I OSK 2065/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] we Wrocławiu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 84/15 o odrzuceniu skargi [...] we Wrocławiu na bezczynność [...] Sp. z o.o. we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. sprostować oczywistą omyłkę w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 84/15 w ten sposób, że w miejsce słów "[...]" wpisać "[...]"; 2. uchylić zaskarżone postanowienie; 3. oddalić wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 84/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] we Wrocławiu na bezczynność [...] Sp. z o.o. we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 11 lutego 2015 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] we Wrocławiu, wniosła skargę na bezczynność FORTUM [...] Sp. z o.o. we Wrocławiu, w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej tj. "dokumentacji dotyczącej lokalizacji budowy i eksploatacji należących do Spółki urządzeń przesyłowych na należącej do skarżącej nieruchomości położonej we Wrocławiu, zewidencjonowanej jako działki numer [...] w obrębie [...], dla której Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Krzyków we Wrocławiu prowadzi księgę wieczystą nr [...], w tym wszelkich decyzji administracyjnych stanowiących podstawę lokalizacji, budowy i eksploatacji przedmiotowych urządzeń oraz załączników do przedmiotowych decyzji, również map obrazujących przebieg tych urządzeń przesyłowych". Zdaniem skarżącej, Spółka jako przedsiębiorstwo energetyczne jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto, zdaniem strony skarżącej, informacje dotyczące lokalizacji budowy i eksploatacji należących do Spółki urządzeń przesyłowych są informacją publiczną. W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o oddalenie skargi z uwagi na to, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazano, że strona przeciwna jest spółką kapitałową prawa handlowego, która nie dysponuje żadnym majątkiem państwowym lub komunalnym, a Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego nie zajmują żadnej pozycji w jej strukturze organizacyjnej. Strona przeciwna jest w całości podmiotem prywatnym, funkcjonuje wyłącznie w oparciu o prawo prywatne i właściwie poza obowiązkiem podatkowym nie dotyczą jej przepisy prawa publicznego. Spółka nie znalazła przesłanek uzasadniających obowiązek udzielenia żądanych informacji, o czym poinformowała stronę skarżącą w piśmie z dnia 7 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że art. 1 § 1 oraz art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej konstytuuje dwa warunki udostępnienia informacji: żądana informacja musi mieć charakter publiczny oraz pozostawać w posiadaniu podmiotu obowiązanego do jej udostępnienia na podstawie przepisów ustawy. Ponieważ informacja publiczna może faktycznie pozostawać w posiadaniu różnych podmiotów, również takich, na które ustawa nie nakłada obowiązku jej udostępnienia, pierwszą kwestią podlegającą ocenie sądu administracyjnego powinno być, czy podmiot, któremu strona postawiła zarzut bezczynności w zakresie udostępnienia informacji, jest podmiotem podlegającym przepisom tej ustawy. Negatywna odpowiedź na tak postawione pytanie skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej. Nie podlega bowiem kontroli sądów administracyjnych udostępnianie informacji przez podmioty, na które ustawa nie nałożyła w tym względzie żadnych obowiązków. Przytaczając treść art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej Sąd stwierdził, że Spółka nie jest żadnym z podmiotów, o których mowa w tym przepisie. Podmioty wymienione w nim, to władze publiczne, podmioty wykonujące zadania publiczne, organizacje związkowe i pracodawców oraz partie polityczne. W przypadku podmiotów reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego, albo zawodowego, ustawa o dostępie do informacji publicznej ograniczyła obowiązek udostępnienia informacji do tych podmiotów, w których Skarb Państwa posiada pozycję dominującą. Przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej. Należy bowiem mieć na względzie, że ustawa o dostępie do informacji publicznej reguluje zakres podmiotowy obowiązku udostępnienia informacji publicznej szerzej, niż art. 61 Konstytucji RP (co podkreślono także w cyt. uchwale NSA). Nie ma więc powodu, aby interpretować jej przepisy rozszerzająco, powołując się na normy konstytucyjne. Sąd podkreślił, że Spółka jest spółką kapitałową prawa handlowego, której przedmiot działalności określony Dziale 3 Rejestru Przedsiębiorców – KRS nr [...] dotyczy prawa prywatnego, a nie publicznoprawnego. Nie dysponuje żadnym majątkiem państwowym bądź komunalnym. W Spółce tej ani Skarb Państwa ani też podmioty wskazane w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie zajmują żadnej pozycji w jej strukturze organizacyjnej. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że Spółka nie jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co w ocenie Sądu skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [...] we Wrocławiu. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 58 § 1 pkt 1) p.p.s.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne odrzucenie skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na przesłankę braku właściwości sądu administracyjnego i pozbawienie strony skarżącej merytorycznego rozpoznania sprawy, w sytuacji, gdy Sąd I instancji, wskazując, iż "Spółka nie jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej" mógł co najwyżej skargę oddalić, po merytorycznym rozpoznaniu skargi i stwierdzeniu braku merytorycznych przesłanek udzielenia informacji publicznej; 2) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5) ustaw z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2014, poz. 782 z późn. zm.) - zwana dalej "u.d.i.p." poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuprawnionym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż "w przypadku podmiotów reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego, albo zawodowego, ustawa o dostępie do informacji publicznej ograniczyła obowiązek udostępnienia informacji do tych podmiotów, w których Skarb Państwa posiada pozycję dominującą", a w konsekwencji błędnym uznaniu, że Fortum Power and Heat Polska Sp. z o.o. nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie przepisów u.d.i.p., podczas gdy dla uznania danego podmiotu za zobowiązany do stosowania przepisów u.d.i.p. wystarczające jest spełnienie wskazanej w art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p. przedmiotowej przesłanki, tj. wykonywania zadań publicznych lub dysponowania majątkiem publicznym, bez względu na strukturę kapitału danego podmiotu wskazanego w tym przepisie; W oparciu o w/w zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; a także przyznanie stronie skarżącej od strony przeciwnej - organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Sprawy dotyczące udostępniania informacji publicznej należą do kategorii spraw szczególnych, rozstrzyganych na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Z powyższego przepisu wynika, że obowiązek informacyjny przewidziany w omawianej ustawie spoczywa nie tylko na władzy publicznej lecz każdym podmiocie, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje majątkiem publicznym. Skoro w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. mowa jest ogólnie o podmiotach wykonujących zadania publiczne, to podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej nie można utożsamiać wyłącznie z jednostkami organizacyjnymi, o jakich mowa w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego czy p.p.s.a. Gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić w tym zakresie jakiekolwiek ograniczenia, to przewidziałby to wprost. Żadnych ograniczeń co do zakresu podmiotowego obowiązku informacyjnego nie można domniemywać. Jeżeli zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. zobowiązanym do udzielenia informacji publicznych może być każdy podmiot wykonujący wskazane zadania, to istotne znaczenie ma rodzaj prowadzonej działalności, a nie forma organizacyjna podmiotu zobowiązanego. Nadto pojęcie zadań publicznych nie jest definiowane w przepisach analizowanej powyżej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela wyrażony niejednokrotnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd w myśl którego, jeśli zadania danego podmiotu mają na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów państwa, to niepodobna odmówić im przymiotu zadań publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2994/13 Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z odpisu KRS do zadań Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] należy m.in. wytwarzanie energii elektrycznej, przesyłanie energii elektrycznej, dystrybucja energii elektrycznej czy też wytwarzanie i zaopatrywanie w parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatycznych. Zadania te niewątpliwie mają na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli, a zatem uznać należy, że Spółka wykonuje zadania publiczne. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Jednocześnie Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 209 p.p.s.a. Sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej dokonano na podstawie art. 156 § 1 i 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Jak bowiem wynika z akt sprawy nazwa spółki to [...] Sp. z o.o., a nie - jak omyłkowo wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] Sp. z o.o.