I OZ 38/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 623/15 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Warszawskiej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...]w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 623/15 działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Warszawskiej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu I instancji wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków, a więc okoliczności o jakich mowa w art. 61 § p.p.s.a. Mając na względzie, iż trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków, uzasadnione w niniejszej sprawie jest zastosowanie środka ochrony tymczasowej i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W przypadku bowiem złożenia przez uczestników postępowania będących następcami prawnymi byłej właścicielki nieruchomości wniosku do sądu wieczystoksięgowego i jego uwzględnienia przez ten sąd, nastąpi zmiana sytuacji prawnej związanej z ujawnieniem prawa własności nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r., poz. 707) istnieje domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Tym samym nabywca takiej nieruchomości chroniony będzie rękojmią wiary ksiąg publicznych, zaś dochodzenie stwierdzenia ewentualnej umowy sprzedaży nieruchomości związane będzie z koniecznością prowadzenia postępowania na drodze cywilnej w sądzie powszechnym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył uczestnik postępowania D.P. i wskazał, że w uzasadnieniu postanowienia nie ma żadnego konkretnego argumentu, jaki strona przedstawiła wskazując na konieczność zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. co jest faktem uniemożliwiającym jakikolwiek tryb odwoławczy. Podano, że w żaden sposób nie wskazano jakie nieodwracalne zmiany spowodowałby zwrot własności prawowitym właścicielom. Sam fakt wpisu w księgach, nie jest dowodem rzetelności, co sugeruje się w uzasadnieniu postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia podkreśla się obowiązek przedstawienia dowodu przez stronę skarżącą na poparcie wniosku o wstrzymanie, lecz nie przytacza się tych dowodów. Ponadto, podniesiono argumentację merytoryczną dotyczącą bezzasadności skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się Sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., w myśl którego są to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny merytorycznej skargi, bowiem takie działanie Sądu dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu, jednak powinien uwzględniać wszystkie okoliczności, nawet nie podniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz akt sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzająca nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] w części rozstrzygającej o oddaniu Spółdzielni gruntu w użytkowanie wieczyste. Jakkolwiek decyzję o stwierdzeniu nieważności zalicza się do aktów o charakterze deklaratoryjnym, które co do zasady nie podlegają wykonaniu, jednak nie można pominąć następstw prawnych powstałych w wyniku trwania mocy takiego aktu. Decyzja stwierdzająca nieważność może spowodować istotną zmianę stosunków w sferze możliwości wykonywania prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej przywrócone zostają pełne prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługującego im w pełni prawa własności. Zwłaszcza, może zaistnieć sytuacja złożenia przez uczestników postępowania będących następcami prawnymi byłej właścicielki nieruchomości wniosku do sądu wieczystoksięgowego, a w przypadku jego uwzględnienia przez ten sąd, nastąpi zmiana sytuacji prawnej związanej z wykreśleniem przysługującego skarżącej Spółdzielni prawa wieczystego użytkowania. W konsekwencji zbycie nieruchomości przez osobę aktualnie ujawnioną w księdze wieczystej jako jej właściciel, może doprowadzić do sytuacji, w której skutki będą trudne do odwrócenia, mając na względzie np. charakter instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, przyjmującej przewagę stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nad stanem rzeczywistym. A zatem, nabywca takiej nieruchomości chroniony będzie rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, a dochodzenie praw w związku z ewentualną sprzedażą nieruchomości może mieć wówczas miejsce jedynie na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym (zob. postanowienie NSA z 2 grudnia 2009 r., sygn. akt I OZ 1095/09, CBOSA) i może okazać się niemożliwe. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. skutkujące uwzględnieniem wniosku i wstrzymaniem zaskarżonej decyzji. Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2015 r. nie narusza prawa. Dodać przy tym należy, że w zażaleniu nie przedstawia się rzeczowej argumentacji, która podważałaby przedstawione wyżej stanowisko. Ze wskazanej w zażaleniu argumentacji wynika, iż skarżący żąda oceny wydanego postanowienia z uwagi na zasadność skargi. Jednak jak już podano wyżej, rozpoznając wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Sąd nie jest uprawniony do oceny zasadności skargi, bowiem ta podlegać będzie ocenie przez Sąd w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 145 lub art. 151 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił oddalić zażalenie.