II OSK 2480/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-26
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Marzenna Linska - Wawrzon, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udostępnienie środków zastępczych (tzw. dopalaczy) konsumentom, czyli osobom nabywającym je w celu własnego spożycia, stanowi "wprowadzenie do obrotu" w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, uzasadniające nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 52a ust. 1 tej ustawy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych na gruncie art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii obejmuje udostępnienie tych środków osobom trzecim, zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie, niezależnie od tego, czy są one konsumentami tych środków, czy też nie. Odpowiedzialność administracyjna w tym zakresie jest niezależna od odpowiedzialności karnej za obrót narkotykami i ma na celu szybkie reagowanie na zagrożenia dla zdrowia i życia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na M. P. za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi, na podstawie materiałów z postępowania prokuratorskiego, ustalił, że M. P. nabył 100g produktu zawierającego syntetyczny kannabinoid AM2201, który został zaklasyfikowany jako środek zastępczy. M. P. sprzedał część produktu, a część rozdał znajomym. Decyzją organu I instancji nałożono na niego karę pieniężną, którą utrzymał w mocy organ II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. P. na te decyzje. Skargę kasacyjną od wyroku WSA wniosła M. P., kwestionując interpretację pojęcia "wprowadzania do obrotu" oraz zarzucając nierówne traktowanie w porównaniu do innej sprawy, w której postępowanie umorzono.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska /spr./ Protokolant: asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 339/15 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r. oddalił skargę M. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktyczny i prawnym.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania M. P., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] października 2014 r. o wymierzeniu M. P. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi na podstawie dokumentacji przekazanej przez Prokuraturę Rejonową Łódź-Polesie wszczął z urzędu w dniu [...] kwietnia 2014 r. postępowanie administracyjne w sprawie wprowadzania do obrotu przez M. P. środków zastępczych. Prokuratura Rejonowa Łódź-Polesie postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. przekazała materiały z akt śledztwa I Ds 500/13 dotyczące wprowadzania do obrotu środków zastępczych przez grupę młodych osób – w tym przez M. P. Wylegitymowane i przeszukane przez policję osoby posiadały przy sobie środki odurzające, które wcześniej nabyty lub otrzymały od M. P. Zeznając w postępowaniu prowadzonym przez policję M P. oświadczył, że w marcu 2013 r. nabył 100 g tego wyrobu ("haszu") za kwotę 1 000 zł (po 10 zł za 1 gram). Z tego sprzedał jednej osobie 50 g i jednej osobie 10 g (po 20 zł za 1 gram). 10 gram rozdał na imprezach znajomym jako "poczęstunek" do spróbowania. Resztę, tzn. 30 g zabezpieczyła policja.
Protokół z dnia [...] kwietnia 2013 r. Prokuratury Rejonowej Łódź-Polesie z przesłuchania M. P. - w pełni potwierdził ustalenia Policji. Protokół ten strona podpisała w obecności swojego obrońcy, nie wnosząc żadnych zmian lub zastrzeżeń. Zabezpieczone w mieszkaniu strony przez policję w sprawie l Ds. 500/13 dowody rzeczowe, w tym kulki koloru ciemnobrunatnego o wadze 30,6 grama, Prokuratura przekazała do Laboratorium w celu ich identyfikacji i uzyskania opinii kryminalistycznej. Ekspertyza kryminalistyczna wykonana w Centrum Badań Kryminalistycznych "M." w S. z dnia [...] lipca 2013 r. wykazała, że dostarczone do badania produkty zawierają syntetyczny kannabinoid AM2201, tzn. substancję wykazującą określone działanie psychoaktywne, ale nie wymienioną w załącznikach ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.) jako środek odurzający lub substancja psychotropowa, co daje podstawy do ich klasyfikacji jako środka zastępczego - "dopalacza", która może stwarzać zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi po jego użyciu. Biorąc powyższe pod uwagę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi stwierdził, że produkt ten, używany jako środek zastępczy, stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi i decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nakazał jego zniszczenie na koszt M. P. Organ pierwszej instancji uznał także, że zebrany materiał dowodowy uzasadnia wymierzenie M. P. kary pieniężnej i zgodnie z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wymierzył mu karę w kwocie [...] zł za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych.
