I SAB/Wa 59/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej M. G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. (data prezentaty) M. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...]- w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia 23 kwietnia 2013 r. (data prezentaty) S. P., A. M., E. R., B. R., M. G. i J. G. złożyli wniosek o ustalenie odszkodowania - na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako [...]. Rozpoznając powyższy wniosek Prezydent W. pismami z dnia 16 maja 2013 r. zwrócił się do: - Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu Miasta W. o przesłanie kserokopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek aktualnych oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów; - Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta W. w o przesłanie akt własnościowych i akt lokalizacyjnych dotyczących sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Następnie pismem z dnia 6 sierpnia 2013 r. organ zwrócił się do Dyrektora Archiwum Państwowego W. o nadesłanie materiałów z akt inwentaryzacji zniszczeń dotyczących budynku znajdującego się na ww. nieruchomości oraz materiałów dotyczących przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta W. z [...] sierpnia 1931 r. Jednocześnie pismem z tego samego dnia poinformował pełnomocnika wnioskodawców o podjętych działaniach w sprawie oraz o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia 30 listopada 2013 r. Kolejnym pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. Prezydent ponownie zwrócił się do Archiwum Państwowego W. o przesłanie kserokopii żądanych materiałów. Materiały te zostały nadesłane do organu w dniu 23 czerwca 2014 r. Pełnomocnik wnioskodawców w dniu 28 maja 2014 r. wniósł - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Pismem z dnia 3 lipca 2014 r. Prezydent W. ponownie poinformował pełnomocnika wnioskodawców o podjętych działaniach w sprawie oraz, że w chwili obecnej trwa analiza zebranej dokumentacji. Dodał, iż z uwagi na bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym w piśmie z 6 sierpnia 2013 r. Jednocześnie - działając na podstawie art. 36 § 1 kpa - organ poinformował, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana w terminie do dnia 30 listopada 2014 r. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, że art. 35 § 3 kpa zobowiązuje organ administracji publicznej do załatwienia sprawy nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później iż w ciągu dwóch miesięcy. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym wart. 35 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, również wtedy, gdy zwłoka jest spowodowana obiektywnymi okolicznościami, niezależnymi od organu (np. potrzebą uzupełnienia materiału dowodowego na skutek wniosków składanych przez stronę). Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa oraz nie podjął innych działań mających na celu usunięcie przeszkody do wydania decyzji. Zgodnie z przyjętym stanowiskiem doktryny i judykatury okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności zawsze muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny (np. zwieszenie postępowania wiążące się z wątpliwościami kompetencyjnymi w sprawie). Tego rodzaju pogląd harmonizuje z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu jest jego prawnym obowiązkiem. Od obowiązku tego nie zwalniają tzw. trudności obiektywne: brak etatów, środków pieniężnych, przekonanie, iż powierzona organowi kompetencja "nie ma nic wspólnego z realizacją jego zadań ustawowych" (teza pierwsza wyroku NSA z dnia 21 grudnia 1999 r., V SAB 147/99, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2009 r., sygn. I SAB/Wa 18/09). W dalszej części uzasadnienia Wojewoda stwierdził, że Prezydent W. nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie, pomimo wniosku stron o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] z [...].04.2013 r. W związku z tym uznał, że pozostaje on w bezczynności. Dodatkowo stwierdził, iż wyznaczenia terminu załatwienia sprawy pismem z dnia 3 lipca 2014r. nie można traktować jako wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 36 kpa. W dacie złożenia zażalenia na bezczynność (tj. 28 maja 2014r.) Prezydent W. niewątpliwie pozostawał w bezczynności. Każde przekroczenie terminu określonego w art. 35 kpa lub ustalonego w myśl art. 36 kpa skutkuje pozostawaniem organu administracji publicznej w bezczynności i upoważnia strony postępowania do złożenia zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Reasumując Wojewoda stwierdził, iż Prezydent W. pozostaje w bezczynności i na podstawie art. 37 § 2 kpa wyznaczył mu dodatkowy termin załatwienia sprawy. Ponadto podniósł, że jest zobligowany stwierdzić, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym uznał, iż niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie organ pierwszej instancji pozostawał w bezczynności w chwili wniesienia zażalenia, jednakże jego bezczynność podyktowana była błędną wykładnią art. 35 i art. 36 kpa. Gdyby jednak opisany wyżej stan przedłużał się i organ pierwszej instancji nie podejmował działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie wówczas dojdzie od rażącego naruszenia prawa. Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też M. G. w dniu 8 grudnia 2014 r. (data prezentaty) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako [...]. Wnosiła w niej o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania w terminie określonym przez Sąd decyzji w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W odpowiedzi na skargę z dnia 28 stycznia 2015 r. Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Również pismem z tego samego dnia Prezydent W. poinformował pełnomocnika skarżącej, że do uzyskania kompletu dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania, pozostaje wykonanie operatu szacunkowego określającego wysokość odszkodowania. Z uwagi na bardzo dużą ilość spraw oczekujących na zlecenie operatu szacunkowego nie zostało jeszcze zlecone wykonanie operatu szacunkowego. Przed wydaniem decyzji konieczne jest także zabezpieczenie środków pieniężnych na jej realizację. Z uwagi na powyższe nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym przez Wojewodę [...]. Jednocześnie - działając na podstawie. art. 36 §1 kpa - organ poinformował, iż przewidywany termin wydania decyzji to 31 maja 2015 r. Do dnia 8 maja 2015 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyła zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako [...] nie został dotychczas rozpoznawany, zaś okoliczności podane przez organ w pismach i w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta W. przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak pewne czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji, poinformował skarżącą o przyczynach niemożności rozpoznania sprawy w terminie oraz o terminie rozpoznania wniosku. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej spraw. - termin trzymiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.