II GSK 2568/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-05-11
Skład orzekający: Joanna Kabat-Rembelska, Małgorzata Rysz, Barbara Mleczko-Jabłońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka przejmująca wstępuje z mocy prawa we wszystkie prawa i obowiązki administracyjnoprawne spółki przejmowanej, w tym w prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej o przyznaniu płatności, w sytuacji gdy postępowanie dotyczyło wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną?Ratio decidendi
Spółka przejmująca wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki cywilnoprawne spółki przejmowanej na podstawie art. 494 § 1 k.s.h. Jednakże, sukcesja w zakresie praw i obowiązków administracyjnoprawnych jest ograniczona i wymaga wyraźnej podstawy prawnej, która może wynikać z art. 494 § 2 k.s.h. (dotyczącego zezwoleń, koncesji, ulg) lub innych przepisów prawa. Samo połączenie spółek na gruncie prawa handlowego nie skutkuje automatycznym przejściem praw i obowiązków administracyjnoprawnych, zwłaszcza w kontekście postępowań nadzwyczajnych, takich jak wznowienie postępowania po wydaniu decyzji ostatecznej.Stan faktyczny
Spółka E. A. sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2009 rok. Po wydaniu decyzji przyznającej płatności, organ I instancji wznowił postępowanie z urzędu. W trakcie postępowania wznowieniowego spółka E. A. została przejęta przez spółkę S. A. sp. z o.o. Organ I instancji wydał decyzję uchylającą pierwotną decyzję i umarzającą postępowanie w części, a także odmawiającą przyznania płatności i nakładającą sankcje. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji, uznając, że spółka E. A. nie miała już bytu prawnego w dniu wydania tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki S. A., uznając, że wstąpiła ona z mocy prawa w prawa i obowiązki spółki E. A. na podstawie art. 494 § 1 k.s.h.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz zaskarżoną decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zasądził od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz S. A. Spółki z o.o. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska Protokolant asystent sędziego Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. A. Spółki z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1298/14 w sprawie ze skargi S. A. Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu płatności bezpośrednich na rok 2009, po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję, 3. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na rzecz S. A. Spółki z o.o. w Ł. 820 (osiemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1298/14, oddalił skargę S. A. Spółka z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie płatności bezpośrednich na 2009 rok, po wznowieniu postępowania.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] maja 2009 r. E. A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego do gruntów rolnych na 2009 rok. Następnie [...] czerwca 2009 r. spółka zgłosiła zmianę do wniosku oraz jego wycofanie w części dotyczącej deklaracji działki rolnej [...], położonej w M., gmina L., województwo l., o numerze ewidencyjnym [...], o powierzchni 9,40 ha. W związku z wykrytymi nieścisłościami wniosku, spółka została wezwana do złożenia wyjaśnień, w następstwie czego złożyła korektę wniosku.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Kierownik ARiMR orzekł o umorzeniu postępowania dotyczącego działki rolnej [...] oraz o przyznaniu spółce płatności w ramach wsparcia bezpośredniego do gruntów rolnych na 2009 rok.
W dniu [...] stycznia 2010 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Kierownika ARiMR w S., informujące o wystąpieniu konfliktu kontroli krzyżowej w odniesieniu do zadeklarowanych przez beneficjenta działek o numerach: [...],[...],[...] i [...]. W związku z powyższym organ I instancji w dniu [...] marca 2014 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2010 r.
W dniu [...] kwietnia 2014 r. poinformowano organ I instancji, że z dniem 1 kwietnia 2014 r. spółka E. A. przestała istnieć wskutek przejęcia przez S. A. sp. z o.o., zatem ze względu na zakończenie bytu prawnego spółki postępowanie winno zostać umorzone w trybie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.).
Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Kierownik ARiMR orzekł o:
1) uchyleniu decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009;
2) umorzeniu postępowania w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej działki rolnej [...] o powierzchni 9,40 ha oraz postępowania w sprawie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych w części dotyczącej działki rolnej [...] o powierzchni 9,40 ha;
3) odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu trzyletnich sankcji w wysokości 37.668,61 zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożeniu trzyletnich sankcji w wysokości 26.485,72 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że dwóch producentów rolnych ubiega się o płatności do działek rolnych o numerach: [...],[...] i [...], położonych w obrębie G., gmina Ł., powiat ś., województwo l..
Organ I instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że beneficjent nie spełnia przesłanek do uznania, że w roku 2009 był posiadaczem zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: [...],[...] i [...] oraz nie spełnia przesłanek określonych w art. 7 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051, ze zm., dalej: ustawa o płatnościach). W konsekwencji powierzchnia deklarowana na ww. działkach została wykluczona z płatności.
Odnosząc się do informacji dotyczącej ustania bytu prawnego spółki na skutek jej przejęcia, organ I instancji wskazał, że informacji tej nie potwierdza internetowa ewidencja Ministerstwa Sprawiedliwości, w której na dzień wydania decyzji, tj. [...] maja 2014 r., nie potwierdzono wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego podmiotu, będącego stroną niniejszego postępowania.
Odwołanie od tego rozstrzygnięcia złożyła S. A. sp. z o.o. z siedzibą w Ł., wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Wskazała, że decyzję wydano dla podmiotu nieuprawnionego, w którego prawa i obowiązki wskutek sukcesji generalnej wstąpiła spółka przejmująca z dniem [...] kwietnia 2014 r. Odnosząc się do meritum sprawy skarżąca wskazała, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. uchylił decyzję Kierownika z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego do gruntów rolnych na 2009 rok, po wznowieniu postępowania.
Dyrektor ARiMR wskazał, że organ I instancji wydał decyzję w stosunku do spółki, nie uwzględniając informacji, że utraciła ona byt prawny wskutek przejęcia przez inny podmiot. Za istotne uznał zatem ustalenie, czy zaskarżona decyzja wydana została prawidłowo na podmiot istniejący, będący stroną postępowania.
W sprawie nastąpiło połączenie podmiotów poprzez przeniesienie całego majątku spółki na S. A. sp. z o.o. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Zielonej Górze, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, sygn. akt ZG. VIII NS-Rej. KRS/001458/14/301, przejęcie spółki nastąpiło przez wpisanie do rejestru w dniu [...] kwietnia 2014r. na podstawie podjętej w dniu [...] stycznia 2014r. przez wspólników spółki przejmującej uchwały nr 1 o połączeniu i zmianie § 9 umowy spółki (podwyższenia kapitału zakładowego). Spółką przejmującą jest S. A. sp. z o.o., natomiast spółkami przejmowanymi są: E. A. sp. zo.o., A. A. sp. z o.o., G. A. sp. z o.o. i HE. A. sp. zo.o. Dniem połączenia jest dzień wpisu połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej. Wpis ten wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej.
Dyrektor ARiMR uznał, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji ([...] maja 2014 r.) beneficjent nie posiadał bytu prawnego, ponieważ utracił go w dniu [...] kwietnia 2014 r., tj. w dniu wpisania do rejestru połączenia spółki.
Odnosząc się do wniosku skarżącej dotyczącego uchylenia skarżonej decyzji i umorzenia postępowania, organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw do umorzenia postępowania, bowiem w dniu wznowienia postępowania tj. [...] marca 2014 r. spółka istniała, a postępowanie wznowiono skutecznie. Skoro, zgodnie z art. 494 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013, poz.1030, dalej: k.s.h.) spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, to oznacza, że z dniem [...] kwietnia 2014 r. S. A. sp. z o.o. wstąpiła na miejsce E. A. sp. z o.o. do prowadzonego postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2010 r.
S. A. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. wniosła skargę na powyższą decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że podmiotem, który złożył w 2009 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich była E. A. sp. z o.o.
W stosunku do spółki wydana została decyzja z dnia [...] stycznia 2010 r. w zakresie przyznania płatności, a następnie zainicjowane przez organ I instancji w dniu [...] marca 2014 r. postępowanie wznowieniowe.
Z postanowienia Sądu Rejonowego w Zielonej Górze, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 1 kwietnia 2014 r., wynika, że przejęcie spółki nastąpiło przez wpisanie do rejestru w dniu [...] kwietnia 2014 r. na podstawie podjętej w dniu [...] stycznia 2014 r. przez wspólników spółki przejmującej uchwały nr 1 o połączeniu i zmianie § 9 umowy spółki. Połączenie spółek nastąpiło poprzez przeniesienie całego majątku spółki E. A. sp. z o.o. na spółkę S. A. sp. z o.o. i przejęcie spółki E. A. sp. z o.o.
W dniu wydania decyzji organu I instancji ([...] maja 2014 r.) spółka nie posiadała bytu prawnego, ponieważ utraciła go w dniu [...] kwietnia 2014 r., tj. w dniu wpisania do rejestru połączenia spółek.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że zmiana podmiotu – beneficjenta wobec przejęcia spółki, nie skutkuje uznaniem, że przedmiotowe postępowanie podlega umorzeniu, bowiem brak ku temu podstaw prawnych. Jak wskazano wyżej, postępowanie wznowieniowe wszczęte zostało z urzędu, postanowieniem organu I instancji z dnia [...] marca 2014 r., tj. w czasie, gdy E. A. sp. z o.o. jeszcze istniała. Okoliczność późniejszego przejęcia E. A. przez S. A., w ocenie Sądu, skutkowało przejęciem przez pomiot przejmujący wszelkich praw i zobowiązań spółki. Wynika to z regulacji art. 494 § 1 k.s.h., zgodnie z którym spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. Tak więc S. A. sp. z o.o., która przejęła spółkę E. A. , wobec której toczyło się postępowanie o przyznanie płatności stało się z mocy prawa adresatem decyzji w postępowaniu prowadzonym z urzędu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r.
