II SA/Ke 326/13
WyrokWSA w Kielcach2013-06-19
Skład orzekający: Jacek Kuza, Renata Detka, Sylwester Miziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wstrzymująca wprowadzanie do obrotu produktów i nakazująca ich zabezpieczenie, wydana na podstawie uzasadnionego podejrzenia, że stwarzają one zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, jest zgodna z prawem, mimo zarzutów o naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego dotyczących m.in. braku czynnego udziału strony, nieprawidłowego uzasadnienia i niezastosowania przepisów o swobodzie działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja organu odwoławczego jest zgodna z prawem. Organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wstrzymując obrót produktami, co do których istniało uzasadnione podejrzenie, że stanowią środki zastępcze i stwarzają zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku czynnego udziału strony, nie mogły odnieść skutku, gdyż odstąpienie od tej zasady było uzasadnione niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzkiego. Organy prawidłowo wykazały istnienie zagrożenia i zastosowały środki prawne w celu jego eliminacji, realizując tym samym nadrzędny obowiązek ochrony zdrowia i życia obywateli.Stan faktyczny
Spółka K. sprzedawała w swoim sklepie produkty określane jako "dopalacze". Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, działając na podstawie informacji o sprzedaży tych produktów i podejrzenia, że stwarzają one zagrożenie dla zdrowia, przeprowadził kontrolę bez zawiadomienia strony i odstępując od zasady czynnego udziału. W wyniku kontroli pobrano próbki produktów, które następnie w laboratorium potwierdziły obecność substancji psychoaktywnych. Na tej podstawie wydano decyzję wstrzymującą wprowadzanie do obrotu tych produktów i nakazującą ich zabezpieczenie. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego po rozpatrzeniu odwołania Spółki. Spółka zaskarżyła decyzje organów obu instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Dziubińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania K. (zwanej dalej Spółką) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego.
Przedmiotowe rozstrzygnięcie wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniach 9.01.2013r. – 10.01.2013r. organ I instancji przeprowadził w prowadzonym przez Spółkę sklepie [...] kontrolę – działając na podstawie informacji dziennikarza lokalnej gazety o fakcie sprzedaży w tym miejscu tzw. "dopalaczy". Mając na względzie podejrzenie, że sprzedawane w sklepie produkty mogą stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi skorzystano z uprawnień art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013r. poz. 672) i kontrolę przeprowadzono bez zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli. Dodatkowo, korzystając z uprawnień art. 10 § 2 K.p.a. odstąpiono od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W wyniku przeprowadzonych czynności ustalono, że w oszklonych, zamykanych gablotach umieszczonych w głównym pomieszczeniu sklepu znajduje się po jednej sztuce opakowania jednostkowego produktów, co do których istniało podejrzenie, że są środkami zastępczymi. W dniu 9.01.2013r. na stanie magazynowym sklepu było łącznie 150 sztuk opakowań jednostkowych ww. produktów. Natomiast w dniu 10.01.2013r. stwierdzono jedynie 61 sztuk opakowań tych produktów. Różnicę tą sprzedawczyni wyjaśniła tym, że w dniu 9.01.2013r. około godziny 18.00 właściciel sklepu zabrał ze stanu magazynowego część produktów – co, zdaniem organu, może świadczyć, że liczył się on z konsekwencją wydania decyzji wstrzymującej obrót tymi produktami i nakazującej ich zabezpieczenie. Przedstawiciele organu I instancji pobrali ze stanu sklepu próbki (po dwie sztuki opakowań z każdego asortymentu), w celu przeprowadzenia badań na obecność substancji zawartych w podejrzanych produktach i ich oceny w laboratorium Narodowego Instytutu Leków w Warszawie.
Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wstrzymał wprowadzanie do obrotu produktów pod nazwą: [...] (pkt 1) oraz nakazał i zobowiązał Spółkę do zabezpieczenia wyżej wymienionych produktów na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań na okres nie dłuższy niż 18 miesięcy (pkt 2). Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności – ze względu na niebezpieczeństwo wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego. W podstawie prawnej powołano art. 27c ust. 1 ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011r. nr 212, poz. 1263) w związku z art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29.07.2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012r. poz. 124), art. 104 § 1, art. 107 § 1, art. 108 § 1 K.p.a.
W odwołaniu od ww. decyzji Spółka wskazała na naruszenie art. 10 § 1 i 2, art. 81, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 108 K.p.a., art. 27 c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 77 ust. 6, art. 84c ust. 5, art.79, art.79a, art. 79b ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013r. poz. 672).
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie stwierdził, że organ I instancji przeprowadził w należącym do Spółki sklepie prawidłowe oraz zgodne z ustawowymi uprawnieniami postępowanie kontrolne, a ze względu na ochronę życia i zdrowia ludzi miał nie tylko prawo ale i obowiązek zastosowania przepisów, których naruszenie zarzucono w odwołaniu. Organ II instancji podkreślił, że zakwestionowana decyzja wbrew twierdzeniom Spółki posiada uzasadnienie prawne i faktyczne, a zobowiązanie podmiotu, wyrażone w punkcie 2 decyzji, do zabezpieczenia wstrzymanych do obrotu ww. podejrzanych produktów na czas niezbędny do przeprowadzenia ich oceny i badań na okres nie dłuższy niż 18 miesięcy jest terminem ustawowym, który podyktowany jest faktem, że zarówno badania jak i ocena produktu dokonywana jest przez wyspecjalizowane i niezależne od inspekcji sanitarnej laboratoria. Wyniki przeprowadzonych w ten sposób badań potwierdzają, że opisane wyżej zagrożenie było realne, gdyż w pobranych próbkach stwierdzono obecność substancji psychoaktywnych, które w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii są środkami zastępczymi. Odpowiadając szczegółowo na zarzuty odwołania wskazano m. in. że przepisy art. 77 ust. 6, art. 79b oraz art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie mogły być zastosowane w niniejszej sprawie – ze względu na realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Spółka zarzuciła podjętym w niniejszej sprawie decyzjom organów obu instancji:
a) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne sformułowanie decyzji organu I instancji – wobec nieokreślenia w pkt 1 rozstrzygnięcia terminu, na jaki organ wstrzymuje wprowadzenie do obrotu wskazanych produktów oraz niejasnej treści określonego w pkt 2 decyzji zobowiązania do "zabezpieczenia ww. produktów",
b) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, poprzez nieodniesienie się w treści uzasadnień do wszystkich zarzutów skarżącego, podnoszonych w sprawie, w tym niewyjaśnienie wątpliwości co do treści samego rozstrzygnięcia - braku terminu zastosowania środków i nałożenia na stronę obowiązków o nieokreślonym charakterze, a także niewyjaśnienie na jakiej postawie prawnej organ wbrew art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie wstrzymał faktycznych czynności kontrolnych po wniesieniu przez stronę sprzeciwu, niewystarczające wskazanie faktów i dowodów na podstawie których organ uznał, iż co do wskazanych w decyzji produktów istnieje podejrzenie, że są to środki zastępcze, a także całkowite niewyjaśnienie okoliczności, z powodu których organ uznał, iż produkty te "stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia", a także niewyjaśnienie przez organy zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności oraz niewyjaśnienie okoliczności, iż w trakcie kontroli zostały naruszone w sposób rażący przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, ponadto organ nie wskazał jakiemu konkretnie przestępstwu kontrola miałaby zapobiegać pomimo, iż wielokrotnie powoływał się na taką okoliczność;
c) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 108 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, pomimo braku istnienia do tego podstawy faktycznej i prawnej;
d) naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie kontroli, która została przeprowadzona z rażącym naruszeniem przepisów tj. art. 79, art. 79a, art. 79b, art. 80, art. 82, art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, mający wpływ na wynik tej kontroli;
e) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której organ nie miał żadnych podstaw do zastosowania środka prawnego przewidzianego w tym przepisie w odniesieniu do produktów, wymienionych w decyzji, a także poprzez niewskazanie, wbrew dyspozycji artykułu, okresu na jaki wstrzymano wprowadzanie do obrotu produktów;
f) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 10 § 1 oraz art. 81 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania przez organ I instancji poprzez brak zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] oraz zasądzenie na swoją rzecz od organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja organu odwoławczego odpowiada przepisom prawa.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] .:
- wstrzymującą wprowadzanie do obrotu produktów pod nazwą: [...] (pkt 1),
- nakazującą i zobowiązującą właściciela sklepu do zabezpieczenia wyżej wymienionych produktów na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań na okres nie dłuższy niż 18 miesięcy (pkt 2).
Podstawę prawną wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011r. nr 212, poz. 1263, ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 29.07.2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012r., poz. 124), zwanej dalej ustawą.
W tym miejscu podkreślić trzeba, że rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest – wynikająca z art. 1 ustawy z dnia 14.03.1985r. – realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, a katalog sposobu realizacji tych zadań nie ma charakteru zamkniętego – co wynika z użytego w tym przepisie sformułowania
"w szczególności". Jak wynika z kolei z art. 2 ust. 1 ustawy przeciwdziałanie narkomanii realizuje się m. in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii. Przepis art. 44b ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Zgodnie z definicją ustawową "środka zastępczego" zawartą w art. 4 pkt 27 ustawy – jest to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Odnosząc się z kolei do pojęcia "wprowadzanie do obrotu" wskazać trzeba, że stosownie do art. 4 pkt 34 ww. ustawy jest to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Zgodnie z art. 44c ust. 1 ustawy, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z tym przepisem w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy (ust. 1). W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 właściwy państwowy inspektor sanitarny zatrzymuje produkt (ust. 3 pkt 1).
Stosownie do art. 37 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013r. poz. 672).
Mając na uwadze treść cyt. przepisów wskazać trzeba, że jakkolwiek art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej uzależnia wydanie decyzji w tym trybie od zaistnienia uzasadnionego podejrzenia, że produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, to art. 44c ust. 1 ustawy, który uprawnia organ do odpowiedniego zastosowania pierwszego z powołanych przepisów, wymaga jedynie stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym.
Nie budzi wątpliwości Sądu spełnienie w niniejszej sprawie przesłanek określonych w ww. art. 44 c ust. 1 ustawy. Podstawą do przeprowadzenia w dniach 9.10.2013r. – 10.01.2013r. kontroli należącego do Spółki sklepu było zgłoszenie przez dziennikarza lokalnej gazety faktu sprzedaży w tym miejscu tzw. "dopalaczy" (k. 43 akt administracyjnych) – którym to pojęciem określa się substancje o charakterze zbliżonym do narkotyków, wywierające niekorzystne oddziaływanie na zdrowie (fakt powszechnie znany). W rezultacie przeprowadzonych czynności ustalono, że w oszklonych, zamykanych gablotach umieszczonych w głównym pomieszczeniu sklepu znajduje się po jednej sztuce opakowania jednostkowego produktów, co do których istniało podejrzenie, że są środkami zastępczymi, czyli [...]. Na oznakowaniu znajdującym się na poszczególnych opakowaniach brak było informacji dotyczących opisu produktu, czyli składu, przeznaczenia i pochodzenia, a przede wszystkim informacji dla konsumentów o ewentualnych zagrożeniach związanych z nieprawidłowym użyciem produktu, do czego – jak wskazał organ II instancji – zobowiązują wszystkie podmioty wprowadzające na rynek produkty przeznaczone dla konsumentów przepisy ustawy z dnia 12.12.2003r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. z 2003r. Nr 229 poz. 2275, ze zm.), a także art. 20 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Podejrzenia wzbudziła również forma sprzedaży wymienionych wyżej produktów, gdyż w części sklepu dostępnej dla klienta eksponowano, w zamkniętych oszklonych gablotach, tylko po 1 sztuce opakowania z każdego asortymentu podejrzanych produktów, natomiast sprzedaż odbywała się przez okienko w drzwiach do zaplecza sklepu, gdzie na regale i w sejfie razem z pieniędzmi znajdował się zapas magazynowy. W dniu 9.01.2013r. na stanie magazynowym sklepu było łącznie 150 sztuk opakowań jednostkowych ww. produktów. Natomiast w dniu 10.01.2013r. stwierdzono jedynie 61 sztuk opakowań tych produktów. Różnicę tą sprzedawczyni wyjaśniła tym, że w dniu 9.01.2013r. około godziny 18.00 właściciel sklepu zabrał ze stanu magazynowego część produktów – co, zdaniem organu, może świadczyć, że liczył się on z konsekwencją wydania decyzji wstrzymującej obrót tymi produktami i nakazującej ich zabezpieczenie. Przedstawiciele organu I instancji pobrali ze stanu sklepu próbki (po dwie sztuki opakowań z każdego asortymentu), w celu przeprowadzenia badań na obecność substancji zawartych w podejrzanych produktach i ich oceny w laboratorium Narodowego Instytutu Leków w Warszawie.
W świetle tak opisanego stanu faktycznego, znajdującego pełne odzwierciedlenie w protokole z kontroli przeprowadzonej na podstawie odpowiedniego upoważnienia nr 34/2013 (k. 8), udzielonego pracownikom podległej organowi I instancji Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej– na podstawie art. 25 i 35 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej – nie budzi wątpliwości wprowadzanie przez Spółkę do obrotu produktów, co do których zachodzi podejrzenie, że są one środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy. Przypuszczenia organu w tym zakresie, bazującego na zgłoszeniu przez dziennikarza lokalnej gazety działalności sklepu z "dopalaczami", potwierdzają protokoły badań pobranych ze sklepu Spółki próbek ww. produktów, przeprowadzonych w Narodowym Instytucie Leków w Warszawie (k. 66-69). Dokumentacja ta wykazała obecność substancji psychoaktywnych, tj. UR-144, pentedron, izopentedron, 3,4-DMMC, stanowiących analogi strukturalne substancji wymienionych w wykazach substancji odurzających i psychotropowych (załączniki do ustawy) – które są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy.
Wobec generalnego zakazu określonego w art. 44b ustawy organy nadzoru sanitarnego prawidłowo rozstrzygnęły w przedmiocie wstrzymania wprowadzanie do obrotu ww. produktów. Tym samym zarzut naruszenia art. 27 c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej uznać trzeba za niezasadny.
Przedstawiony w skardze zarzut o niewskazaniu, wbrew dyspozycji art. 27 c okresu na jaki wstrzymano wprowadzanie do obrotu produktów (pozycja nr 1 decyzji) należy ocenić jako niezasadny. W niniejszej sprawie organ I instancji rozstrzygnął bowiem w tym przedmiocie, ustalając – zgodnie z art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej – że będzie to okres nie dłuższy niż 18 miesięcy. Wątpliwości strony w tym zakresie biorą się zapewne z faktu umieszczenia tego terminu pod pozycję nr 2 decyzji – dotyczącą zabezpieczenia zakwestionowanych produktów. Jednakże, mając na uwadze, że ww. pozycje oddzielone są jedynie przecinkiem (a więc stanowią jednolitą całość) nie sposób podzielić argumentacji Spółki w powyższym zakresie. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia również treść uzasadnienia decyzji I – instancyjnej, w którym uznano za zasadne "wstrzymanie wprowadzanie do obrotu produktów wymienionych w rozstrzygnięciu decyzji na okres nie dłuższy niż 18 miesięcy, tj. czas niezbędny do przeprowadzenia badań laboratoryjnych pobranych próbek, analizę substancji zawartych w produktach będących przedmiotem decyzji i ich wpływu na zdrowie i życie ludzi". Określony został zatem maksymalny, zgodny z przepisem ustawy okres, na jaki właściwy państwowy inspektor sanitarny uprawniony jest nałożyć ww. nakaz. Ponadto ustalony w taki sposób termin umożliwia wcześniejsze wznowienie prowadzonej w tym zakresie działalności – w przypadku gdyby badania pobranych próbek wypadły pozytywnie dla strony. Powoduje to uproszczenie i skrócenie postępowania oraz jest korzystniejsze dla strony. Identyczna argumentacja odnosi się do tego samego okresu – nie dłuższego niż 18 miesięcy – zastosowanego do zabezpieczenia określonych w decyzji produktów – w przypadku gdyby badania pobranych próbek wypadły pozytywnie dla strony.
W ocenie Sądu, również pozostałe zarzuty skargi są niezasadne.
Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych niniejszej sprawy potwierdza, że w prowadzonym postępowaniu zabezpieczono realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Okoliczności te, podobnie jak i wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych w niniejszej sprawie decyzji z dnia [...], spełniających wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Podkreślenia wymaga, że organ I instancji – nadając na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. ostatniemu z ww. rozstrzygnięć rygor natychmiastowej wykonalności – prawidłowo powołał się na opisaną w tym przepisie przesłankę ochrony życia i zdrowia ludzkiego, wyjaśniając dodatkowo że wydana decyzja zapobiega korzystaniu przez konsumentów z produktu stwarzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego ludzi.
Za niezasadne uznać należy także podniesione w skardze zarzuty o rażącym naruszeniu art. 79a, art. 79b, art. 80, art. 82 ustawy z dnia 2.07.2004r – zwłaszcza że strona nie wskazała w uzasadnieniu, na czym miałyby polegać przedmiotowe nieprawidłowości. W tym zakresie wskazać trzeba, że – jak wynika z protokołu kontroli – czynności kontrolne zostały wykonane przez odpowiednio upoważnionych pracowników po okazaniu legitymacji służbowych oraz doręczeniu pracownikowi przedsiębiorcy prawidłowo wystawionego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli – zgodnie z wymogami art. 79a ust. 1, 6, 9 ustawy z dnia 2.07.2004r. Następnie poinformowano sprzedawczynię o jej prawach i obowiązkach w trakcie kontroli oraz uprawnieniach Państwowej Inspekcji Sanitarnej (art. 79b ustawy z dnia 2.07.2004r.). Niezależnie od okoliczności, że pracownik sklepu mógł być – stosownie do art. 80 ust. 5 ustawy z dnia 2.07.2004r. – uznany za osobę, o której mowa w art. 97 K.c. wskazać trzeba, że wymogu dokonywania czynności kontrolnych w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej nie stosuje się w przypadkach, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego (art. 80 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 2.07.2004r.). Również zakazu podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy nie stosuje się w sytuacji, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego (art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2.07.2004r.).
Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c ustawy P.p.s.a uchylenie decyzji mogą powodować tylko naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania, które odpowiednio miały wpływ lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy również zauważyć, że tylko naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik kontroli, powoduje, że dowody przeprowadzone w toku kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym zgodnie z art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Takiego wpływu skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała. Ustosunkowując się do pozostałej argumentacji strony wskazać trzeba, że jednym z obowiązków przedsiębiorcy ustanowionych na gruncie ww. ustawy z dnia 2.07.2004r. jest spełnianie określonych przepisami prawa warunków wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej (art. 18). Należy przy tym wyjaśnić skarżącej, że jakkolwiek zasadą jest zawiadamianie przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli (art. 79 ust. 1 ustawy), to w przypadku gdy – tak jak w stanie faktycznym niniejszej sprawy – przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się (art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy).
Odnosząc się do zarzutu skargi o naruszeniu art. 84c ust. 5 ustawy z dnia 2.07.2004r. – poprzez brak wstrzymania czynności kontrolnych pomimo wniesionego przez stronę sprzeciwu – należy uznać stanowisko Spółki w tym zakresie za niezasadne. Jak wynika bowiem z art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. Sąd orzeka w granicach sprawy, co oznacza że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej (kontroli legalności aktu lub czynności) niż ta, w której wniesiono rozpoznawaną skargę. W tym miejscu – ustosunkowując się do ww. zarzutu – podkreślić trzeba, że postanowieniem z dnia [...] (k. 40) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] w sprawie kontynuowania czynności kontrolnych w sklepie [...] pomimo zgłoszonego sprzeciwu i umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie rozpoznania wniesionego przez stronę sprzeciwu. Rozstrzygnięcie to jest ostateczne i prawomocne, a Spółka, przedstawiając swoje żądania w pkt 1, 3 i 4 skargi, zakwestionowała wyłącznie decyzje z dnia [...] oraz z dnia [...] – nie domagała się natomiast uchylenia, czy też stwierdzenia nieważności ww. postanowienia z dnia [...]. W rezultacie postanowienie to nie może być przedmiotem kontroli sądowoadaministracyjnej w niniejszej sprawie, która – z uwagi na treść żądania skargi w zw. z art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. – odnosi się wyłącznie do ww. decyzji dotyczących nakazu zaprzestania działalności, polegającej na wprowadzaniu do obrotu produktów, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że stwarzają zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi.
Nie można także podzielić poglądu skarżącej o naruszeniu art. 10 § 1 i 81 K.p.a. przez niezapewnienie jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania wobec braku zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Pamiętać bowiem należy, że art. 81 K.p.a. pozwala co prawda na uznanie okoliczności faktycznej za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów – chyba, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a., dotyczącej zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zabranych dowodów, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego. Taka też sytuacja, zdaniem Sądu, zaistniała w niniejszej sprawie – która wymagała szybkiego załatwienia ze względu na niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego. Ponadto zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.03.2012r. sygn. akt II GSK 431/12, LEX nr 1145527). Tymczasem skarżąca takiej zależności nie wykazała.
Na zakończenie podkreślić należy, że istotne dla prawidłowego podjęcia rozstrzygnięcia było to, że organy zasadnie uznały, że wprowadzane przez skarżącą do sprzedaży specyfiki (których skład potwierdziły odpowiednie ekspertyzy) stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia, podejmując w rezultacie działania w oparciu o przepisy prawa – przy zastosowaniu przewidzianych w ustawach środków. Na organach tych ciąży bowiem obowiązek ochrony fundamentalnych wartości, takich jak życie i zdrowie ludzkie. Wymaga to często podejmowania szybkich i adekwatnych czynności do zaistniałych sytuacji, które mają służyć realizacji ustawowego celu. Państwowa Inspekcja Sanitarna jest nie tylko uprawniona, ale wręcz zobowiązana do ochrony życia i zdrowia obywateli i może stosować środki przewidziane prawem, niejednokrotnie bardzo uciążliwe dla adresatów takich decyzji. Takie działanie organów prawie zawsze będzie wiązać się z wkroczeniem w autonomię i w sferę wolności jednostki, w tym także swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Podyktowane to jest jednak realizacją nadrzędnego celu, a równocześnie podstawowego obowiązku Państwa jakim jest ochrona zdrowia i życia obywatela. (por. wyrok NSA z dnia 23.04.2013r. o sygn. akt II OSK 295/12, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA).
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło