I GZ 364/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 6 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 591/15 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z [...] maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek R. G. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Sąd I instancji przedstawił, że wnioskiem z [...] kwietnia 2015 r. R. G. (dalej: skarżący) domagał się przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wezwanie do podpisania skargi lub nadesłania podpisanego jej egzemplarza odebrał członek rodziny, który po kilku dniach przekazał mu przesyłkę. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący nie jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika nie miał świadomości, jakie wymogi formalne musi zachować składając skargę. Zdaniem skarżącego przedstawione okoliczności w sprawie przemawiają za uwzględnieniem jego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przedstawił, że zgodnie z art. 86 oraz art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może być stosowana jedynie wtedy, gdy wszystkie przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo wniesienie prośby przez zainteresowanego w terminie wskazanym oraz dokonanie czynności dla której był zakreślony terminie, nie jest wystarczającą przesłanka do przywrócenia uchybionego terminu. W rozpoznawanej sprawie zdaniem Sądu I instancji skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Co więcej nie przybliżył żadnej obiektywnej i niezależnej od niego przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności w terminie. Fakt doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi członkowi rodziny nie może stanowić przesłanki przemawiającej za przywróceniem terminu, skoro ustawa przewiduje skuteczność takiego doręczenia (zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a.), a dopuszczenie do sytuacji, w której dorosły domownik (żona) nie przekazuje skarżącemu niezwłocznie korespondencji, tylko po kilku (bliżej niesprecyzowanych) dniach, należy oceniać jako brak dochowania należytej staranności w dbaniu o własne interesy, skoro informację, o tym kiedy upływał uchybiony termin skarżący w dniu składania wniosku posiadał, albowiem sam wskazał, że termin zakończył bieg [...] marca 2015 r. Zdaniem Sądu rozpoznającego wniosek w rozpoznawanej sprawie nie zostały w sposób należyty spełnione przesłanki wynikające z art. 87 p.p.s.a. R. G. wniósł zażalenie na postanowienie z [...] maja 2015 r. zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia: - naruszenie art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 ustawy p.p.s.a. poprzez to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. nieprawidłowo ocenił okoliczności sprawy i rozpoznał materiał dowodowy uznając, ze skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił, że bez swojej winy nie dokonał czynności polegającej na uzupełnieniu braków formalnych w zakreślonym przez Sąd terminie. Ponadto skarżący wskazał, że ponosi winę w uchybieniu terminu, pomimo ustalenia, że skarżący dotychczas działał bez profesjonalnego pełnomocnika i nie zdawała sobie sprawy ze wszystkich wymogów formalnych przewidzianych dla pism procesowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi i pomimo, iż dopełnił wszystkich czynności – tj. usunął niezwłocznie wszystkie braki i uprawdopodobnił okoliczności skutkujące brakiem jego winy stosownym wnioskiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Celem ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie przez stronę terminowi nie nastąpiło z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie przedstawił okoliczności, które uprawdopodobniły brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z art. 72 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Przepis ten nie wymaga wcześniejszego upoważnienia dla dorosłego domownika do odbioru pism (por. postanowienie NSA z 2 października 2014 r. sygn. akt I FZ 282/14). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma zawierającego wezwanie do usunięcia braków skargi (k. 20) wynika, że pismo to odebrała w dniu [...] kwietnia 2015 r. G. K. (zona) - dorosły domownik. Należy więc przyjąć, że doręczenie było prawidłowo dokonane do rąk dorosłego domownika (żony skarżącego), która zobowiązana była do ich niezwłocznego przekazywania adresatowi. Natomiast, podnoszona przez R. G. okoliczność, że żona skarżącego nie przekazała wezwania w terminie nie oznacza, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Nie wskazano bowiem na żadne obiektywne okoliczności, które uniemożliwiły domownikowi zawiadomienie skarżącego o skierowanej do niego korespondencji. Skoro dorosły domownik niezwłocznie nie zawiadomił skarżącego o korespondencji, to znaczy, że dopuścił się zawinionego działania, a to w konsekwencji obciąża skarżącego. Zaniedbania w tym zakresie wykluczają przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi bez swojej winy. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody, w sytuacji gdy w danych okolicznościach dołożyła maksimum wysiłku. W świetle przytoczonych okoliczności nie można przyjąć, aby R. G. zachował należytą staranność w prowadzeniu swoich spraw. Należy zaznaczyć, że Sąd I instancji postanowieniem z [...] maja 2015 r. odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi – tj. podpisania skargi lub nadesłania podpisanego egzemplarza skargi zbadał przesłanki wnioskowanego przywrócenia terminu. W związku z tym Sąd rozpoznając wniosek odnosił się do argumentacji związanej z uchybieniem terminu do uzupełnienia braków skargi. Odnosząc się zaś do twierdzeń skarżącego, że działał on w sprawie osobiście, bez pełnomocnika i nie zdawał sobie sprawy z wymogów formalnych przewidzianych dla pism procesowych i dlatego uchybił terminowi nie ze swojej winy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący wezwany do uzupełnienia braków pisma procesowego (skargi) poprzez jego podpisanie został pouczony o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych pisma. Skarżącego pouczono również o warunkach jakie muszą spełniać pisma procesowe wnoszone do sądu, a więc miał on świadomość wszelkich wymogów jak również została wskazana skarżącemu podstawa prawna żądania Sądu. Tym samym stwierdzić należy, że skarżący mimo działania bez profesjonalnego pełnomocnika poprzez pouczenie Sądu I instancji miał świadomość obowiązków i skutków nie wypełnienia wezwania. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.