Organ II instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy za prawidłowe uznał, że zatrzymany u strony produkt używany był jako środek zastępczy ("dopalacz") ze względu na działanie psychoaktywne zawartej w nim substancji AM2201. Wyniki badań laboratoryjnych produktu zatrzymanego w miejscu zamieszkania strony wykazały, że jest to środek zastępczy stanowiący zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Zeznania M. P. nie budzą wątpliwości, albowiem sam oświadczył, że nabył produkt w celu dalszej odsprzedaży z zyskiem. Sprzedał produkt 2 osobom – zatem udostępnił osobom trzecim odpłatnie ten środek, a 10g rozdał znajomym w formie "poczęstunku" (w różnych ilościach jednostkowych i mogło to być kilkanaście osób) – co odpowiada określeniu udostępniania nieodpłatnego. Strona wprowadzała do obrotu środki zastępcze poprzez ich oferowanie i sprzedaż oraz poczęstunek. Czyn skarżącego, zgodnie z art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, podlega karze pieniężnej i organ pierwszej instancji zgodnie z prawem wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł. tj. w najniższej przewidzianej ustawą kwocie. Organ uwzględnił przy określeniu jej wysokości, m.in. przesłanki określone w art. 52a ust. 3, tj. ilość wprowadzonych do obrotu środków zastępczych, jak również fakt, iż wprowadzanie środków przez stronę do obrotu nastąpiło po raz pierwszy. Nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło na podstawie art. 52a ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i było obligatoryjne. Organ drugiej instancji za adekwatną do stopnia zawinienia i szkodliwości uznał wymierzoną karę w wysokości [...] zł.
W skardze na powyższą decyzję M. P. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r. oddalił skargę.
Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.), zwanej dalej: u.p.n., w tym art. 44b, art. 44c, 52 a ust. 1.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 52a ust. 1 w związku z art. 4 pkt 34 u.p.n., przyjmując, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze.
Sąd I instancji argumentował, że postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. Zastępca Prokuratora Rejonowego Łódź – Polesie postanowił wydzielić z akt śledztwa I Ds 500/13 materiały dotyczące czynów polegających na wprowadzaniu do obrotu przez A. D., P. K., M. P. środków zastępczych, tj. o czyny z art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, a wydzielone materiały i dowody rzeczowe przekazać Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Łodzi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że wynik opinii kryminalistycznej uzyskanej w toku postępowania wskazuje, że substancje uznane za haszysz zabezpieczone u podejrzanych stanowią substancje z grupy syntetycznych kannbinoidów niewymienione w załącznikach obowiązującej ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i stanowią środek zastępczy (tzw. dopalacz).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgromadzony materiał dowodowy, w tym wynik badań Centrum Badań Kryminalistycznych M. Spółki cywilnej w S., niewątpliwe uprawniał organy do przyjęcia, że zabezpieczone u skarżącego produkty są środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n. Ekspertyza kryminalistyczna z dnia 9 lipca 2013 r. wykazała, że dostarczone do badań produkty zawierają syntetyczny kannabinoid AM2201, czyli substancję wykazującą określone działanie psychoaktywne, co daje podstawę do klasyfikacji jako środka zastępczego – dopalacza, który stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.
Sąd I instancji podkreślił że z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż skarżący nabył 100 g produktu, sprzedał najpierw 50 g, a następnie 10 g, kolejne 10 g rozdał na spotkaniach towarzyskich, a 30 g zabezpieczyła policja. Okoliczności te znalazły potwierdzenie w materiałach przekazanych przez Prokuraturę Rejonową Łódź-Polesie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z materiału dowodowego sprawy, wynika więc, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze poprzez sprzedaż inny osobom, udostępnianie znajomym. Środki zastępcze były sprzedawane w celu dalszej odsprzedaży oraz udostępniane nieodpłatnie kolejnym osobom, co zostało stwierdzone m.in. na podstawie protokołu przesłuchania M. P., A. D., notatki służbowej z dnia [...] marca 2013 r.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu I instancji, organy prawidłowo uznały, że sprzedaż środków zastępczych w celu dalszej odsprzedaży, częstowanie nimi znajomych stanowi ich udostępnienie "osobom trzecim", czyli wprowadzanie do obrotu w rozumieniu art. 4 pkt 34 u.p.n.
Wojewódzki Sąd Administracyjny argumentował, że w ustalonym stanie faktycznym wymierzenie kary pieniężnej jest obligatoryjne, a ustalenie wysokości tej kary następuje z uwzględnieniem ilości wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3 ustawy). Wysokość wymierzonej skarżącemu kary pieniężnej uwzględnia powyższe, czyli regulację przewidzianą w art. 52a ust. 3 i zgodna jest też z przewidzianą w ust. 1 tegoż artykułu, gdyż skarżącemu wymierzono karę w najniżej wysokości.
W takiej sytuacji wymierzenie kary pieniężnej przewidzianej przepisem art. 52a ust. 1 tej ustawy, co do zasady i wysokości, zdaniem Sądu I instancji było prawidłowe.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu I instancji, postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji przeprowadzone zostało zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego umorzenia przez organ postępowania w sprawie prowadzonej przeciwko A. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem badania sądu jest bowiem wyłącznie zaskarżona decyzja wydana w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej skarżącemu.
Sąd I instancji nie podzielił także stanowiska pełnomocnika skarżącego, że w toku postępowania doszło do pozbawienia strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, co miało wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania odwoławczego organ nie gromadził żadnych nowych dowodów, zatem brak udziału pełnomocnika skarżącego nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.
Ponadto Sąd I instancji podzielił pogląd WSA w Łodzi wyrażony w ww. wyroku z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 23/15, iż "zawężająca wykładnia definicji zawartej w art. 4 pkt 34 u.p.n. dokonana przez Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt III KK 36/08 (LEX 448971) w sprawie karnej nie może być wykorzystana w postępowaniach administracyjnych toczących się na podstawie przepisów ustawy o PIS. Wykładni tego przepisu Sąd Najwyższy dokonywał na potrzeby postępowania karnego w sytuacji, gdy ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje inną odpowiedzialność karną za uczestniczenie w obrocie środkami odurzającymi lub substancjami psychotropowymi lub wprowadzenie ich obrotu (art. 56 u.p.n.), a inną za udzielenie innej osobie (konsumentowi) środka odurzającego. W sprawie chodziło zaś o poniesienie przez osobę odpowiedzialności karnej za popełnienie określonego czynu zabronionego".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. P. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1. naruszenie prawa materialnego, to jest obrazę art. 52 a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani z dnia 29 lipca 2005 r. polegającej na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów i ich błędnej wykładni przez Sąd I instancji wobec przyjęcia, iż M. P. wprowadził do obrotu środek zastępczy, co nakazywało wymierzenie mu kary pieniężnej w kwocie [...] zł, w sytuacji gdy ze zgromadzonego stanu faktycznego wynikało, iż M. P. nie udzielił środka zastępczego osobom trzecim, lecz co najwyżej konsumentom tego środka, w konsekwencji czego Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, iż skarżący wprowadził środek zastępczy do obrotu, a co za tym idzie błędnie uznał, że nałożenie kary pieniężnej na M. P. nie naruszało przepisu art. 52a ust. 1 ustawy,
2. naruszenie przepisów postępowania majce istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest obrazę art. 145 § 1 ust. 1 pkt c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., to jest brak uchylenia przez Sąd I instancji kwestionowanej decyzji organu II instancji, pomimo tego, że została ona wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, gdyż została podjęta z uchybieniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, w zw. z art. 8 k.p.a. wobec utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, pomimo tego że opierała się na różnej interpretacji przepisów prawa dokonanych w takim samym stanie faktycznym i prawnym oraz nierównym traktowaniu obywateli, wobec przyjęcia przez organ, iż zasadnym było wymierzenie M. P. kary pieniężnej w wysokości [...] zł, w sytuacji gdy w identycznej sprawie prowadzonej przeciwko A. D. doszło do umorzenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie jest konsument, czyli osoba nabywająca środki psychotropowe w celu ich użycia. Zdaniem skarżącego kasacyjnie nielegalne wprowadzenie do obrotu wiąże się z przyjęciem odpłatnie bądź nieodpłatnie środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej przez osobę nie będącą konsumentem. Wskazano, że wprowadzenie regulacji zawartej w art. 52 a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii miało na celu przede wszystkim walkę z podmiotami gospodarczymi zajmującymi się w sposób profesjonalny wprowadzaniem do obrotu środków zastępczych na masową skalę, nie zaś penalizowaniem indywidulanych odbiorców, będących konsumentami. Ponadto wskazywano, że "obrót" wiąże się z możliwością dokonywania wielu transakcji, a nie wyłącznie z jedną czynnością sprzedaży.
Podkreślono, że całkowicie niezasadne było wymierzenie M. P. kary pieniężnej, w sytuacji, gdy w tożsamej sprawie postępowanie przeciwko A. D. zostało umorzone.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami wniesionej skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota zarzutów skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do dwóch kwestii: po pierwsze wykładni pojęcia "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych użytego przez ustawodawcę na gruncie art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a po drugie do prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez wydanie odmiennego rozstrzygnięca w stosunku do A. D.
Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi przepis art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Środkiem zastępczym jest w myśl art. 4 pkt 27 ustawy substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Z kolei pod pojęciem wprowadzania do obrotu – jak to wynika z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - rozumie się udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.
Ustawodawca w art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przewidział, że kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł.
Podkreślić należy, że przepisy art. 44b i 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zostały dodane do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396), zmieniającą przedmiotową ustawę z dniem 27 listopada 2010 r. Celem zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne. Ustawa wprowadziła w tym celu odpowiedzialność administracyjną, uzupełniając pierwotną ustawę o cały nowy rozdział 6a. Ustawodawca uznał, że oprócz obowiązujących regulacji penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, w celu realizacji podstawowych założeń ustawy, należy wyodrębnić instytucję odpowiedzialności administracyjnej za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski środków zastępczych, czyli substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.
