I SA/Wa 356/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej J.W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku J. W. (Skarżąca) o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. w części stwierdzającej nabycie z mocy prawa własności nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] P. o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą [...] (Nieruchomość), Minister Skarbu Państwa (Minister), zawiesił postępowanie do czasu uzgodnienia treści księgi wieczystej [...] prowadzonej dla Nieruchomości rzeczywistym stanem prawnym. W uzasadnieniu organ podniósł, że w toku postępowania wywołanego wnioskiem Skarżącej nie została wyjaśniona kwestia prawidłowości wpisu do księgi wieczystej. Tymczasem w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2468/12 wskazano, że sprostowanie wpisu w księdze wieczystej na podstawie poprawionej decyzji wywłaszczeniowej, która nie odpowiada prawu może mieć miejsce jedynie w drodze ustalenia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W wyniku rozpoznania wniosku Skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy Minister postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r utrzymał w mocy postanowienie z [...] września 2014 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Nieruchomość powstała z podziału działki nr [...] a ta powstała z podziału pierwotnej działki [...], która miała zostać nabyta przez Skarb Państwa na mocy decyzji Naczelnika K. z dnia [...] lipca 1983 r. z naniesionymi ręcznie poprawkami. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że istnieją dwie wersje decyzji Naczelnika K. z dnia [...] lipca 1983 r., zawierające różną treść co do numeracji wywłaszczonych działek i ich powierzchni. Kwestia jednoczesnego istnienia dwóch różnych decyzji z dnia [...] lipca 1983 r. była przedmiotem wyroku NSA z dnia 26 marca 2013 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 2468/13. NSA w uzasadnieniu wyroku wskazał, że do obrotu prawnego trafiła decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] lipca 1983 r. bez jakichkolwiek skreśleń i nadpisać, a więc odnosząca się działki [...]. Natomiast do sądu wieczystoksięgowego została przekazana decyzja zawierająca poprawki i na jej podstawie sąd dokonał wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela. NSA w uzasadnieniu zaznaczył, że sprostowanie dokonanego wpisu w księdze wieczystej, który nie odpowiada prawu może mieć miejsce jedynie w drodze ustalenia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, na podstawie przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Oznacza to, w ocenie Ministra, że zasadnym jest zawieszenie postępowania w sprawie, nie zostało bowiem przesądzone w sposób formalny, że Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę [...] na dzień wydania decyzji. Skarżąca złożyła na powyższe postanowienie skargę wnosząc o uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] września 2014 r. Podniosła zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 100 § 1 k.p.a.w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i w związku z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jak również art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ okoliczności, że przed Sądem Rejonowym dla K. toczy się postępowanie o wydanie Nieruchomości, które zawieszone zostało do czasu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skarżąca podkreśliła, że wydanie decyzji w niniejszej sprawie nie jest uzależnione od uprzedniego uzgodnienia treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości bowiem przedmiotem postępowania w sprawie jest zbadanie, czy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r., w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa. Wskazała, że sąd powszechny rozpoznając powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości związany jest ostateczną decyzją stanowiącą podstawę wpisu prawa własności, w niniejszej sprawie decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. i nie jest kompetentny do badania prawidłowości decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę wpisu prawa własności. Podniosła, że wynik postępowania w sprawie jest kwestią prejudycjalną dla toczącego się przed Sądem Rejonowym dla K. postępowania o wydanie nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne [...] i [...] powstałe z podziału działki ewidencyjnej [...] sygn. akt [...]. Skarżąca podniosła również, że sąd cywilny nie jest właściwy do eliminowania z obrotu decyzji administracyjnych, bowiem prawomocne decyzje wiążą sąd powszechny i dopóki nie zostaną skutecznie podważone korzystają z domniemania autentyczności i prawdziwości. Wskazała dodatkowo, że w drodze powództwa z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece można ustalać jedynie aktualny stan prawny nieruchomości a nie stan istniejący, a w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości widnieją wpisy dokonywane na podstawie innych decyzji administracyjnych, których sąd cywilny nie jest władny uchylić. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności rozważyć należało zakres związania wyrokiem NSA z dnia 26 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2468/12. Przywołany wyrok wydany został w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika K. z dnia [...] lipca 1983 r. w części dotyczącej wywłaszczenia Nieruchomości. Sprawa, w które postępowanie zostało zawieszone postanowieniem Ministra z dnia [...] grudnia 2014 r., wszczęta została na skutek wniosku Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. w części stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności Nieruchomości. Oznacza to, że wyrok NSA wydany został w innej sprawie administracyjnej niż sprawa, w której postępowanie zawieszone zostało postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. W konsekwencji, nie jest możliwe przyjęcie, że z powołanego wyroku wynika obowiązek zawieszenia postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem złożonym już po wydaniu tegoż wyroku i dotyczącym stwierdzenia nieważności innej decyzji administracyjnej, niż decyzja, której dotyczyły rozważania zawarte w cytowanym wyroku NSA. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister wyraził pogląd, że sąd powszechny uprawniony jest do autonomicznego rozstrzygania o tym, czy określona decyzja administracyjna może wywierać skutki prawne w sferze prawa cywilnego przywołując uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1984 r. sygn. akt III CZP 70/84 i wyrok z 7 kwietnia 1999 r. w sprawie o sygn. akt I CKN 1079/97. Ustosunkowując się do powyższych argumentów przypomnieć należy, że uchwała z dnia z dnia 27 listopada 1984 r. III CZP 70/84 dotyczyła możliwości pominięcia skutków prawnych tak zwanej decyzji administracyjnej bezwzględnie nieważnej, to jest decyzji wydanej bez jakiejkolwiek podstawy prawnej lub też przez organ oczywiście niewłaściwy. Wyrok z dnia 7 kwietnia 1999 r. sygn. akt I CKN 1079/97 dotyczył kontroli decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę wpisu w księdze wieczystej w zakresie jej prawomocności (ostateczności), nie zaś w zakresie wywołania przez tę decyzję określonych skutków prawnych w sferze prawa cywilnego. Przypomnieć również należy stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 9 października 2007 r. III CZP 46/07 (OSNC 2008/3/30). W uzasadnieniu powyższej uchwały, dotyczącej możliwości badania przez sąd w postępowaniu wszczętym w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, prawidłowości decyzji komunalizacyjnej, Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli decyzja komunalizacyjna została wydana i jest ostateczna, to dopóki nie zostanie uchylona przez właściwy organ administracyjny, sąd cywilny nie jest władny kwestionować prawa własności gminy (cytat za uzasadnieniem powołanej uchwały opublikowanym w przywołanym wyżej zbiorze orzecznictwa). W sprawie poddanej kontroli tutejszego sądu, Minister zawiesił postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] wydanej w trybie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133 poz. 872 ze zm.). Zgodnie z powołanym artykułem, mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem [...] stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W ocenie sądu rozważania zawarte w uchwale Sądu Najwyższego z dnia z dnia 9 października 2007 r. III CZP 46/07 dotyczące zakresu związania sądu powszechnego decyzją administracyjną wydaną w trybie przepisów o komunalizacji mogą znaleźć zastosowanie również co do kontroli przez sąd powszechny decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości z mocy prawa w trybie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Oznacza to, że podniesione w skardze argumenty dotyczące braku możliwości dokonania przez sąd w trybie postępowania objętego art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece kontroli zgodności z prawem decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. uznać należy za w pełni uzasadnione. Odnosząc rozważania zawarte w cytowanej uchwale do niniejszej sprawy uznać należy, że dopóty, dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja z [...] listopada 1999 r. stwierdzająca nabycie z mocy prawa przez Województwo [...] prawa własności Nieruchomości, sąd cywilny nie będzie mógł zakwestionować prawa własności Województwa [...] do tejże nieruchomości. Nie można więc uznać, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne z rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. a polegające na konieczności rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zgodności stanu prawnego Nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W konsekwencji uznać należy że Minister wydając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] września 2014 r. naruszył przepis prawa materialnego, za jaki sąd uznaje art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną uznając, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] września 2014 r. orzekając o zakresie w jakim zaskarżone postanowienie nie może być wykonane stosownie do art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.