Wskazany przez skarżącą art. 22a ust. 1 i ust. 3 ustawy o płatnościach dotyczy postępowań w przedmiocie przyznania płatności, prowadzonych na wniosek strony i niezakończonych jeszcze decyzją ostateczną, w trakcie których doszło do następstwa prawnego. Wówczas nowy podmiot, następca prawny, może wstąpić do prowadzonego, niezakończonego jeszcze postępowania w terminie 3 miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne.
Jednak w niniejszej sprawie doszło do zakończenia postępowania z wniosku strony o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2010 r., a wszczęto z urzędu postępowanie wznowieniowe, w toku którego zmienił się adresat decyzji w trybie art. 493 k.s.h.
S. A. sp. z o.o. zaskarżyła wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:
1. Prawa materialnego tj.:
a. art. 494 § 1 k.s.h. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
b. art. 494 § 2 k.s.h. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie;
c. § 8b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich oraz innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009, nr 40, poz. 329, dalej: rozporządzenie z 2009 r.), poprzez jego błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowania poprzez uznanie (skarga od wyroku VIII Sa/Wa 1299/14),
d.§ 2 rozporządzenia z 2009 r. poprzez jego błędna wykładnię,
e. ust.22a ustawy o płatnościach (skarga od wyroku VIII Sa/Wa 1298/14) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie),
f. art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez jego błędną wykładnię (skarga od wyroku VIII Sa/Wa 1298/14),
2. Przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a. art. 145 § 1 punkt 1 litera "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego nieuprawnione niezastosowanie i brak uchylenia skarżonych aktów administracyjnych w sytuacji zasadności podniesionych w skardze zarzutów
b. art. 151 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji zasadności podniesionych w skardze zarzutów oraz naruszenia przez organ w skarżonych decyzjach art. 151 § 1 punkt 1 k.p.a. i wadliwe-wydanie decyzji w trybie art. 151 § 1 punkt 2 k.p.a.,
c. art. 141 § 4 p.p.s.a. związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się Sądu w ogóle do ustaleń faktycznych dokonanych przez organ administracji publicznej i brak ich oceny pod względem zgodności z prawem
d. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez brak umorzenia postępowań przy braku wniosku o wstąpienie do nich następcy prawnego
e. art. 151 § 1 punkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie,
f. art. 151 § 1 punkt 2 k.p.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Sąd I instancji uznał za zgodną z prawem decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR, w której przyjęto że spółka S. A. wstąpiła na miejsce E. A. sp. z o.o. do prowadzonego postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2010 r. Organ powołał się na treść na art. 494 § 1 k.s.h., zgodnie z którym spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki.
Zasadnicza kwestia, która wymaga przesądzenia, to ta, czy doszło do sukcesji administracyjnoprawnej spółki S. A. z siedzibą w Ł. po przejętej spółce z o.o. E. A. , w stosunku do której została uprzednio wydana decyzja ostateczna o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W sprawie zostało ustalone, że doszło do przejęcia spółki E. A. przez S. A., w trybie połączenia się spółek, poprzez przeniesienie całego majątku spółki E. A. na S. A.. Połączenie nastąpiło z dniem wpisu połączenia do rejestru właściwego – według siedziby spółki przejmującej. Wpis ten wywołał zarazem skutek wykreślenia spółki przejmowanej (art. 493 § 2 k.s.h.). Z chwilą dokonania wpisu połączenia nastąpił również skutek materialno – prawny w postaci utraty bytu prawnego przez spółkę E. A.
Według Sądu I instancji, który przyjął to za organem, wskutek przejęcia przez spółkę przejmującą spółki przejmowanej doszło do przejęcia przez nią wszelkich praw i zobowiązań podmiotu przejmowanego, co wynika z art. 494 § 1 k.s.h. WSA nie wyjaśnił jednak w dalszym ciągu w żaden sposób tego stanowiska.
Problem występujący w rozpoznawanej sprawie wiąże się z kwestią sukcesji prawnej, a w szczególności następstwa prawnego w zakresie praw i obowiązków administracyjnoprawnych. W doktrynie prawa dokonuje się podziału na następstwo pod tytułem szczególnym i tytułem ogólnym. Na gruncie prawa cywilnego podkreśla się, że o ile w przypadku sukcesji syngularnej dochodzi do nabycia indywidualnie oznaczonego prawa lub praw podmiotowych, o tyle w przypadku sukcesji uniwersalnej na podstawie jednego zdarzenia dochodzi do nabycia całego lub części jakiegoś majątku (Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 1997, str. 100 - 101). Przez sukcesję generalną (uniwersalną) należy rozumieć tego rodzaju następstwo prawne w którym następca wstępuje w ogół praw i obowiązków swojego poprzednika prawnego.
