VII SA/Wa 2280/14
WyrokWSA w Warszawie2015-04-30
Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska, Bogusław Cieśla, Mirosława Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który nie wykazał interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, może być uznany za stronę tego postępowania?Ratio decidendi
Podmiot, który nie wykazał interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, nie może być uznany za stronę tego postępowania. Prowadzenie postępowania wszczętego na wniosek podmiotu, który nie jest stroną, stanowi rażące naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych. Interes prawny powinien być badany indywidualnie i wynikać z konkretnej normy prawa materialnego, a nie jedynie z interesu faktycznego.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego udzielającej zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi. Minister, po ponownym rozpoznaniu sprawy po wyroku WSA, uchylił poprzednią decyzję i umorzył postępowanie, uznając, że spółka nie wykazała interesu prawnego do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących działalności gospodarczej, prawa autorskiego oraz procedury administracyjnej. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant specjalista Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala
Sygn. akt VIISA/Wa 2280 /14
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2013 r., w sprawie o sygnaturze akt VII SA/Wa 1642/13, po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] - uchylił zaskarżoną decyzje Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2013 r., znak [...], utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2011 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2009 r., znak [...] o udzieleniu [...] z siedzibą w [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że uwzględnił skargę z innych powodów niż podnosili skarżący. Kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja oparta była na przepisie art. 104 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r., o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie nieważnościowe wszczyna się zna żądanie strony lub z urzędu .Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu że względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotą interesu prawnego jest związek z konkretną normą prawa materialnego. Przymiotu strony nie ma podmiot, który udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego. Interes prawny powinien być badany w każdej sprawie w sposób indywidualny. Obowiązkiem organu było zatem rozważenie w pierwszej kolejności, czy wniosek o stwierdzenie nieważności pochodzi od podmiotu, który jest stroną postępowania, od podmiotu, który posiada interes prawny do wszczęcia tego postępowania. Spółka wnioskodawca nie była stroną postępowania zakończonego decyzją objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności, własnego interesu prawnego nie wykazała, a organ tej kluczowej kwestii nie rozważył. Prowadzenie postępowania wszczętego na wniosek podmiotu, który nie jest stroną postępowania stanowi rażące naruszenie wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych.
W wyniku ponownego rozpoznana sprawy, po ww. wyroku tutejszego Sądu, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylił decyzję z [...] lipca 2011r. i umorzył postępowanie prowadzone w pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wezwał wnioskodawcę do wskazania z czego wywodzi interes prawny do dochodzenia wszczęcia przedmiotowego postępowania nieważnościowego. W odpowiedzi skarżąca spółka wskazała, że jej interes prawny wynika z możliwości wystąpienia przez [...] na drogę postępowania sądowego przeciwko spółce - [...] w oparciu o przepis art. 105 ust 1 prawa autorskiego z powodu naruszenia autorskich praw majątkowych członków stowarzyszenia, ponadto wynika z prawa żądania przez Stowarzyszenie od skarżącej spółki informacji i dokumentów niezbędnych do określenia wysokości dochodzonych przez nią wynagrodzeń i opłat na podstawie art. 105 ust 2 wyżej wymienionej ustawy. Interes prawny spółki uzasadnia tez prawo żądania przez Stowarzyszenie od skarżącej spółki wynagrodzenia za opłatę udostępniania egzemplarzy fragmentów utworów zgodnie z art. 30 ust. 2 prawa autorskiego, wreszcie także samo prawo kształtowania treści stosunków prawnych, w tym umów cywilnoprawnych przez spółkę ze Stowarzyszeniem. .
Odnosząc się do opisanego wyżej stanowiska wnioskodawcy, [...] stwierdziło, że wskazane przez spółkę okoliczności świadczyć mogą tylko o jej interesie faktycznym, nie uzasadniają zaś interesu prawnego do kwestionowania przedmiotowej decyzji w postępowaniu nieważnościowym.
W wyniku analizy okoliczności sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że spółka - [...] nie ma przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, stwierdzenie nieważności tej decyzji nie wpływałoby na zakres obowiązków spółki w znaczeniu materialnoprawnym. Sytuacja materialno prawna Instytutu pozostaje bez związku z tym, czy [...] posiada zezwolenie na zbiorowe zarządzanie. Kierowanie roszczeń może nastąpić zarówno przez wydawców jaki przez organizacje zbiorowego zarządzania. Argumenty podnoszone przez spółkę - [...] wskazują tylko na to, że dąży do wyeliminowania organizacji zbiorowego zarządzania w celu zmniejszenie zakresu realizacji obowiązków tytułu stosownych wynagrodzeń. Instytut nie wskazał przepisu prawa materialnego, który kształtowałby jego interes prawny w niniejszym postępowaniu. Podnoszone roszczenia stanowią materię cywilnoprawną , która nie wpływa na stosunki z zakresu prawa administracyjnego.
Dodatkowo organ powołując się na stanowisko sądów administracyjnych w przywołanych orzeczeniach wskazał, że postępowanie wszczęte na wniosek podmiotu nie będącego strona postępowania podlega umorzeniu zgodnie z przepisem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygniecie wniósł [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...], dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji i zasadzenia zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie a) art. 20 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o działalności gospodarczej w zw. z art. 28 k.p.a. - ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez pominięcie tych przepisów w ramach oceny istnienia interesu prawnego skarżącej spółki w żądaniu stwierdzenia nieważności zezwolenia, podczas, gdy uzyskanie przez [...] statusu organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w wyniku przyznanego zezwolenia, zagraża swobodzie działalności gospodarczej Instytutu; b) art. 105 ust. 3. ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię tych przepisów, skutkującą przyjęciem, że Instytut nie ma interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności zezwolenia, a w szczególności, że interes ten nie wynika z faktu kierowania do [...] przez [...] zapowiedzi wszczęcia postępowań sądowych; c) art. 105 ust. 2 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 i 3 prawa autorskiego w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że roszczenia informacyjne wskazane w powyższych przepisach mają tożsamy zakres, a tym samym, że mogą być one kierowane nie tylko przez organizację zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, ale również bezpośrednio przez twórców, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Ministra, że skarżąca spółka nie posiada interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności zezwolenia; d) art. 30 wyżej wymienionej ustawy w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca spółka nie posiada statusu ośrodka informacji i dokumentacji, co doprowadziło do uznania przez Ministra, że nie posiada ona interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności zezwolenia.
Skarżąca spółka podniosła także naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć Istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 7, art. 77 1, art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przez Ministra okoliczności, że [...] kierowało do skarżącej spółki wezwania przedprocesowe z żądaniami natychmiastowego zaprzestania rzekomego naruszania autorskich praw majątkowych członków oraz z zapowiedzią wszczęcia przeciwko Instytutowi postępowań sądowych - w wyniku czego Minister uznał, że skarżąca spółka nie wykazała interesu prawnego w żądaniu uznania nieważności zezwolenia ; b) art. 7, art. 77§ 1, art. 80 w zw. 2 art. 107§ 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zbadanie sprawy skutkujące arbitralnym uznaniem, że skarżąca spółka nie ma statusu ośrodka informacji i dokumentacji w rozumieniu art. 30 prawa autorskiego, bez szczegółowego wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu decyzji; c) naruszenie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji uchylenie decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w I instancji w całości, w sytuacji gdy po stronie spółki istniał interes prawny uzasadniający jej udział w postępowaniu nieważnościowym. Ewentualnie - na wypadek uznania, że skarżący nie ma przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym zarzucono naruszenie przepisów prawa tj. art. 157 § 2 k.p.a. poprzez niewszczęcie przez Ministra postępowania nieważnościowego z urzędu.
