I OZ 1100/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. N. i M. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 180/15 odmawiające przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi K. N. i M. N. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 180/15, odrzucił skargę K. N. i M. N. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], w przedmiocie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, z uwagi na nieusunięcie w terminie braków formalnych skargi (brak wskazania adresów zamieszkania skarżących). Odpis postanowienia doręczono profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżących w dniu 13 maja 2015 r. Wnioskiem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 20 maja 2015 r. reprezentujący skarżących pełnomocnik procesowy zwrócił się o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, dopełniając wraz z pismem czynności w postaci wskazania adresów zamieszkania strony skarżącej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przesyłka otrzymana z sądu zawierała pismo informujące o doręczeniu pełnomocnikowi odpisu odpowiedzi na skargę. Jak oświadczył pełnomocnik skarżących, nie poszukiwał w kopercie innych pism, niż to o którym mowa w piśmie przewodnim. Stwierdził, że nie posiadał informacji o fakcie doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie adresów zamieszkania skarżących. Pełnomocnik wskazał, że do uchybienia terminu nie doszło z jego winy, a nadto treść danych, których zażądał sąd nie wymaga dokonania istotnych ustaleń, byłoby zatem niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego, że profesjonalny pełnomocnik zaniechałby przekazania tych informacji do sądu. Odwołał się do reputacji kancelarii prawnej i stwierdził, że z dużą uwagą i starannością wykonuje swoje obowiązki, nadto terminowo wykonuje wszystkie zobowiązania nakładane przez sądy powszechne, sądy administracyjne czy inne organy wymiaru sprawiedliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015 r., na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajdują się dwa pisma sądowe skierowane tego samego dnia do kancelarii prawnej i wymienionego pełnomocnika – adwokata (7 kwietnia 2015 r., k – 15, 16), jedno z nich zawiera wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie adresów zamieszkania skarżących, zaś drugie zawiera informację o doręczeniu odpisu skargi. Z treści zwrotnego poświadczenia odbioru (k – 17) wynika, że przesyłka sądowa zawierała oba pisma oraz odpis odpowiedzi na skargę. Odbiór przesyłki pokwitował upoważniony pracownik sekretariatu. W ocenie Sądu samo twierdzenie pełnomocnika, że wezwania nie otrzymał oraz odwoływanie się do zasad doświadczenia życiowego i pozytywnej reputacji kancelarii prawnej nie jest wystarczające dla przyjęcia niewątpliwego braku winy po jego stronie. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli K. N. i M. N., reprezentowani przez adwokata, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, polegające na bezpodstawnym uznaniu przez Sąd, że pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił braku winy w niewykonaniu zobowiązania do uzupełnienia braków skargi w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnił brak winy w niedochowaniu terminu i wniosek powinien zostać uwzględniony, a błędna wykładnia przepisów prawa dokonana przez Sąd przekreśliła efektywny dostęp skarżących do rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie sprawy na nowo przez Sąd I instancji na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej wniesiono o uchylenie postanowienia i przekazanie wniosku o przywrócenie terminu Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, że pełnomocnik nie poszukiwał w kopercie innych pism, skoro otrzymał tylko pismo przewodnie w przedmiocie doręczenia odpisu odpowiedzi na skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie, która występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy. Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie skarżący działali przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zaniedbania osób, którymi posługuje się skarżący, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Dotyczy to także personelu i pracowników kancelarii. Tym samym uznać należy, że zaniedbań pełnomocnika nie można traktować jako argument przemawiający za przywróceniem terminu do uchybionej czynności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w ocenianej w sprawie sytuacji zachowania pełnomocnika skarżących i pracowników jego Kancelarii nie cechowała należyta staranność. Zarówno we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jak i w zażaleniu, nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazał Sąd I instancji, w aktach sprawy znajdują się dwa pisma sądowe skierowane tego samego dnia do Kancelarii pełnomocnika (w dniu 7 kwietnia 2015 r., k – 15, 16). Jedno z nich zawiera wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, drugie informację o doręczeniu odpisu skargi. Na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki sądowej (k. – 17) zaznaczono, jaskie dokumenty są w niej zawarte. Podobna adnotacja znajdowała się zapewne na kopercie. Jak wynika z akt sprawy, przesyłka, o której mowa, została skutecznie doręczona w dniu 10 kwietnia 2015 r. – jej odbiór pokwitowała pracownica sekretariatu Kancelarii. Pełnomocnik jako przyczynę uchybienia terminu w wykonaniu wezwania do uzupełnienia braków skargi podał, że stosowne wezwanie nie zostało mu doręczone. Gdyby nawet taka omyłka w doręczeniu korespondencji miała istotnie miejsce, to pełnomocnik, wobec potwierdzenia w dniu 10 kwietnia 2015 r. odbioru dwóch pism, winien niezwłocznie zwrócić się do Sądu o nadesłanie brakującego dokumentu. Skoro pełnomocnik nie podjął takich działań, to nie można przyjąć, że zaistniała podstawa do uznania, iż uprawdopodobnił twierdzenie wniosku, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.