nie można w szczególności ustalić, jak w rzeczywistości przedstawia się sytuacja dochodowa gospodarstwa domowego skarżącego, a także na jakim poziomie kształtują się wydatki tego gospodarstwa i przez kogo są ponoszone. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący stwierdził, że wezwanie go "o plik dokumentów" było formą restrykcji. Do zażalenia załączył kopię postanowienia Sądu Okręgowego w C. z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt VI Cz 81/15, w którym zwolniono go od kosztów sądowych w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo wyjaśnił skarżącemu Sąd pierwszej instancji, jeśli chce on uzyskać prawo pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, musi wykazać, że spełnia warunki przyznania takiej pomocy. Ponieważ skarżący do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie załączył żadnych dokumentów potwierdzających zawarte w nim twierdzenia, referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia szeregu dokumentów, precyzyjnie opisanych w wezwaniu. Wezwanie to skarżący odebrał 3 grudnia 2014 r. W odpowiedzi na nie wniósł o przedłużenie terminu do 60 dni. 7 stycznia 2015 r. skarżący odebrał odpis postanowienia referendarza, w którym wyjaśniono mu, że nie może zostać mu przyznane prawo pomocy, jeśli nie przedłoży stosownych dokumentów potwierdzających informacje opisane we wniosku. Następnie w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2015 r. Sąd pierwszej instancji oddalił jego wniosek z tych samych, co referendarz, przyczyn. Mimo to skarżący nawet do zażalenia skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego na to postanowienie nie dołączył ani jednego z dokumentów, o które go wezwano, choć minęło więcej, niż 60 dni, o które chciał przedłużyć wyznaczony mu termin. Podkreślenia wymaga, że choć wezwanie referendarza było dość drobiazgowe, to jednak w większości dotyczyło dokumentów, do których skarżący wraz z żoną mają dostęp na co dzień. W szczególności chodzi tu o dokumenty potwierdzające wydatki na bieżące utrzymanie rodziny i domu, związane z kosztami leczenia, inne stałe wydatki, dokumenty przedstawiające historię rachunków bankowych, wykaz tych rachunków, zeznania podatkowe, dokumenty potwierdzające zadłużenie zlicytowanie domu i nieruchomości w P. Skarżący również powinien dysponować bieżącymi dokumentami obrazującymi sytuację jego firmy. Nie budzi wątpliwości tutejszego Sądu, że nieprzedłożenie ani jednego z tych dokumentów nie jest spowodowane tym, że referendarz wyznaczył do tego zbyt krótki termin. Skarżący bez wątpienia uchyla się od przedstawienia niezbędnej dokumentacji potwierdzającej jego sytuację materialną. W tych okolicznościach, w szczególności w świetle faktu, że wpis od skargi wynosi najniższą kwotę, tj. 100 zł, Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił wniosek skarżącego. Sąd nie mógł oprzeć pozytywnego rozstrzygnięcia w tej sprawie jedynie na gołosłownych twierdzeniach skarżącego. Dodać należy, że bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje załączona do zażalenia kopia postanowienia Sądu Okręgowego w C. W postępowaniu przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Gliwicach skarżący nie wykazał bowiem, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., zażalenie jako bezzasadne oddalił.