W obszernym uzasadnieniu skargi, skarżąca spółka rozwinęła argumentacje w odniesieniu do tak sformułowanych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację, odniósł się też do nowych zarzutów podniesionych w skardze. Wskazał, że choć w skardze skarżąca spółka przedstawia nowe dodatkowe argumenty, które w jej opinii mają przemawiać za spełnieniem przesłanki interesu prawnego niniejszej sprawie, argumenty te nie mogą zostać uwzględnione. Minister, wydając zaskarżoną decyzję, opierał się bowiem na argumentach przedstawionych przez wnioskodawcę przed jej wydaniem.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył ,co następuje.
Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Sądowej oceny w tym zakresie nie mogły zmienić nowe, w porównaniu z prezentowanymi przed wydaniem zaskarżonej decyzji, argumenty podniesione w skardze.
W ocenie Sądu Minister przeprowadził badanie w pełni odpowiadające wytycznym jakie zawarte zostały w uzasadnieniu ww. wyroku, a którymi organ w świetle art. 153 p.p.s.a. był związany.
Ma rację skarżąca spółka, gdy twierdzi, że Sąd w opisanym powyżej wyroku nie kwestionował istnienia jej interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o zezwoleniu stwierdził bowiem, że kwestia ta wymaga dopiero zbadania przez organ administracji. W postępowaniu prowadzonym ponownie po ww. wyroku skarżąca spółka nie przedstawiła jednak argumentacji uzasadniającej ocenę, że ma w tym postępowaniu przymiot strony wynikający że zindywidualizowanego interesu prawnego. Sąd w pełni podziela wskazania Ministra, że skarżąca spółka nie posiada przymiotu strony we wszczętym na jej wniosek postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji o udzieleniu zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, bowiem w związku ze stwierdzeniem nieważności zezwolenia na zbiorowe zarządzanie udzielonego [...] zakres obowiązków skarżącej spółki w sensie materialnoprawnym - nie ulegnie zmianie. Obowiązek uiszczania wynagrodzenia czy udzielania informacji dotyczących wykorzystywanej przez skarżącą spółkę twórczości innych osób nie ulegnie zmianie. Jedyna różnica dotyczy okoliczności faktycznej. tj. uiszczania wynagrodzenia za korzystanie z praw autorskich innych osób za pośrednictwem właściwej organizacji zbiorowego zarządzania. Zarówno bowiem zawarcie umów licencyjnych, jak i kierowanie roszczeń przez uprawnionych czy to o zapłatę, czy tzw. roszczeń informacyjnych - może nastąpić za pośrednictwem Stowarzyszenia, jak też bezpośrednio przez poszczególnych wydawców. Nie zmieni się jednak w żaden sposób zakres praw i obowiązków skarżącego Instytutu. Zakres ten nadal będzie uzależniony od tego, z jakiej twórczości i w jakim zakresie będzie on korzystał w swojej działalności. Interes nie jest więc bezpośredni.
Za trafny należy uznać argument Ministra, że celem działania skarżącej spółki jest eliminacja [...] jako organizacji zbiorowego zarządzania w celu zmniejszenia zakresu realizacji obowiązku uiszczania stosownych wynagrodzeń. Skarżąca spółka podkreślała w toku postępowania, że w razie gdy [...] zostanie pozbawione zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, wówczas Instytut będzie mógł rozliczać się bezpośrednio z wydawcami. Takie stanowisko uzasadnia tylko interes faktyczny skarżącej spółki. Jak wskazał Minister [...] dysponuje zasobami odpowiednimi do monitorowania rynku wykorzystywanej twórczości, do której prawami dysponują wydawcy, jak również wypracowanymi mechanizmami pobierania stosownego wynagrodzenia z tego tytułu. Tymczasem wielu wydawców a zwłaszcza tych, którzy nie prowadzą działalności na dużą skalę, nie będzie w stanie samodzielnie monitorować wykorzystania przez Instytut utworów, do których dysponują prawami, a następnie dochodzić zapłaty stosownego wynagrodzenia.
Zgodzić się należy także z tym argumentem Ministra, że skarżąca spółka nie wskazał na uzasadnienie własnego interesu prawnego w niniejszej sprawie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego mogłaby żądać działania od Ministra. Tymczasem to właśnie na skarżącej spoczywał taki obowiązek jako na wnioskodawcy wszczęcia postępowania nieważnościowego. Powoływane przez skarżącą spółkę roszczeni cywilnoprawne nie mogą stanowić o interesie prawnym w niniejszym postępowaniu. Argumenty, które miałyby uzasadniać posiadanie przymiotu strony w toku postępowania o stwierdzenie nieważności zezwolenia na zbiorowe zarządzanie sprowadzają do kwestionowania uprawnień, jakie daje [...] posiadanie statusu organizacji zbiorowego zarządzania. Nie polegają one natomiast na wykazaniu wpływu na sytuację materialnoprawną [...], jaki mogłaby wywrzeć utrata przez [...] zezwolenia. Trafnie Minister zakwalifikował to, jako próbę nadużycia instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Wskazują na to argumenty skargi o nie bezpośrednim a refleksowym oddziaływaniu decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności na sytuacje skarżącej spółki .
W kontekście powyższych wskazań Sąd stwierdza, że nie skuteczny dla oceny przymiotu strony skarżącej spółki jest zarzut naruszenia przez Ministra art. 20 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej w zw. z art. 28 k.p.a. powołane ogólne normy wynikające z tych przepisów nie mogą wprost kształtować przymiotu strony skarżącej spółki. Także za chybiony uznać należy zarzut oparty na kolejnym generalnym przepisie - art. 8 ust 2 Konstytucji. Wyrażona w tym przepisie zasada bezpośredniego stasowania Konstytucji oznacza stosowanie jej norm przez organy władzy publicznej bez konieczności pośrednictwa ustawy. Rozstrzygniecie zgodnie z powyższą zasadą sprawy przez sąd wyłącznie na podstawie normy konstytucyjnej może jednak mieć miejsce tylko wtedy, gdy norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na samoistne jej zastosowanie. Pogląd taki wyrażono m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2003 r., V CK 344/02, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 119, oraz w wyroku Trybuna/u Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r., K20/02, OTK-A 2003, nr 7. poz.76. Art. 20 Konstytucji, na który powołuje się skarżąca ustanawia jedynie generalną zasadę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej, zgodnie z którą społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych. Zasada ta może jednak doznawać ograniczeń przewidzianych w przepisach prawa. Za takie prawnie dopuszczalne ograniczenia należy uznać ochronę praw autorskich, czy też obowiązek zawierania umów z organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. W tym kontekście należy zgodzić się z poglądem Ministra - w niniejszej sprawie Instytut przeciwstawia swobodę działalności gospodarczej ochronie prawa autorskiego, a więc ochronie szczególnego rodzaju własności prywatnej na dobrach niematerialnych, arbitralnie i w partykularnym interesie przyznając pierwszeństwo pierwszej z chronionych wartości. Przepisy autorskie (...)ustanawiają inną hierarchię tych praw.
Podobnie nieuzasadniony jest zarzut oparty na wskazaniu naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Przepis ten również wyraża generalną zasadę dotyczącą działalności gospodarczej, w oparciu o którą nie można konstruować konkretnych żądań materialnoprawnych. Jak trafnie wskazał Minister - organ nie ogranicza swoim rozstrzygnięciem w żaden sposób podejmowania, wykonywania oraz kończenia działalności gospodarczej Instytutu, ani nie działa wbrew przepisom prawa. Minister jedynie nie przychyla się do żądania wszczęcia postępowania zmierzającego do pozbawienia uprawnień podmiotu, który znajduje się w sporze z Instytutem w sytuacji, gdy w ocenie Ministra skarżąca spółka nie sprostała obowiązkowi wykazania swojego interesu prawnego w tym względzie.