Zwrócić należy uwagę, że regulacja art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii funkcjonuje niezależnie od istniejących już wcześniej regulacji ustawy, przewidujących odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie. Ustawodawca odrębnie penalizuje zatem czyn w postaci udzielania innej osobie środka odurzającego lub środków psychotropowych, określając w art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, że kto, wbrew przepisom ustawy, udziela innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ułatwia albo umożliwia ich użycie albo nakłania do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Podobnie w art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przewidziano środki karne m.in. za udzielanie innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.
Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, że w razie ustalenia, iż wytworzono lub wprowadzono do obrotu na terytorium RP środek zastępczy określony w art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii organ inspekcji sanitarnej obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3). Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że na gruncie postanowień art. 52a ust. 1-3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy oznacza udostępnianie ich odpłatnie lub nieodpłatnie tylko osobom trzecim, które nie są konsumentami tych środków.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Ustawodawca w hipotezie i dyspozycji norm art. 52a ust. 1-3 ustawy wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz"). W konsekwencji prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego.
Powyższe wywody prowadzą do konkluzji, że poglądy judykatury odnoszące się do przestępstw opisanych w rozdziale 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie mogą mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania. Nie ma bowiem podstaw do przenoszenia na grunt rozdziału 6a ustawy niedotyczących go orzeczeń odnoszących się do przestępstw i wykroczeń zawartych w rozdziale 7. Ocena dokonywana w ramach odpowiedzialności administracyjnej podmiotu, który wprowadza do obrotu środki zastępcze, w oparciu o reguły i zasady prawa karnego, jest nie do pogodzenia z ratio legis nowelizacji ustawy z 2010 r. Niewątpliwie wykładnia postanowień art. 52a ust. 1-3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii powinna uwzględniać cel wprowadzenia tej regulacji oraz jej miejsce w systematyce ustawy, a także związek normatywny z postanowieniami art. 44b i 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W konsekwencji w procesie ustalania treści normatywnej art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nie powinno się odwoływać do poglądów doktryny i judykatury ukształtowanych na gruncie przepisów karnych zawartych w rozdziale 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a zwłaszcza tych ukształtowanych przed wejściem w życie noweli ustawy z dnia 8 października 2010 r., albowiem ugruntowały się one na tle innego reżimu normatywnego, penalizującego wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, czyli narkotyków.
W konsekwencji nie będzie miała także zastosowania zasada interpretacyjna wykluczająca na gruncie jednego aktu prawnego nadawanie takim samym wyrażeniom odmiennego znaczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźne rozdzielenie przez ustawodawcę części karnej ustawy regulującej zagadnienia związane z popełnianiem przestępstw od części odnoszącej się do kary administracyjnej, dotyczącej środków zastępczych pozwala na zastosowanie systemowej wykładni dopuszczającej nadanie wyrażeniu "wprowadzanie do obrotu" odmiennego znaczenia, w przypadku stosowania kary administracyjnej, a innego znaczenia, w przypadku stosowania przepisów karnych. Stanowisko takie utrwaliło się już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni je podziela (patrz: wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., II OSK 77/14, a także z dnia 2 czerwca 2015 r., II OSK 2684/13 i z dnia 8 lipca 2015 r., II OSK 2965/13).
Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, że sankcja, o której mowa w art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii za wprowadzania do obrotu środka zastępczego może być nałożona również w przypadku udostępniania tych środków osobom trzecim, w ramach sprzedaży detalicznej jak to miało miejsce w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy. Tym samym prawidłowo przyjął Sąd I instancji, że kara pieniężna została nałożona w sposób uprawniony, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Odnosząc się zaś do drugiego z zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że zarzut ten nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Skarżący kasacyjnie wywodzi, że w stosunku do A. D. postępowanie zostało umorzone. W ocenie M. P. sytuacja prawna i faktyczna skarżącego kasacyjnie i A. D. była taka sama.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że pomiędzy sprawami na które powołuje się skarżący kasacyjnie, nie zachodziła tożsamość faktyczna i prawna. Dokonując oceny legalności decyzji zapadłej w stosunku do M. P. nie można dopatrzeć się naruszeń prawa, czy też okoliczności, które wykluczałby nałożenie wobec skarżącego kasacyjnie kary administracyjnej. Podkreślić należy, że w świetle zasady indywidualności decyzji administracyjnej, nawet zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej, o którym mowa w art. 8 k.p.a. jest rekonstruowane w ramach konkretnej sprawy administracyjnej. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 k.p.a., a Sąd I instancji oceniając powyższą decyzję jako wydaną zgodnie z przepisami prawa naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło