I OZ 1525/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk185/15 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 19 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, oddalił skargę W. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Odpis sentencji powyższego wyroku, z uwagi na osadzenie skarżącego w areszcie śledczym, zgodnie z art. 140 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), został mu doręczony z urzędu w dniu 22 maja 2015 r. wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 6 czerwca 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wystąpił o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz doręczenie mu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z uwagi na fakt, że wniosek został złożony po terminie. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 20 lipca 2015 r. zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Białymstoku o ustanowienie skarżącemu pełnomocnika w osobie adwokata R. G., co nastąpiło w dniu 22 lipca 2015 r. W dniu 3 sierpnia 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Białymstoku z dnia 19 maja 2015 r. wraz z wnioskiem o uzasadnienie ww. wyroku. Wyznaczony adwokat wskazał, że o ustanowieniu go pełnomocnikiem w sprawie dowiedział się już po upływie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Podniósł, że po zapoznaniu się z aktami sprawy, z zachowaniem siedmiodniowego terminu, złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 19 maja 2015 r. Pełnomocnik wskazał jednocześnie, że skarżący, który aktualnie przebywa Areszcie Śledczym w Białymstoku, faktycznie nie dochował terminu na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku, gdyż wystąpiły okoliczności od niego niezależne, tj. korespondencja wysyłana przez niego z aresztu śledczego nie dochodzi do adresatów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 185/15, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu, okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługują na uwzględnienie. Sąd zauważył, że już przedmiot postępowania w niniejszej sprawie dotyczył kwestii stwierdzenia przez organ uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji, w której to sprawie podstawowymi argumentami podnoszonymi przez skarżącego było to, że administracja Aresztu Śledczego w Białymstoku nie wysyła jego korespondencji i nie wydaje mu potwierdzenia przyjęcia korespondencji – co się nie potwierdziło i ostatecznie skarga została oddalona. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie, co wynika bezpośrednio z akt sądowych, korespondencja kierowana przez Sąd do skarżącego była mu doręczana w dniach: 24 marca 2015 r. – k. 13, 21 kwietnia 2015 r. – k. 23, 22 maja 2015 r. – k. 29, 10 czerwca 2015 r. – k. 42, 30 czerwca 2015 r. – k. 67 i 5 lipca 2015 r. – k. 68. W aktach znajdują się również pisma skarżącego skierowane do Sądu, złożone przez niego w Areszcie Śledczym w Białymstoku: z dnia 22 kwietnia 2015 r. – k. 22, z dnia 11 czerwca 2015 r. – k. 40, z dnia 18 maja 2015 r. – k. 47, z dnia 18 sierpnia 2015 r. – k. 85. Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że skarżący prowadził niczym nie skrępowaną korespondencję z Sądem, a składane przez niego pisma w administracji Aresztu Śledczego w Białymstoku dochodziły do adresata, którym był WSA w Białymstoku. Sąd przyznał, że wprawdzie wniosek o przywrócenie terminu złożony został przez skarżącego nie w administracji Aresztu Śledczego w Białymstoku tylko wysłany pocztą w dniu 6 czerwca 2015 r. (data stempla pocztowego), jednak w piśmie tym nie ma najmniejszego nawet nawiązania do faktu ewentualnego wysłania przez skarżącego podobnego wniosku w terminie pomiędzy 22 – 29 maja 2015 r. za pomocą administracji Aresztu Śledczego w Białymstoku. Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż pismo wysłane do Sądu w dniu 6 czerwca 2015 r., było jedynym pismem skarżącego, w którym wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 maja 2015 r. Zatem Sąd stwierdził, że fakt wyboru przez skarżącego sposobu wysłania tego pisma za pomocą poczty, a nie administracji Aresztu Śledczego w Białymstoku nie spowodował, że skarżący nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do wniesienia o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Natomiast twierdzenia strony skarżącej, że to administracja Aresztu Śledczego w Białymstoku nie wysłała do Sądu jakiegoś innego pisma skarżącego, w którym miałby on wnosić o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku, w kontekście materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, nie zasługują – w ocenie Sądu – na wiarę. Sąd I instancji podkreślił ponadto, że do sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie jest wymagany przymus adwokacko – radcowski, zatem fakt złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a następnie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, nie ma wpływu na termin do dokonania tej czynności procesowej. Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez adwokata z urzędu, wniósł zażalenie zarzucając naruszenie: 1) art. 86 § 1oraz art. 87 § 2 p.p.s.a., przez niezasadne przyjęcie, że przesłanka braku winy skarżącego w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie została uprawdopodobniona, podczas gdy załączone do wniosku o przywrócenie terminu zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z dnia 1 czerwca 2015 r. stanowi potwierdzenie tego, że w Areszcie Śledczym w Białymstoku dochodzi do opisanych przez skarżącego nieprawidłowości przy przekazywaniu jego korespondencji, które doprowadziły do niezachowania przez skarżącego terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, 2) art. 141 § 4w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a., przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że strona uchybiła terminowi bez swojej winy, co wymaga stosownego uprawdopodobnienia (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie wykazano zaistnienia wymaganych prawem przesłanek przywrócenia terminu. Wskazać należy, że skarżący przy piśmie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 maja 2015 r., zawierającym odpis sentencji wyroku Sądu z tego dnia, został prawidłowo pouczony o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od doręczenia jego sentencji. Odpis sentencji wyroku z dnia 19 maja 2015 r. doręczono skarżącemu w dniu 22 maja 2015 r., zatem 7 – dniowy termin, o którym mowa powyżej, upływał w dniu 29 maja 2015 r. Skarżący złożył wniosek o uzasadnienie wyroku dopiero w dniu 6 czerwca 2015 r., dlatego postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 r. odmówiono sporządzenia uzasadnienia wyroku. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 maja 2015 r., nadany za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 6 czerwca 2015 r., był jedynym wnioskiem w tym przedmiocie skierowanym do Sądu przez skarżącego. Skarżący nie uprawdopodobnił, że mimo podejmowanych przez niego starań, z przyczyn od niego niezależnych nie dotrzymał terminu do wystąpienia ze stosownym wnioskiem. Jak zauważył Sąd I instancji, ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji wynika, że skarżący prowadził z Sądem niczym nie skrępowaną korespondencję, a pisma składane przez niego w administracji Aresztu Śledczego dochodziły do adresata. W tym miejscu zauważyć należy, że w rozważaniach Sąd omyłkowo podał, że wniosek z dnia 6 czerwca 2015 r. dotyczył przywrócenia terminu, jednakże we wstępnej części uzasadnienia prawidłowo opisano treść pisma skarżącego z dnia 6 marca 2015 r. Mając na uwadze okoliczności sprawy podzielić należało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie skarżący nie dochował należytej staranności w omawianym zakresie, a zatem nie jest możliwe uznanie uchybienia terminowi za niezawinione. Podniesione w zażaleniu okoliczności dotyczące złożonego przez skarżącego do Prokuratury Rejonowej w Białymstoku zawiadomienia o popełnieniu przez funkcjonariusza służby więziennej przestępstwa polegającego na niedopełnieniu obowiązków służbowych i niewydaniu w dniu 1 czerwca 2015 r. potwierdzenia nadania korespondencji urzędowej, podobnie jak podana przez pełnomocnika informacja, że skarżący wystąpił z pozwem o odszkodowanie za warunki w zakładzie karnym, nie mogły być uznane za okoliczności uprawdopodabniające brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wystąpienia z wnioskiem o uzasadnienie wyroku z dnia 19 maja 2015 r. Niezależnie od powyższego, za Sądem I instancji wskazać trzeba, że do sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie jest wymagany przymus adwokacko – radcowski, zatem fakt złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a następnie ustanowienia pełnomocnika nie ma wpływu na bieg terminu do dokonania tej czynności. W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu. Sporządzone w sprawie uzasadnienie odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.