II GSK 3529/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. w Eindhoven, Holandia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3769/14 w sprawie ze skargi K. w Eindhoven, Holandia na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3769/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. N.V. z siedzibą w Eindhoven, Holandia na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Urząd Patentowy na podstawie art. 24 oraz art. 49 ust.1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 - dalej p.w.p.), po rozpatrzenia zgłoszenia patentowego, oznaczonego nr P.386696 wydzielonego ze zgłoszenia macierzystego nr P.367880, dokonanego w dniu 24 września 2002 r. przez K. N.V. – Eindhoven, Holandia (dalej: skarżąca lub zgłaszający), odmówił udzielenia patentu na rozwiązanie pod pierwotnym tytułem: "Nośnik zapisu i urządzenie do skanowania nośnika zapisu". Organ uznał, że przedmiot zgłoszenia nie stanowi wynalazku ze względu na brak charakteru technicznego, gdyż nie wnosi ono niczego nowego do stanu techniki. Organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. Organ wskazał, że dla ustalenia stanu techniki przeprowadził badanie uzupełniające i stwierdził, że najbardziej zbliżone rozwiązanie zostało ujawnione w zgłoszeniu patentowym P.362887, które zostało opublikowane w dniu 26 września 2002 r. pod numerem WO02/75736, tj. po dacie pierwszeństwa spornego zgłoszenia P.386696. Zgodnie zaś z art. 25 ust.3 p.w.p. za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie. Zatem zgłoszenie P.362887 spełnia wymogi wskazanego przepisu, gdyż korzysta z pierwszeństwa z dnia 16 marca 2001 r., natomiast przedmiotowe zgłoszenie korzysta z pierwszeństwa z dnia 15 października 2001 r. Organ podkreślił, że urządzenie zapisujące i/albo odtwarzające znane z opisu zgłoszenia patentowego P.362887 umożliwia odczyt ścieżki serwo posiadającej wahania położenia promieniowego (str. 7 opisu, wiersz 11-19), a wszystkie elementy techniczne urządzenia zapisującego i/albo odtwarzającego znanego z opisu P.362887, przedstawione na fig.5 i 6 służące do tego celu są zbieżne z elementami technicznymi rozwiązania według zgłoszenia P.386696. Wskazał również, iż rozwiązanie według zgłoszenia P.386696 określone zastrzeżeniem patentowym nr 1, różni się od rozwiązania znanego z opisu P.362887 tym, że dla zapisu i/lub odczytu danych stałych zastosowano bezpośrednio modulację cyfrową. W ocenie organu rozwiązanie według zgłoszenia P.386696 nie charakteryzuje się żadnym nowym elementem technicznym. Wyróżnia się jedynie algorytmem, umożliwiającym zapis i/lub odczyt danych przy użyciu bezpośredniej modulacji cyfrowej. Istotą przedmiotowego zgłoszenia jest inne oprogramowanie znanego urządzenia do skanowania nośników zapisu, a nie nowe urządzenie do skanowania nośników zapisu. Organ stwierdził więc, że przedmiot zgłoszenia patentowego P.386696 określony zastrzeżeniem patentowym nr 1 z dnia 2 października 2012 r. nie jest nowy, a zatem nie spełnia wymogów art. 24 i 25 p.w.p. i nie może być opatentowany, co oznacza, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji o odmowie udzielenia patentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na powyższą decyzję. Na wstępie Sąd I instancji podkreślił, że Urząd Patentowy skarżoną decyzją z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 7 lutego 2013 r. Ale wskazana wyżej decyzja z dnia [...] lutego 2013 r. odmawiała udzielenia patentu na rozwiązanie pod pierwotnym tytułem: "Nośnik zapisu i urządzenie do skanowania nośnika zapisu" - przy czym z zastrzeżeń patentowych nr 1-6 z dnia 1 października 2012 r., a także zawiadomienia z dnia 2 października 2012 r. wynika, że tytuł ten uległ zmianie na "Urządzenie zapisujące i/albo odtwarzające". Tymczasem w skarżonej do Sądu decyzji Urząd Patentowy wskazał, że decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. odmówił udzielenia patentu na rozwiązanie pt. "Urządzenie do skanowania nośnika zapisu" – przy czym rozbieżność w nazewnictwie rozwiązania, które było przedmiotem rozpoznania przez organ nie została w żaden sposób wyjaśniona, co może budzić pewne wątpliwości, co do tożsamości przedmiotu rozpoznawanego przez organ, nawet jeśli we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odwołujący się posługuje się nazwą "Urządzenie do skanowania nośnika zapisu". Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, w sprawie w żaden sposób nie zostały przez organ wskazane okoliczności uzasadniającej uznanie, że niespełniona została przesłanka nowości. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, które potwierdziłyby, iż faktycznie mamy do czynienia ze zgłoszeniem wcześniejszym, tj. iż zgłoszenie WO02/75736 korzysta z wcześniejszego pierwszeństwa od dnia 16 marca 2001 r., zostało ogłoszone w Biuletynie Urzędu Patentowego nr 22/1004, a w szczególności, że zgłoszone pod tym numerem rozwiązanie jest tożsame z rozwiązaniem zgłoszonym przez skarżącą. W aktach brak wskazywanego przez organ w uzasadnieniu opisu zgłoszenia patentowego P.362887, który stanowił materiał porównawczy, i w oparciu o który organ doszedł do przekonania, iż ma do czynienia z tożsamym urządzeniem (w aktach znajduje się jedynie Karta badania zgłoszenia wynalazku P.386696 oraz zgłoszenie wynalazku dokonane przez skarżącą wraz z zastrzeżeniami patentowymi). Ponadto organ w skarżonym orzeczeniu nie przedstawił sposobu badania zgłoszonego do opatentowania wynalazku mającego na celu ocenę przesłanki "nowości rozwiązania", co uniemożliwia sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu przy badaniu tej przesłanki, nie dając jednocześnie możliwości zarówno stronie, jak i sądowi zapoznania się i prześledzenia tego toku. Zdaniem Sądu I instancji, brak wskazania sposobu prowadzonego badania uniemożliwia również stwierdzenie, czy faktycznie, jak twierdzi skarżąca, organ przeprowadził ocenę nowości ograniczając się do poszczególnych cech technicznych wynalazku bez uwzględnienia ich zastosowania. W ocenie Sądu I instancji, Urząd Patentowy miał obowiązek wszechstronnej analizy źródła podstawy prawnej decyzji stosowania prawa, przy uwzględnieniu okoliczności braku normatywnego zróżnicowania przepisów określających przesłanki zdolności patentowej w ustawie prawo własności przemysłowej, jak i Konwencji o udzielaniu patentów europejskich. Ponadto, w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ nie wskazał jednostki redakcyjnej przepisów, które stanowiły podstawę wydania decyzji negatywnej (tj. art. 24 i 25 p.w.p.). Stanowi to uchybienie, bowiem organ winien precyzyjnie wskazywać podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, szczególnie gdy jest ono niekorzystne dla strony. Nadto Sąd przyznał rację skarżącej, że ani przepis art. 24 ani przepis art. 25 p.w.p. nie wskazują, iż wymóg nowości jest spełniony wówczas gdy rozwiązanie ma przynajmniej jeden nowy element techniczny. Zdaniem Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a., a tym samym również art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego i niewyjaśnianie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd podkreślił przy tym, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy może zaistnieć konieczność przeanalizowania wszystkich pozostałych przesłanek, a jeśli którakolwiek z nich nie zostanie spełniona, to w istocie nie dojdzie do zmiany stanowiska organu w zakresie udzielenia ochrony (udzielenia patentu). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.: art. 25 p.w.p. poprzez błędną wykładnię tego przepisu, w szczególności wynikającego z niego pojęcia ,,nowości'', polegającą na błędnym przyjęciu, że wynalazek jest nowy, jeżeli posiada co najmniej jedną nową cechę techniczną, przy czym pojęcie cechy technicznej odnosi się jedynie do bezpośredniego oddziaływania danego rozwiązania na materię lub gdy cecha ta jest związana z materialną postacią danego rozwiązania, z jednoczesnym pominięciem rozważań dotyczących natury wynalazków implementowanych za pomocą komputera i cech, które są techniczne, ponieważ rozwiązują problem techniczny lub powodują dalszy skutek techniczny. Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok nie narusza przepisów postępowania w stopniu jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Strona skarżąca podnosiła w swojej skardze kasacyjnej jedyny zarzut w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a mianowicie naruszenie przepisu prawa materialnego art. 25 p.w.p. i tylko w zakresie tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny może prowadzić rozważania, będąc związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 p.p.s.a.). Na wstępie tych rozważań należy podkreślić, że Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję odmawiającą udzielenia przedmiotowego patentu bardzo szeroko uzasadnił swoje stanowisko omówieniem uchybień postępowania organu w zakresie badania przedmiotowego wynalazku, wskazując na konieczność uzupełnienia tego postępowania zgodnie z wytycznymi, które zawarł w uzasadnieniu wyroku. Natomiast wbrew twierdzeniom strony skarżącej Sąd I instancji nie dokonał jednoznacznej własnej wykładni przepisu art. 25 p.w.p., mimo stwierdzenia, że zarzut ten podnoszony w skardze jest nieuzasadniony. Wydaje się, że taka wykładnia, jaką sugeruje strona skarżąca w tej sprawie i na tym etapie postępowania byłaby przedwczesna, gdyż dopiero wyniki przeprowadzonego badania wynalazku w porównaniu z przeciwstawionym patentem mogłyby dostarczyć ustaleń faktycznych do prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, oczywiście po dokonaniu ich właściwej interpretacji, szczególnie co do pojęć "nowości" i "elementu technicznego". Należy zauważyć, że Sąd I instancji stwierdził uchybienie organu polegającą na braku wskazania w podstawie prawnej jednostki redakcyjnej przepisów, które stanowiły podstawę wydania decyzji negatywnej (art. 24 i 25 p.w.p.) i podkreślił, że jest to istotne uchybienie, bowiem organ winien precyzyjnie wskazywać podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, szczególnie gdy jest ono niekorzystne dla strony. Dlatego też trudno przypisać Sądowi I instancji zarzut dokonania błędnej wykładni podstawy materialnoprawnej decyzji art. 25 p.w.p., skoro ta podstawa nie została precyzyjnie wskazana. Sąd I instancji podzielając dotychczasowy pogląd orzecznictwa, że "rozwiązanie jest patentowanym wynalazkiem, o ile w obszarze technicznym jest przynajmniej jeden nowy i nieoczywisty element", nie wykluczył techniki informatycznej z pojęcia techniki, tym bardziej że organ prowadził taką analizę, a zatem a prori nie dokonał wykluczenia ze stanu techniki technik informatycznych. W tych warunkach trudno zarzucić Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego – art. 25 p.w.p. w sposób opisany w zarzucie skargi kasacyjnej i aby to naruszenie miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Sąd I instancji w swoich wytycznych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie związał organu poglądem na temat wynalazków implantowanych za pomocą komputera i cech, które są techniczne, jeśli rozwiązują problem techniczny lub powodują dalszy skutek techniczny. W tym zakresie organ będzie miał obowiązek jeszcze raz się wypowiedzieć jednoznacznie poprzez dokonanie wykładni "spornych" pojęć w nawiązaniu do poczynionych konkretnych ustaleń w odniesieniu do przedmiotowego wynalazku, mając na uwadze przeciwstawiony patent i rozstrzygnięcie EPO dotyczące tego patentu. Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując postaw do uchylenia zaskarżonego wyroku nie kwestionuje również w zasadniczej treści argumentacji uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie ustosunkowania się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, gdyż nie przesądzono w tym uzasadnieniu jaką rolę w tym wynalazku pełni element techniki informatycznej, co wpływałoby na wykładnię pojęć z art. 25 p.w.p. Skoro skarga kasacyjna zmierzała do uchylenia kwestionowanej decyzji UP odmawiającej udzielenia jej patentu na przedmiotowy wynalazek, a wyrok Sądu I instancji spełnił te oczekiwania, a sporną kwestią pozostało jedynie położenie pewnych akcentów w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie dotyczących wytycznych, którymi organ byłby związany przy ponownym rozpoznaniu sprawy, to w żadnym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić skargi kasacyjnej. Sąd I instancji nie uchybił również poprawności sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku, aby zachodziła potrzeba jego korygowania. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.