II FZ 541/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 411/15 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 17 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 411/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił B.T. (dalej jako "Skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 17 grudnia 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowy od osób fizycznych za 2008 r. Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 17 grudnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 25 września 2014 r., określającą Skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie 3 248 zł. Decyzja została doręczona w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej z dniem 2 stycznia 2015 r., natomiast w dniu 10 marca 2015 r. pełnomocnik Skarżącego złożył skargę na ww. decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że organ podatkowy nadał przesyłkę pocztową zawierającą zaskarżoną decyzję w dniu 18 grudnia 2014 r. za pomocą operatora pocztowego – [...]. Zgodnie z wyjaśnieniami [...] - Sekcji Reklamacji Klientów Indywidualnych K. z dnia 5 lutego 2015 r. wystosowanymi do Dyrektora Izby Skarbowej, operator pocztowy podjął pierwszą próbę doręczenia w dniu 19 grudnia 2014 r. - zostawiając awizo z uwagi na nieobecność adresata. Zgodnie z tymi wyjaśnieniami, operator dokonał drugiej awizacji przesyłki w dniu 30 grudnia 2014 r. Z uwagi na brak odbioru przesyłki, została ona zwrócona nadawcy. Wyjaśnienia [...] z dnia 5 lutego 2015 r. nie znajdują potwierdzenia w adnotacjach uczynionych na zwróconej Dyrektorowi Izby Skarbowej kopercie. Nie znajduje się na niej żadna adnotacja świadcząca o ponownym awizowaniu przesyłki. Zaznaczono, że inne jeszcze daty wynikają z udostępnianego przez [...] elektronicznego systemu śledzenia przesyłek. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przywołując treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie autor wniosku o przewrócenie terminu wywodzi, że Skarżącemu nie doręczono, w sposób zgodny z prawem, zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik w uzasadnieniu wniosku oświadcza między innymi: "(...) istnieją poważne wątpliwości odnośnie tego, czy decyzja Dyrektora Izby Skarbowej Łodzi w ogóle weszła do obrotu prawnego". Dowodzi zatem, że termin do złożenia skargi w ogóle nie zaczął biegu. Sąd zauważył, że wniosek o przywrócenie terminu jest skuteczny tylko wtedy, gdy strona przyznaje, że uchybiła terminowi, a jedynie zaszły okoliczności usprawiedliwiające to uchybienie. W sytuacji, gdy strona twierdzi, że nie naruszyła terminu, nie ma podstaw do jego przywrócenia. Dodatkowo, w ocenie Sądu, Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Przede wszystkim nie dał wiary pełnomocnikowi, który twierdzi, że nie sposób ustalić czy doszło do powtórnego awizowania przesyłki. Co prawda, na kopercie zawierającej zaskarżoną decyzję nie ma adnotacji (stempla) o fakcie powtórnego doręczenia, jednakże w aktach sprawy znajduje się pismo [...] z dnia 5 lutego 2015 r., zgodnie z którym w dniu 30 grudnia 2014 r. dokonano powtórnej awizacji, a reklamacja złożona przez Dyrektora Izby Skarbowej została uznana za nieuzasadnioną. W zażaleniu Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu, pomimo że Skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazując na brak winy w uchybieniu do wniesienia skargi oraz wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności zostały powtórzone istotne okoliczności doręczenia, opisane we wniosku o przywrócenie terminu, jako że okoliczności te mają, według Skarżącego, kluczowe znaczenie dla sprawy. Natomiast odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi Sąd wskazał, że Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd w istocie podkreślił jedną jedynie okoliczność - fakt, że przesyłka została powtórnie awizowana, co wynikać ma z wyjaśnień [...]. Zatem Skarżący - który nie otrzymał awiza - nie ma żadnej możliwości weryfikacji stanowiska [...], a tym samym udowodnienia, że nie otrzymał awiza, a tryb doręczenia nie został zastosowany prawidłowo. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że dla możliwości skorzystania z instytucji przywrócenia terminu konieczne jest jedynie uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie okoliczności wskazujących na brak winy, a Skarżący w pełni okoliczności te uprawdopodobnił wskazując na nieprawidłowości, jakie wystąpiły w toku doręczenia. Niezgodności w dokumentacji dotyczącej doręczenia stanowią przecież najlepsze uprawdopodobnienie okoliczności, że procedura doręczenia nie została przeprowadzona prawidłowo. Dalej w uzasadnieniu Skarżący odniósł się również do prezentowanego we wniosku, a dostrzeżonego również przez Sąd pierwszej instancji poglądu o tym, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w ogóle mogła nie wejść do obrotu prawnego. Wątpliwości te zostały już podniesione we wniosku. Pełnomocnik Skarżącego wskazał, że w niniejszej sprawie na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie sposób ustalić, czy doszło do powtórnego awizowania przesyłki - na kopercie zawierającej decyzję nie ma bowiem żadnej adnotacji o tym fakcie. Ponadto, wyjaśnienia [...] z dnia 5 lutego 2015 r. także nie usuwają wątpliwości w tym względzie. Skoro zatem nie można ustalić podstawowego faktu, jakim jest moment powtórnego awizowania, to nie sposób mówić o możliwości skutecznego doręczenia w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik Skarżącego stwierdził dalej, że zdaje sobie sprawę, że przyjęcie nieskuteczności doręczenia decyzji skutkować będzie brakiem zasadności wniosku o przywrócenie terminu (wniosek ten oraz złożona skarga będą pismami przedwczesnymi). Wyjaśnił również, że wniosek wraz ze skargą złożone zostały z ostrożności procesowej braku podzielenia przez WSA w Łodzi poglądu o niedoręczeniu decyzji. Nie zgodził się z Sądem, że wniosek o przywrócenie terminu jest skuteczny tylko wtedy, gdy strona przyznaje, że uchybiła terminowi, a jedynie zaszły okoliczności usprawiedliwiające to uchybienie. Uchybienie terminowi jest bowiem okolicznością obiektywną - dochodzi do niego niezależnie od przyznania, bądź nieprzyznania tego faktu przez stronę. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd pierwszej instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, prawidłowo rozstrzygnął o odmowie przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 grudnia 2014 r. Przede wszystkim przypomnieć trzeba, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 P.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wskazując na motywy, dla których Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, należy wskazać, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak też w zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji, Skarżący przytoczył argumenty, które odnosiły się wyłącznie do uchybień, które w jego ocenie, miały miejsce przy doręczeniu jemu przesyłki zawierającej decyzję. Takie argumenty sprawiają, że w istocie rzeczy Skarżący kwestionuje prawidłowość doręczenia jemu decyzji, a co za tym idzie rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi, liczonego od dnia doręczenia decyzji. Instytucja przywrócenia terminu ma natomiast zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem nie dokonano prawidłowego doręczenia, nie ma mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to bowiem konsekwencją tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec. Zagadnienie oceny prawidłowości doręczenia Skarżącemu decyzji podatkowego organu odwoławczego może natomiast być przedmiotem rozstrzygnięcia przez wojewódzki sąd administracyjny na etapie kontroli wstępnej wniesionej skargi w aspekcie dochowania terminu jej złożenia. Negatywne rozstrzygnięcie w tym zakresie może być kwestionowane przez stronę w drodze skargi kasacyjnej na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi. Zatem nieprawidłowość doręczenia nie jest przesłanką przywrócenia terminu. Doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej w ogóle nie rozpoczyna biegu, a tym samym nie można przyjąć, by doszło do uchybienia terminu, co powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy. W tej sytuacji odnoszenie się przez Sąd przy analizie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu do kwestii prawidłowości awizacji przesyłki było zbędne. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, skoro Skarżący zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, nie podał żadnych innych okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybienie terminu, koncentrując się wyłącznie na wykazaniu braku prawidłowego doręczenia decyzji. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w zażaleniu zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, gdyż zaskarżone postanowienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, jest zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.