III SA/Po 1212/14

Dnia 29 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi K. na postanowienie Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... z dnia ... 2014r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o przyznanie płatności zalesieniowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... z dnia ... 2014 roku nr ..., 2. zasądza od Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... na rzecz skarżącego kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane Zaskarżonym postanowieniem z dnia ....2014 r. nr ... Dyrektor ...Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w... utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w... z dnia ....2014 r. nr ..., którym organ pierwszej instancji odmówił K. wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności zalesieniowej w przypadku przeniesienia własności zalesionych gruntów rolnych. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w dniu ....2014 rokuK. złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów wraz z oświadczeniem przejmującego własność wszystkich działek rolnych albo ich części objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych. Wraz z wnioskiem przedłożono umowę darowizny z dnia ....2013 r. (akt notarialny Rep. A nr ...). Organ odwoławczy wskazał na treść § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.08.2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187 poz. 1929 ze zm.), z którego wynika, że jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji. Jednocześnie zgodnie z art. 61a k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem organu przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania jest upływ terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności. W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, że przeniesienie własności nastąpiło ...2013 roku, a wniosek o przyznanie płatności został złożony 8 miesięcy później w dniu ...2014 roku. Dyrektor podniósł również, że termin określony § 11 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia jest terminem materialnym, a więc nie jest możliwe jego przywrócenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ...wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego tj. § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z dnia 27 sierpnia 2004 r.) poprzez błędną wykładnię polegającej na niezasadnym przyjęciu, iż zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności zalesieniowej w przypadku przeniesienia własności zalesionych gruntów rolnych pomimo braku pewności czy wniosek wpłynął w prawem przewidzianej formie i terminie. Oparcie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności zalesieniowej tylko na późniejszym wniosku złożonym w dacie ...2014 r. w wyniku błędnego pouczenia pracownika organu administracji publicznej. 2. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to • art. 7 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie kompletnego postępowania dowodowego, brak przesłuchania świadków: ...oraz wyjaśnień strony postępowania na okoliczność rzeczywistego terminu wpływu wniosku co było niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji doprowadziłoby do ustalenia, iż skarżący dochował terminu złożenia wniosku, aczkolwiek złożył go w nieprawidłowej formie • art. 9 k.p.a. poprzez uznanie, że organ nie był zobowiązany do pouczenia i poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, co nie zostało dokonane. Podniósł, że pracownik błędnie poinformował skarżącego, iż złożenie kserokopii aktu notarialnego jest warunkiem wystarczającym uzyskania przez skarżącego płatności zalesieniowej. • art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wnikliwego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz nieprawidłową jego ocenę. Zarzucił, że nie został przesłuchany żaden świadek, nie brano także pod uwagę wyjaśnień strony postępowania, a miało to decydujące znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia kiedy de facto został złożony wniosek. Postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności zalesieniowej w przypadku przeniesienia własności zalesionych gruntów rolnych z uwagi na złożenie wniosku po terminie wskazuje tylko na wniosek z dnia ... 2014 r. a organ całkowicie pominął fakt złożenia kserokopii aktu notarialnego w dniu zawarcia umowy darowizny oraz wniosku skarżącego w zakresie przyznania płatności zalesieniowej sformułowanego wobec pracownika organu w formie ustnej. Zdaniem skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był kompletny a przedmiotowe postanowienie o odmowie przyznania płatności zalesieniowej nie uwzględnia uprzednio złożenia wniosku w dochowanym prawem terminie tylko w niewłaściwej formie. • art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na wzięciu pod uwagę tylko pisemnego wniosku skarżącego oraz brak odniesienia się do złożonego wcześniej wniosku przez skarżącego w ustnej formie wraz z kserokopią aktu notarialnego w ustawowo obowiązującym terminie. • art. 64 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ nie był zobowiązany do wezwania go do usunięcia braków złożonego wniosku w formie ustnej poprzez poinformowanie skarżącego o konieczności złożenia wniosku w formie pisemnej na urzędowym formularzu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor .... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w... wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej są postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności zalesieniowej w przypadku przeniesienia własności zalesionych gruntów rolnych. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071) – dalej k.p.a. zgodnie z treścią którego gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 – żądanie wszczęcia postepowania administracyjnego – zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie wydane na podstawie tego przepisu ma charakter proceduralny. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku strony. Z treści przepisu art. 61 a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania: 1. wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, 2. zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Ustawodawca nie konkretyzuje "uzasadnionych przyczyn". Zdaniem Sądu jako "uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy traktować takie sytuacje, które w sposób oczywisty, proceduralno – prawny stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania. Winny to być takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, że postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej. Takimi uzasadnionymi przyczynami są sytuacje, w których sprawa nie podlega w ogóle załatwieniu przez organ administracji w formie decyzji – ma charakter cywilnoprawny, uprawnienie bądź obowiązek wynikają z mocy samego prawa, wniesione żądanie zostało już rozstrzygnięte decyzją ostateczną. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji przyjęły, że uzasadnioną przyczyną stanowiąca odmowę wszczęcia postepowania, którego wszczęcia żądał skarżący, jest upływ 35 dniowego terminu przewidzianego w pkt 1 ust. 1 § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 187 poz. 1929 ze zm.). Zdaniem Sądu na etapie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania kwestia związania z zachowaniem terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności na zalesienie nie mogą być przedmiotem oceny organu. Ustalenia faktyczne w tym zakresie oraz ocena czy termin został zachowany może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wszczętego i prowadzonego zgodnie z przepisami prawa. Upływ terminu do złożenia wniosku o płatność nie może w ocenie Sadu stanowić "uzasadnionej przyczyny" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. Z uwagi na to, że termin do złożenia wniosku, na co prawidłowo wskazywały organy, jest terminem prawa materialnego konieczne jest ustalenie w toku postępowania czy został on zachowany, czy też nie. W konsekwencji wymaga to także zajęcia przez organ stanowiska merytorycznego w sprawie – wydania decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania płatności na zalesienie. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób nieuprawniony przyjęły, że postępowanie administracyjne z uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, a tym samym zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ...z dnia ....2014 roku zostały wydane z naruszeniem przepisu postępowania – art. 61a § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Orzekając o kosztach miał na uwadze dyspozycję art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 1348 ze zm.). Na podstawie art. 152 p.p.s.a orzeczono w pkt III wyroku. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę przedstawione rozważenia prawne. W toku prowadzonego postępowania powinien poczynić ustalenia faktyczne w zakresie zachowania przez stronę – K. terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych, w szczególności w odniesieniu do podnoszonych przez stronę na etapie postępowania sądowadministracyjnego argumentów, że w dacie zawarcia umowy darowizny był z rodzicami w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ..., gdzie okazał i pozostawił kserokopię aktu notarialnego z dnia ....2013 r. – umowę darowizny działek objętych płatności na zalesienie przyznanej jego matce .... Według relacji skarżącego był przekonany, że terminowo dopełnił wszelkich formalności. Wskazane przez skarżącego okoliczności wymagają dokonania ustaleń i ich oceny w ramach prowadzonego postępowania o przyznanie ... pomocy na zalesienie.