Podkreślić trzeba, że w prawie administracyjnym następstwo prawne, rozumiane jako pochodne nabycie praw i obowiązków administracyjnoprawnych jest co do zasady niedopuszczalne, co wiąże się z cechami stosunku administracyjnoprawnego, a mianowicie z osobistym, co do zasady, charakterem uprawnień i obowiązków publicznoprawnych. "Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie prawa administracyjnego poglądem za niedopuszczalną uznaje się sukcesję praw i obowiązków wynikających z aktu administracyjnego. Za trafnością takiego stanowiska przemawia charakter stosunku administracyjnoprawnego materialnego. Stosunek ten ma bowiem właściwość stosunku prawnego bezwzględnie obowiązującego, z którego wynikają prawa i obowiązki o charakterze osobistym, odnoszące się wyłącznie do zindywidualizowanego podmiotu. Następstwo prawne i w konsekwencji tożsamość podmiotów w tym zakresie nie występuje" ( Renata Alicja Rychter, Res iudicata w postępowaniu administracyjnym, 3.2.2.Następstwo prawne stron, opubl. Lex 2014).
Od generalnej zasady nieprzenoszalności praw i obowiązków administracyjnoprawnych są czasem przewidziane wyjątki. Przyjmuje się jednak, że dla zmiany tej zasady konieczna jest wyraźna norma prawna. Z zaskarżonego wyroku wynika, że zdaniem Sądu I instancji taką normą jest art. 494 § 1 k.s.h. Z tym stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. Stosownie do tego przepisu spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki i zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego statuuje on zasadę pełnej sukcesji uniwersalnej w zakresie praw i obowiązków cywilnoprawnych (por. Andrzej Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 494 Kodeksu spółek handlowych, Lex 2016 i podana tam literaturę). Natomiast ograniczona sukcesja w odniesieniu do stosunków administracyjnoprawnych została przewidziana w paragrafie 2 art. 494, stosownie do którego na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Wskazuje się w doktrynie, że wyliczenie aktów administracyjnych ma charakter przykładowy i że ta sukcesja administracyjnoprawna ma ograniczony charakter, co przejawia się w tym, że co do zasady na spółki sukcesorki przechodzą z dniem połączenia zezwolenia, koncesje i ulgi, lecz ograniczenie ich przejścia może wynikać z przepisów ustawy, lub, gdy decyzja tak stanowi.
Dlatego też ma rację skarżący kasacyjnie, że naruszono w sprawie prawo materialne poprzez zastosowanie art. 494 § 1 k.s.h. i niezastosowanie § 2 tegoż przepisu, usprawiedliwienie prawne znalazły zatem zarzuty wskazane w pkt 1 a i b petitum skargi kasacyjnej.
Ani organ, ani Sąd I instancji, który ograniczył się tylko do powtórzenia stanowiska Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, nie rozważyły, biorąc pod uwagę treść art. 494 § 2 k.s.h.i rodzaj aktów tam wymienionych, czy mogło dojść do sukcesji administracyjnoprawnej spółki przejmującej po spółce przejmowanej, w stosunku do której została wydana decyzja przyznając płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a następnie w sprawie tej decyzji wznowiono postępowanie.
Wskazać przy tym trzeba, że nie może stanowić podstawy do rozważania następstwa prawnego w zakresie rozpatrywanego stosunku administracyjnoprawnego - artykuł 22 a ustawy o płatnościach, w którym przewidziano następstwo prawne i procesowe w przypadku rozwiązania albo przekształcenia rolnika. Przepis ten dotyczy bowiem etapu – przed przyznaniem płatności ("do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia"), a kontrolowana sprawa toczyła się już w ramach postępowania nadzwyczajnego - po przyznaniu płatności. Wobec tego zaś, że ten przepis w ogóle nie miał zastosowania w takiej sytuacji, nie mógł zostać naruszony przez Sąd I instancji w sposób opisany w skardze kasacyjnej, WSA prawidłowo go wyłożył i ocenił możliwość jego zastosowania – stosownie do etapu toczącego się postępowania administracyjnego.
Bezzasadne są również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego, gdyż powołane przepisy w ogóle nie miały zastosowania i nie były stosowane w postępowaniu dotyczącym wsparcia bezpośredniego (zarzuty c i d dotyczące rozporządzenia z 2009 r.).
Z kolei zarzut dotyczący art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, w zakresie którego brak uzasadnienia w skardze kasacyjnej, uchyla się spod kontroli kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając, że istota sprawy została wyjaśniona, na podstawie art. 188p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Z uwagi na stwierdzone naruszenie art. 494 § 1 i § 2 k.s.h. zaskarżona decyzja została uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 i 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) oraz pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 461 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło