III SA/Wr 97/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-05-08
Skład orzekający: Maciej Guziński, Magdalena Jankowska-Szostak, Marcin Miemiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz nałożenie sankcji było zasadne w sytuacji, gdy skarżąca kwestionowała prawidłowość przeprowadzonej kontroli i ustaleń faktycznych dotyczących powierzchni gruntów rolnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kontrola na miejscu została przeprowadzona prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zebrany materiał dowodowy, w tym dokumentacja fotograficzna i raporty kontrolne, potwierdzały nieprawidłowości w użytkowaniu gruntów rolnych przez skarżącą. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekroczyła 50%, co zgodnie z przepisami prawa materialnego (rozporządzenia Komisji WE) uzasadniało odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji. Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych zostały uznane za bezzasadne, ponieważ organy administracji wyjaśniły wątpliwości, uwzględniły zastrzeżenia do raportu i prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy.Stan faktyczny
Skarżąca spółka "A" Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie w części i odmawiającą przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i ONW na rok 2013, nakładając jednocześnie sankcję. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów procedury administracyjnej, w szczególności brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierzetelność przeprowadzonej kontroli, która miała wykazać mniejszą powierzchnię gruntów kwalifikujących się do płatności niż zadeklarowana.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Marcin Miemiec (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013 oddala skargę.
Dyrektor Oddziału Regionalnego (OR) ARiMR we W., zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] lipca 2014 r. Nr[...], umarzającą postępowanie odnośnie części działek A i B o łącznej pow. 32 ha oraz odmawiającą przyznania dla "A" sp. z o.o. (dalej: strona, spółka, skarżąca) pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 r. i nałożył sankcję w wysokości [...] ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.
Strona posługując się profesjonalnym pełnomocnikiem wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora OR ARiMR we W. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zarzucając, że została ona wydana naruszeniem przepisów procedury. Miało to jej zdaniem wpływ na wynik sprawy, przede wszystkim przez naruszenie art. 21 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz.427) i art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 78 § 1 art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. W szczególności zdaniem skarżącej naruszono obowiązek podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie mimo obiektywnego wystąpienia wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości przy przeprowadzaniu kontroli i zawartych w raporcie wniosków. Pierwotny protokół kontroli zakwalifikował bowiem do wypłaty świadczeń grunty o łącznej powierzchni 4,1 ha (działka A - 0,63 ha działka B - 3,65). Po wniesieniu zastrzeżeń przez stronę zakwalifikowany został natomiast z niewyjaśnionych przez kontrolujących powodów grunt o łącznej powierzchni 21,03 (działka A - 6,08 ha działka B - 14,95). Okoliczność tę pomięto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z analizy obu raportów kontroli (pozwalającej na stwierdzenie, że już pierwotny raport był błędny i nierzetelny i możliwe są istotne błędy kontrolujących) nie wynika natomiast, jakie okoliczności czy ustalenia spowodowały zmianę stwierdzonej przez kontrolujących powierzchni gruntów. Z przedłożonego przez stronę materiału dowodowego (w tym dokumentacji fotograficznej sporządzonej w znacznej części przed kontrolą) wprost wynika, że obszar spełniający podstawę do wypłaty świadczeń jest znacznie większy od stwierdzonego przez kontrolujących i tożsamy z powierzchnią zadeklarowaną przez skarżącą. Wbrew stanowisku organu II instancji skarżąca twierdzi, że analiza zdjęć wykonanych w trakcie kontroli uzasadnia twierdzenie, że kontrolujący nie weszli na teren kontrolowanych gruntów, czyli nie dokonali prawidłowej ich lustracji. Wykonali jedynie dokumentację zdjęciową z granicy działki/drogi. Teren objęty wnioskiem o dopłaty jest bowiem mocno zmeliorowany i poprzecinany kanałami z utrzymująca się wodą powierzchniową. Tak sporządzona dokumentacja przyjęta za podstawę rozstrzygnięć organów I i II instancji obejmuje grunty zadrzewione i zakrzewione, które nie zostały jednak zgłoszone do płatności w 2013 r. Kontrola nie objęła gruntów faktycznie zgłoszonych do płatności, położonych w głębi gruntów będących we władaniu skarżącej. Dotyczy to zwłaszcza gruntów oznaczonych przez kontrolujących literą A.
Skarżąca zarzuciła brak staranności przy zbieraniu dowodów w sprawie oraz w ocenie dowodów zebranych, naruszenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przez brak wzięcia przez organ I instancji pod uwagę całokształtu materiału dowodowego dla uznania danej okoliczności za udowodnioną. Zdaniem skarżącej organy nie wyjaśniły sprzeczności wynikających ze znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego. Chodzi o sprzeczności wynikające z przedłożonych przez stronę dokumentów w konfrontacji z treścią raportów sporządzonych przez firmę zewnętrzną, która przeprowadziła kontrolę.
Skarżąca zarzuciła brak przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków oraz pominięcie zdjęć załączonych do opinii ornitologicznej i innych zdjęć załączonych do odwołania, mających znaczenie dla sprawy, które zawnioskowano dla udowodnienia tez skarżącej całkowicie odmiennych od ustaleń organu I jak i II instancji.
Kolejny zarzut dotyczy błędów w ustaleniach faktycznych mających wpływ na wynik sprawy, wynikających z naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, polegających na przyjęciu przez organ, że uprawa została przedeklarowana o ponad 50 % (uprawa kwalifikująca się do płatności występowała tylko na działkach wskazanych przez kontrolujących - łącznie 21,03 - w miejsce zadeklarowanej przez spółkę powierzchni 44,11 ha), a na poszczególnych działkach w miejscu zgłoszonej do łąki trwałej łąka ta nie występowała na całym zgłoszonym obszarze działki ewidencyjnej i że działki te porośnięte były samosiejkami drzew i krzewów.
Powołując się na podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR we W. podtrzymał argumentację i stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej oraz wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że rozpatrując odwołanie uwzględnił przepisy prawa materialnego i procesowego. Organ podkreślił, że zarzuty podniesione w skardze nie wnoszą nowych okoliczności czy dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wbrew zarzutom skargi organ w rozpatrywanej sprawie odniósł się do wniosków strony o przeprowadzenie dodatkowych dowodów w sprawie. Zebrany materiał dowodowy, szczególnie dokumentacja pokontrolna, przedstawiająca stan i powierzchnie deklarowanych przez skarżącą działek, w sposób bezsporny wskazuje na prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych przez organy Agencji.
Organ powołał się na zdjęcia wykonane podczas kontroli w dniach 24 - 27 września 2013 r. potwierdzające, że za wyjątkiem części działki A i działki B obszary zgłoszone do płatności przez skarżącą nie stanowiły terenów użytkowanych rolniczo, a tylko takie grunty nie są objęte wnioskowaną dotacją. Na zadeklarowanych powierzchniach stwierdzono tereny porośnięte samosiejkami drzew i krzewów, tereny podmokłe, teren bagienny, nieuprawnione do płatności. W toku kontroli nie stwierdzono, aby na części działki rolnej A były prowadzone jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne. Dowody przedstawione przez skarżącą potwierdzają prawidłowość ustaleń kontroli, że działka nr [...] przez wiele lat nie była użytkowana rolniczo. Wiosną 2013 r. podjęto proces rekultywacji tej działki i oczyszczania jej z zadrzewień. Termin na wykonanie działań rekultywacyjnych wynikający z aneksu do umowy o świadczeniu usług wyznaczono na 30 września 2013 r. W związku z tym zadeklarowane grunty nie spełniają jednego z warunków wynikających z § 2 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 4 pkt 1 lit.a rozporządzenia rolnośrodowiskowego co do utrzymywania w ciągu całego roku kalendarzowego gruntów rolnych zgodnie z normami.
Z przedstawionych przez stronę dowodów na okoliczność karczowania drzew i krzewów na działce nr [...] i widocznego na zdjęciach stanu gruntów, na których widoczne są nawet kilku bądź kilkunastoletnie samosiewy, wynika, że nie jest możliwe zakwalifikowania tych działek do płatności w ramach wariantu 5.1 jako użytkowanych w charakterze trwałego użytku zielonego (TUZ) zgodnie z art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 3/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej tyki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1).
Definicja TUZ zawarta w tym przepisie wskazuje, iż są to grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres 5 lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie porządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 i obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005; a w tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt). Zawarte w definicji sformułowanie "uprawa traw lub innych pasz zielonych" wyklucza więc zakwalifikowanie do płatności gruntów doprowadzanych dopiero w roku rozpoczęcia realizacji programu do użytkowania rolniczego jako łąki lub pastwiska. Tym bardziej dotyczy to obszarów stanowiących nieużytki czy obszary, na których występuje liczny samosiew drzew i krzewów. Pozwala to zdaniem organu na stwierdzenie, że przedmiotowe grunty od lat nie stanowią deklarowanych upraw.
W ocenie organu podnoszone przez skarżącą zarzuty nie zasługują na aprobatę, a przedstawione przez nią dowody nie wnoszą nic nowego do sprawy. Stwierdzony w toku postępowania stan faktyczny jest bezsporny. Organy Agencji były więc zobligowane do zastosowania przepisów regulujących przedeklarowanie powierzchni zgłoszonych do płatności przez producenta rolnego, czyli do dokonania redukcji płatności i nałożenia sankcji.
Następnie organ powołał art. 16 ust. 3 zdanie drugie i ust. 5 zdanie pierwsze rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemne zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE Nr L 25 z 28.01.2011 r., str. 8 ze zm.). Stanowią one, że jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną nie może przekraczać 3 % lub 2 ha. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo 2 ha, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeżeli różnica między areałem deklarowanym a zatwierdzonym wynosi powyżej 50 %, to zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 pomoc nie zostaje przyznana, a beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem. Zgodnie z art. 16 ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 5 akapit trzeci oraz ust. 6 akapit drugi tego artykułu zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie z tym przepisem, w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a. organ wskazał, że Kierownik BP ARiMR we W. w decyzji I instancji określił wysokość nałożonych na rolnika sankcji wieloletnich. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego i wynikających z tego konsekwencji jednak wadliwie sformułował osnowę decyzji. Stąd według organu II instancji nie można przyjąć, iż decyzja II instancji była bardziej niekorzystna od decyzji organu I instancji. Organ podkreślił, że niezastosowanie przewidzianych powołanymi przepisami sankcji i redukcji, gdy nie ma podstaw do odstąpienia od nich, stanowiłoby natomiast rażące naruszenie przepisów prawa, zgodnie z art. 16 ust. 5 i 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, które są bezwzględnie obowiązujące.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, uznając zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego za bezpodstawne, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270, dalej także p.p.s.a.), nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, nie czyni własnych ustaleń faktycznych. Sąd ocenia natomiast sposób procedowania organów administracji pod względem zgodności z prawem procesowym, a także prawidłowości rozstrzygnięcia z uwzględnieniem zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.
Zakres kognicji sądu administracyjnego sprawia, że w rozpatrywanej sprawie jest on obowiązany do dokonania kontroli prawidłowości postępowania organów z przepisami regulującymi zakres i sposób prowadzonej kontroli, a także z normami regulującymi sankcje wobec beneficjenta z tytułu nieprawidłowości stwierdzonych na gruncie zadeklarowanym do płatności.
Stosując tak określone kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie organy administracji wydały decyzje odmawiające skarżącej przyznanie płatności z tytułu płatności rolnośrodowiskowych za 2013 r. i nałożyły na nią 3 letnią sankcję w kwocie [...] zł.
Wydanie decyzja w zakresie tych płatności było poprzedzone kontrolą na miejscu przeprowadzoną w dniach 24 - 27 września 2013 r. w gospodarstwie rolnym skarżącej, obejmującą kwalifikowalność powierzchni zgłoszonej do płatności. Kontrola wykazała nieprawidłowości na działkach A i B zgłoszonych do płatności. Działki te zostały opisane w raporcie z czynności kontrolnych, a także w decyzjach organu I i II instancji. Dokumentacja kontroli jest obszerna, kompletna i obrazuje fakty ujawnione w trakcie kontroli, o które organy orzekające oparły się przy wydawaniu decyzji w zakresie płatności rolnośrodowiskowej.
W wyniku kontroli stwierdzono różnicę powierzchni 23,08 ha między powierzchnią deklarowaną przez stronę (44,11 ha) a stwierdzoną (21,03 ha). Na pozostałej części działek rolnych A i B stwierdzono brak terenów użytkowanych rolniczo. W konsekwencji z uwagi na tę różnicę, która procentowo wyniosła powyżej 50%, na podstawie art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1698/2005 z dnia 27 stycznia 2011 r. skarżącej odmówiono płatności, a na podstawie art. 58 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 na skarżącą nałożono trzyletnią sankcję w kwocie [...] zł. Skarżąca nie kwestionuje samego sposobu naliczenia sankcji. Zarzuca natomiast, że odmówiono jej bezzasadnie wnioskowanych płatności i w konseklwencji bezzasadnie naliczono sankcję.
Sposób i zakres przeprowadzania kontroli reguluje rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz UE L 25 z 28 stycznia 2011 r.). Zgodnie z art. 10 ust. 1 tego rozporządzenia państwa członkowskie korzystają ze zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianego w Tytule II. Rozdział 4 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Sprawdzenie zgodności z kryteriami kwalifikowalności obejmuje kontrole administracyjne i kontrole na miejscu (art. 10 ust. 2). Według art. 10 ust. 3 przestrzeganie zasady wzajemnej zgodności realizuje się przez kontrolę na miejscu i - w stosownych przypadkach - przez kontrole administracyjne. Z tej regulacji wynika, że celem kontroli jest stwierdzenie powierzchni uprawnionej do płatności i porównanie jej z deklaracją rolnika na dany rok. Organ weryfikujący wniosek ma obowiązek zbadać, czy zadeklarowane grunty spełniają wymogi określone w powołanych przepisach. Kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomocy, a także przestrzeganie istotnych wymogów i wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma ustalić stan faktyczny na dzień kontroli i porównać go z deklaracją producenta rolnego złożoną na dany rok we wniosku o przyznanie płatności.
Według Sądu kontrola na miejscu przeprowadzona w rozpoznawanej sprawie spełniła wymogi wskazanych przepisów w zakresie jej sposobu przeprowadzenia, osób kontrolujących i formy udokumentowania. Oparł się o nie organ I instancji, a organ II instancji ponownie zweryfikował materiał zgromadzony w sprawie.
Skarżąca opiera swe zarzuty przede wszystkim na tym, że w pierwotnym raporcie z kontroli na miejscu z zadeklarowanych gruntów o powierzchni 44,11 ha zakwalifikowano do płatności grunty o łącznej powierzchni 4,1 ha (działka A - 0,63 ha, działka B - 3,65 ha). Po wniesieniu zastrzeżeń przez skarżącą zakwalifikowano natomiast obszar gruntów o powierzchni 21,03 ha (działka A - 6,08 ha, działka B -14,95 ha), nie wyjaśniając przyczyny tej zmiany. Sąd stwierdza, że z akt sprawy wynika, że raport z kontroli przesłano skarżącej w dniu 17 stycznia 2014 r. Dnia 18 lutego 2014 r. do Dyrektora DOR ARiMR we W. wpłynęły zastrzeżenia do tego raportu. Pismem z dnia [...] kwietnia ([...]), poinformowano stronę, że kontrola odbyła się przed terminem koszenia, jednak na działkach A i B stwierdzono obszary porośnięte samosiewkami drzew i krzewów, nie kwalifikujące się do płatności i o tę powierzchnię pomniejszono działkę rolną A. Do odpowiedzi na zażalenie na wyniki kontroli dołączono notatkę służbową inspektora terenowego wykonującego kontrolę. Wynika z niej, że w związku z ponowną analizą raportu i weryfikacją granic działki rolnej w miejscach wcześniej zastosowanych kodów DR 51 uznano za powierzchnię spełniającą kryteria działki rolnej. Na działkach rolnych A i B zastosowano kody DR 51, DR 52 i DR 22. Działka była w minimalnym stopniu wykoszona, na przeważającej części działki stwierdzono brak koszenia. Pozostała część działki stanowiła liczne zadrzewienia (samosiewy olszy, brzozy, sosny, wierzby) i zakrzaczenia, miejscami teren był bagienny i samosiewy drzew wieku od roku do około kilkunastu lat. Na działce stwierdzono bardzo wysoki stan wód gruntowych. Miejscami był to teren niedostępny oraz bagnisty. Wykonane fotografie przedstawiają stan faktyczny na działkach rolnych A i B, tym samym zarzut, iż inspektorzy nie zlustrowali działki starannie należy uznać za bezpodstawny.
Organ wskazał, że działki A i B deklarowane do pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 wariant 1 - łąki trwała - typ użytkowania kośny. Termin koszenia ustalono od 15 września do 30 października. Zebranie okrywy zielonej miało nastąpić w ciągu 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w także w dłuższym terminie. W związku z tym, że kontrolę przeprowadzono przed ostatecznym terminem na wykoszenie działek, skorygowano raport na korzyść beneficjenta. Organ uznał bowiem, że wątpliwości winny być rozstrzygane na korzyść strony i włączył niewykoszone grunty oznaczone kodem DR 51 do powierzchni spełniającej warunki przyznawania płatności.
Sąd stwierdza zatem, że skarżąca bezzasadnie podnosi brak wyjaśnienia wskazanej różnicy powierzchni gruntów w sytuacji, gdy organ to skarżącej wyjaśnił.
Sąd uznaje za trafne stanowisko organu, że także materiały dowodowe złożone przez stronę potwierdzają prawidłowość ustaleń kontroli. Działka nr [...] nie była przez wiele lat użytkowana rolniczo. Skarżąca podjęła wiosną 2013 r. rekultywację tej działki i oczyszczania jej z zadrzewień. Termin zakończenia tych zabiegów został umownie określony na 30 września 2013 r. Stąd działka ta nie spełniała wymogów kwalifikacji jej do płatności za 2013 r. Skarżąca nie udokumentowała, że prace rekultywacyjne nie dotyczyły tej działki, lecz były prowadzone wokół niej.
Organ słusznie wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzeniem z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 2011) określił minimalne warunki, jakim muszą odpowiadać grunty, aby mogły być uznane za utrzymywane zgodnie z normami. Jednym z takich warunków jest koszenie i usuwanie okrywy roślinnej i brak porośnięcia gruntów rolnych drzewami i krzewami z wyjątkami z § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Organ trafnie wskazał, że wykładnia tego rozporządzenia prowadzi do wniosku, że bez względu na rodzaj gruntu rolnego i zalecanych zabiegów agrotechnicznych i terminów ich realizacji, grunty te muszą być zadbane. Nie mogą więc na nich występować zadrzewienia i zakrzaczenia, świadczące o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej. Dotyczy to także płatności rolnośrodowiskowych.
Sąd wskazuje na art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz.427). Stanowi on, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżąca takich dowodów nie przedstawiła, ograniczając się jedynie do nieudokumentowanych zarzutów naruszenia przez organy orzekające wskazanych przez nią przepisów proceduralnych. Za taki dowód nie można uznać umowy na wykoszenie powierzchni 50 ha w sytuacji, gdy do płatności zgłoszono 44,11 ha, a skarżąca włada ponad 90 ha gruntów. W rozpatrywanej sprawie także zeznania świadka nie mogą być ważące w sytuacji, gdy podważenie ustaleń kontroli na miejscu wymagałoby przedstawienia dowodu pochodzącego od profesjonalnego podmiotu dokonującego pomiarów gruntu.
Sąd nie dopatrzył się zarzucanego przez skarżącą naruszenia art. 21 ust. 1 - 4 tej ustawy.
Biorąc to pod uwagę Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.pa., art. 11 k.pa., art. 78 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 139 k.p.a. Organ I i II instancji rozstrzygając rozpatrywaną sprawę oparły się na wszystkich zgromadzonych dowodach. Uwzględniły także wniesione przez skarżącą zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych. Organy prowadziły postępowanie z uwzględnieniem zasady pogłębiania zaufania do organów państwa. Nieuwzględnienie stanowiska skarżącej oparte na prawidłowo zebranym i ocenionym materiale dowodowym i obowiązujących przepisach prawa tej zasady nie narusza. Organy udzielały skarżącej niezbędnych informacji, których żądała i wyjaśniały jej zasadność podjętych rozstrzygnięć. Uwzględniły także dowody przedstawione przez skarżącą. Części wniosków dowodowych organy nie uwzględniły trafnie przyjmując, że stan faktyczny sprawy został ustalony w niezbędnym zakresie do podjęcia rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane przez prawo elementy formalne i wymagane merytoryczne uzasadnienie faktyczne i prawne.
Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że w decyzji I instancji określono wysokość nałożonych na rolnika sankcji wieloletnich, lecz organ ten wadliwie sformułował osnowę decyzji. Decyzja organu II instancji nie była zatem dla skarżącej mniej korzystna niż decyzja I instancji. Nie naruszono zatem art. 139 k.p.a. Organ podkreślił także trafnie, że niezastosowanie przewidzianej powołanymi przepisami sankcji w sytuacji, gdy nie ma podstaw do ich odstąpienia, stanowiłoby rażące naruszenie przepisów prawa, zgodnie z art. 16 ust. 5 i 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, które są bezwzględnie obowiązujące.
Sąd uznaje zatem, że stwierdzony w toku postępowania administracyjnego stan faktyczny sprawy jest prawidłowo ustalony. Organy orzekające były więc obowiązane do zastosowania przepisów sankcjonujących przedeklarowanie powierzchni gruntów zgłoszonych do płatności przez producenta rolnego, polegających na redukcji płatności i nałożenie sankcji. Artykuł 58 akapit 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowi, że jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 2 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli różnica przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie art. 57 rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymieniony przepisem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło