II OZ 968/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 423/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 423/15 odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.781 zł miesięcznie. Podali, że są współwłaścicielami działki nr [...] i nr [...] o powierzchni 2.488 m² w N. Oświadczyli, że domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Dodali, że w mieszkaniu nie posiadają ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. W wykonaniu zarządzenia z dnia 16 marca 2015 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez m.in.: - właściwe uzasadnienie wniosku poprzez podanie okoliczności wskazujących na złą sytuację majątkową, - podanie gdzie wnioskodawcy zamieszkują (dom, mieszkanie, należy podać wielkość w m²), oraz jaki tytuł prawny posiadają do mieszkania/domu, w którym przebywają (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.), - podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (żywność, opłaty stałe, leki, media, itp.), wydatki te należy udokumentować (poprzez nadesłanie rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów) i aktualnych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym skarżący mieszkają (np. opłat za energię elektryczną, gaz, wodę); - do wskazania oraz udokumentowania innych niż związane z utrzymaniem mieszkania stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym skarżących z podaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, poniesionych w przeciągu ostatnich 3 miesięcy (poprzez nadesłanie rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów), - do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych przez skarżących świadczeń emerytalnych. Skarżący nie udzielili odpowiedzi na powyższe wezwanie. Postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na postanowienie to skarżący złożyli w terminie ustawowym sprzeciw, tym samym straciło ono moc. Odmawiając D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), Sąd podniósł, że z przedstawionego przez skarżących opisu stanu majątkowego nie wynika, aby ich sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawcy pomimo wezwania do wskazania miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkują, nie udzielili odpowiedzi i nie nadesłali żądanych dokumentów. Lakoniczność zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżących, a tym samym odbiera im możliwość ewentualnego uzyskania prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie D. W. i M. W. wnieśli o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej z ich strony współpracy w wyjaśnieniu sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawców. Pomimo iż skarżący, zgodnie z art. 255 P.p.s.a., zostali wezwani do nadesłania dokumentów, które pozwoliłyby na określenie ich sytuacji materialnej, wezwania nie wykonali. Tymczasem jako osoby chcące skorzystać z prawa pomocy, winni liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do ich sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Wobec przedstawionych przez stronę niepełnych informacji o ich stanie majątkowym, nie sposób zakwestionować oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia