I OZ 1937/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2017 roku sygn. akt II SA/Kr 161/17 odmawiające B. P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2016 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem wydanym na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił B. P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2016 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano, że złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie został w żaden sposób uzasadniony. Tym samym zdaniem Sądu I instancji nie sposób uznać, że skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminowi. Zażalenie na to postanowienie złożyła B. P., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie uchybionego terminu, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono brak uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i pominięcie, że skarżąca pismem z dnia 31 maja 2017 roku wniosła o przywrócenie terminu do dokonania wpłaty do dnia 6 czerwca 2017 roku oraz błędne przyjęcie, że nie uiściła wpisu na dzień wydania kwestionowanego postanowienia w sytuacji, gdy dokonała odpowiedniej wpłaty w dniu 6 czerwca 2017 roku, ponadto pominięcie trudnej sytuacji materialnej i osobistej skarżącej oraz pominięcie braku umiejętności samodzielnego prowadzenia spraw. W ocenie żalącej Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że żaląca znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej i w ostatnich dniach miesiąca nie ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie dodatkowych, nieprzewidzianych wcześniej kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 tej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie jest wprawdzie środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie, jednak winno ono prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce. Podzielić należy pogląd prawny wyrażony w orzecznictwie, według którego chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Trzeba również zwrócić uwagę na to, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy strona nie była w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Wnoszący o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna. W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że przywrócenie B. P. terminu do wniesienia skargi nie było możliwe z uwagi na nieprzedstawienie we wniosku o przywrócenie terminu jakichkolwiek okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu temu terminowi - por. treść wniosku, k. 41. Podkreślić należy, że obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi spoczywał na skarżącej. Rolą sądu administracyjnego jest jedynie weryfikacja wskazanych przez stronę postępowania okoliczności, a nie ustalanie ich z urzędu. Odnosząc się do okoliczności wskazanych w zażaleniu dotyczących trudnej sytuacji majątkowej skarżącej i związanym z tym brakiem funduszy na nieprzewidziane wydatki w ostatnich dniach miesiąca, wskazać należy, że nie mogą świadczyć o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że skarżąca wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi została pouczona o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (por. k. 37). Mimo ciężkiej sytuacji finansowej nie skorzystała jednak z tej możliwości. Ponadto trudno uznać wpis sądowy za wydatek niespodziewany, zwłaszcza w świetle art. 220 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Warto w tym miejscu podkreślić, że - co Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomo z urzędu - skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie była pierwszą skargą wystosowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez B. P Tym samym, składając skargę w niniejszej sprawie, skarżąca powinna wziąć pod uwagę konieczność uiszczenia wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni zgadza się utrwalonym w orzecznictwie poglądem, że przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają ani niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, ani też nieznajomość prawa. Końcowo wyjaśnić trzeba, że nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut zawarty w zażaleniu dotyczący błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że skarżąca do dnia wydania kwestionowanego postanowienia, tj. do dnia 12 czerwca 2017 roku, nie dokonała wpłaty kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi. Żaląca podniosła, że wpis uiściła już w dniu 6 czerwca 2017 roku. Powyższa okoliczność nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Istotne jest jedynie, że skarżąca dokonała wpłaty po upływie siedmiodniowego terminu, tj. po dniu 30 maja 2017 roku, co jest okolicznością bezsporną w sprawie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w postępowaniu zażaleniowym wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.