II SA/Sz 316/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący R. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, że ma [...] lata, jest emerytem otrzymującym miesięcznie [...] zł emerytury. Jest osobą niepełnosprawną, po przebytym [...] , ponadto pozostaje pod stałą opieką [...]. Z powodu niskich dochodów nie stać go na wykupienie wszystkich niezbędnych leków oraz dojazdy do lekarzy. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną S. W. Posiadany majątek stanowi dom o powierzchni [...] m2. Miesięczny dochód małżonków wynosi [...] zł i składa się na niego emerytura wnioskodawcy w wysokości [...] zł oraz emerytura żony w wysokości [...] zł. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, rzeczy wartościowych, kont bakowych czy obligacji. Z dokumentów przesłanych w wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego wynika, że miesięcznie ponoszone koszty utrzymania kształtują się na poziomie ok. [...] zł i składają się na nie następujące wydatki : [...] zł telefon, [...] zł odpady, [...] zł woda i ścieki [...] zł prąd. Dodatkowo skarżący ponosi wydatki związane z zakupem lekarstw i środków higienicznych ( [...] zł) oraz zakupem drewna na opał ([...]zł). Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla niego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem R. K. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wnioskodawca jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Dochód dwuosobowej rodziny wynosi miesięcznie ok.[...] zł., a same wydatki związane z bieżącymi opłatami wynoszą ok.[...] zł. Do tego należy mieć na uwadze wydatki ponoszone na zakup lekarstw, opału, czy wyżywienie. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.