W ocenie Sądu, bezpodstawny w okolicznościach mniejszej sprawy jest także zarzut naruszenia art. 105 ust 1 ustawy o prawie autorskim(...). Nie ma racji skarżąca spółka, że fakt posiadania przez zezwolenia na zbiorowe zarządzanie i wykonywanie uprawnień z niego płynących stanowi ograniczenie prowadzenia przez [...] działalności gospodarczej. Powtórzmy jeszcze raz niezależnie od tego, kto uzyskałby zezwolenie na zbiorowe zarządzanie w zakresie, w jakim posiada je [...], sytuacja prawna skarżącej spółki w zakresie korzystania z autorskich praw innych osób byłaby taka sama. Jak zasadnie podnosił Minister prawo do roszczenia informacyjnego jest bowiem prawem przysługującym każdej organizacji zbiorowego zarządzania i dotyczy całego zakresu jej działalności, a zatem ma zastosowanie w odniesieniu do pół eksploatacji objętych zbiorowym zarządzaniem. Tym samym skarżąca spółka nie legitymuje się interesem prawnym w żądaniu stwierdzenia nieważności zezwolenia, gdyż podmiot ten jedynie kwestionuje co do zasady sposób działania tej organizacji zbiorowego zarządzania, a nie podstawę uzyskania przez nią zezwolenia. Przepisy prawa (autorskiego) regulujące działalność organizacji zbiorowego zarządzania przyznając im określone uprawnienia. a z drugiej strony nakładając na użytkowników tego rodzaju praw określone obowiązki. Sam ten fakt nie może jednak stanowić wystarczającej podstawy do żądania stwierdzenia nieważności zezwolenia udzielonego takim organizacjom na podstawie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a do tego faktycznie sprowadza się żądanie skarżącej spółki. W świetle takiej argumentacji skarżąca spółka uznaje każdą organizację zbiorowego zarządzania za podmiot ograniczający jego swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, żądając zatem ochrony w zakresie wykraczającym poza zakreślone przepisami prawa ramy.
W ocenie Sądu, powyższa argumentacja skarżącej spółki wskazuje nie na prawny, a tylko faktyczny interes prawny – skarżąca spółka dąży bowiem do pozbawienia zezwolenia tej organizacji, gdyż nie godzi się na funkcjonowanie jakiejkolwiek organizacji zbiorowego zarządzania tego rodzaju, czy zarządzającej prawami, które wykorzystuje w swej działalności gospodarczej.
Sąd podziela również stanowisko Ministra - roszczenia dochodzone w oparciu o art. 105 ust. 1ustaw o prawie autorskim i prawach pokrewnych, są oceniane przez sądy powszechne nie zaś organy administracji, nie może stanowić podstawy do żądania podjęcia określonych działań przez Ministra w szczególności wszczęcia na tej podstawie postępowania administracyjnego.
Sąd stwierdza, że nie znajduje uzasadnienia w sprawie także zarzut naruszenia art. 105 ust 1 w związku z art. 80 ust. 1 pkt 2 i 3 prawa autorskiego i w i związku z art. 28 k.p.a.
Minister wskazując na ww. przepisy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że prawo żądania przez [...] informacji i dokumentów na podstawie art. 105 ust. 2 prawa autorskiego jest pochodną korzystania przez użytkowników z przedmiotów praw autorskich oraz materialnoprawnej konstrukcji stosunku zobowiązaniowego wynikającego z korzystania z twórczości innych podmiotów z jednej strony i obowiązku uiszczenia z tego tytułu stosownego wynagrodzenia z drugiej strony. Celem ustanowienia przez prawodawcę roszczenia informacyjnego było ułatwienie dochodzenia innych roszczeń, wynikających z naruszenia autorskich praw majątkowych, a tym samym uzyskania efektywnej ochrony praw ustawowo zagwarantowanych. Żądanie zatem informacji i dokumentów nie jest prawem i obowiązkiem samym w sobie, lecz służy realizacji innych uprawnień podmiotów uprawnionych z tytułu korzystania z praw autorskich. Prawo to nie służy realizacji jakiegokolwiek celu bezpośrednio, lecz stanowi jedynie instrument ułatwiający realizację praw autorskich przez uprawnionych. Prawo to jest realizowane przez organizacje zbiorowego zarządzania na podstawie art. 105 ust. 2 zaś przez uprawnionych na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 2 i 3 wyżej wymienionej ustawy. Ewentualne spory powstałe na gruncie stosowania tych przepisów rozstrzygane są jednak przez sądy powszechne, zawsze w postępowaniu o charakterze cywilnym, nie stanowią o przymiocie strony skarżącej spółki do dochodzenia wszczęcia na jej wniosek przedmiotowego postępowania nieważnościowego.
Należy podzielić tez argumentację Ministra – skarżąca spółka nie posiada statusu ośrodka informacji i dokumentacji. Minister, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie zasadnie stwierdził, że dokonując oceny przesłanek wskazanych w art. 28 k.p.a. nie przeprowadza postępowania dowodowego, lecz jedynie dokonuje oceny argumentacji przedstawionej przez wnioskodawcę w kontekście przesłanek wskazanych w tym przepisie. Ciężar dowodu związany z wykazaniem interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu w sprawie spoczywa w całości na wnioskodawcy. Zadaniem organu administracji jest zaś wyłącznie ocena jego występowania w kontekście argumentów podniesionych przez wnioskodawcę oraz przedmiotu postępowania porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 7 kwietnia 2014 r. 11 OSK 86/13, LEX nr 1481954). Z dokumentów przedłożonych Ministrowi (np. odpis z KRS) wynika, że [...] prowadzi komercyjną działalność związaną z badaniem potencjału rynkowego, popytu i zwyczajów konsumentów w celu zwiększenia sprzedaży i wprowadzania nowych produktów, włączając analizę statystyczną uzyskanych wyników, badanie opinii publicznej w kwestiach zagadnień politycznych, gospodarczych i społecznych oraz analizę statystyczną uzyskanych wyników. Działalność ta prowadzona jest przy wykorzystywaniu twórczości innych osób, do której prawa przysługują wydawcom skupionym w ww. [...]. Zasadnie zatem Minister wskazał, że celem działania skarżącej spółki jest gromadzenie informacji i dokumentacji dla potrzeb informacyjnych czy naukowych. Analiza ukazujących się materiałów prasowych prowadzona jest w celu świadczenia usług o których mowa powyżej i uzyskiwania dochodów z tak prowadzonej działalności gospodarczej. W kontekście art. 30 ust. 2 praw autorskiego Minister zasadnie badał jaki status posiada skarżąca spółka w kontekście dopuszczalności powoływania się na ten przepis w celu wykazania posiadania interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności zezwolenia.
W ocenie Sądu chybione są zarzuty procesowe podniesione w skardze.
W szczelności bezzasadny jest zarzut braku wszczęcia z urzędu przez Ministra, postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie zezwolenia. Wszczęcie postępowania z urzędu ustawodawca pozostawił uznaniu organów administracji i nie przewidział w tym zakresie kontroli sądu. Ten, może co najwyżej na tle rozpoznawanej sprawy sugerować, w sposób nie wiążący, rozważenie przez organ wszczęcia postępowania z urzędu.
Sformułowanie ww. zarzutu może wskazywać tylko to, że sama skarżąca spółka ma świadomość braku przymiotu strony w postępowaniu, które próbowała inicjować składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji i liczyła na sugestię Sądu skierowaną do organu, co do potrzeby wszczęcia postępowania z urzędu. Sąd takiej konieczności nie dostrzega.
Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło