III SA/Po 446/14

Dnia 19 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki jawnej na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2014 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w G, na podstawie art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia 14.08.2013 r., nałożył na Sp. jawna karę pieniężną w kwocie 5.000,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ opisał naruszenie polegające na tym, że niezarejestrowano za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Organ wyjaśnił, że w trakcie kontroli pojazd ciężarowego marki M w dniu 14.08.2013 r. ujawniono magnes powodujący nierejestrowanie wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Kierowca S B nie wniósł uwag do protokołu przesłuchania z jego udziałem. W ocenie organu w sprawie nie było okoliczności zwalniających stronę z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy. W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła naruszenia art. 92 c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że ciężar dowodu spoczywał na stronie, a nie na organie. W ocenie strony naruszono ponadto art. 107 kpa. Strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, gdyż jest ono wyłącznie wynikiem działania samego kierowcy. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 ust. 1 kpa, art. 4 pkt. 22 lit. a, lit. h, art. 92 a ust. 1-6, art. 92 b i art. 92 c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, utrzymał decyzję organu II instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie naruszeń prawa dotyczących tego, że niezarejestrowano za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W ocenie organu odwoławczego za działania kierowcy odpowiedzialność ponosi strona jako przedsiębiorca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniesiono o uchylenie decyzji organu II instancji. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie : - art. 92 c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i skierowanie decyzji wobec podmiotu niemającego wpływu na powstanie naruszenia - art. 107 kpa poprzez nieodniesienie się organu w uzasadnieniu decyzji do wszystkich okoliczności sprawy - art. 7 i art. 77 kpa poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich czynności dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że strona nie jest odpowiedzialna za stwierdzone naruszenie, gdyż odpowiedzialność ta dotyczy osoby kierowcy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badając legalność zaskarżonej decyzji , Sąd uznał, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego i dlatego stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja, na mocy której nałożono na stronę karę pieniężną za stwierdzone naruszenia polegające na tym, że niezarejestrowano za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Organ stwierdził, że w trakcie kontroli pojazd ciężarowego marki M ( należącego do strony skarżącej ) w dniu 14.08.2014 r. ujawniono magnes powodujący nierejestrowanie wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Kierowca S B nie wniósł uwag do protokołu przesłuchania z jego udziałem. Fakt dokonanego naruszenia przepisów u.t.d. był praktycznie bezsporny miedzy stronami. Spór dotyczy natomiast tego, czy strona skarżąca może być podmiotem odpowiedzialnym za powyższe naruszenie. W ocenie organu w sprawie nie było okoliczności zwalniających stronę z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy. Zdaniem Sądu ustalenia organu w tym zakresie były prawidłowe. Strona nie wykazała bowiem skutecznie, że zachodziły okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność wskazane w art. 92 c ) u.t.d. Przepis art. 92 c ) ust. 1 u.t.d. wskazuje okoliczności egzoneracyjne, które stanowią podstawę dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisu ustawy o transporcie drogowym lub odpowiedniego przepisu prawa unijnego, jednakże nie określa bliżej ich charakteru prawnego. Utrwalony jest w piśmiennictwie i orzecznictwie pogląd, że w pierwszej kolejności okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, mimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność egzoneracyjną uznawana jest również wyłączna wina osoby trzeciej, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności. Istotną przesłanką dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za delikt administracyjny, jest wykazanie należytej staranności, a w szczególności wywiedzenie, iż pomimo takiego wzorca postępowania zdarzenia będącego przyczyną naruszenia prawa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec. O ile w stosunkach danego rodzaju, przepis prawa administracyjnego nie określa konkretnych działań, jakie powinien podjąć przedsiębiorca w ramach swojej działalności, należałoby odwołać się do kryteriów należytej staranności wypracowanych na gruncie prawa cywilnego, mając w szczególności na uwadze zawodowy charakter działalności przedsiębiorcy (art. 355 § 2 k.c.). Staranność można określić zespołem pozytywnych cech, jak przykładowo: pilność, sumienność, rozsądek, ostrożność, zapobiegliwość, dbałość o osiągnięcie zamierzonego celu, przezorność, rozwaga (por. A. Rzetecka-Gil, komentarz do art. 355; LEX/el 2011). Miernik należytej staranności ma charakter obiektywny (abstrakcyjny). Dlatego zachowanie przedsiębiorcy powinno być oceniane przy uwzględnieniu cech danego rodzaju działalności gospodarczej, nie zaś pod kątem indywidualnych cech danego przedsiębiorcy. Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92 c u.t.d. (wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Trzeba też dodać, że odpowiedzialność za naruszenie prawa, które ma postać deliktu administracyjnego, jest zobiektywizowana. Toteż nie jest wystarczające powoływanie się przez przedsiębiorcę na przesłankę braku winy w zaistnieniu zdarzeń i okoliczności, które były przyczyną naruszenia prawa. Natomiast przypadek winy, choćby nieumyślnej, jak to już wskazano, niweczy możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności. Przedsiębiorca nie może więc osiągnąć zamierzonego celu, gdy ma świadomość, że może swym działaniem wywołać ujemne skutki, lecz uważa, że zdoła ich uniknąć lub też tych skutków nie przewiduje, choć z łatwością mógłby i powinien to zrobić. W niniejszej sprawie strona skarżąca ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za wadliwą pracę kierowców prowadzącą do naruszenia przepisów u.t.d. Nie wykazano zatem okoliczności zwalniających ją za ten delikt administracyjny. Strona skarżąca winna szkolić kierowców i tak zorganizować system kontroli ich pracy, by unikać sytuacji w której mogą oni wykonywać czynności prowadzące do naruszenia przepisów u.t.d., regulujących bardzo istotną kwestie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Organy obu instancji nie naruszyły przepisów postępowania (art. 7, art. 77 i art. 107 kpa ) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem dokonały wyczerpującego zebrania i prawidłowej oceny materiału dowodowego w sprawie. Decyzje zostały uzasadnione w prawidłowy sposób, poprzez precyzyjne wskazanie okoliczności faktycznych i przepisów prawnych stanowiących podstawę nałożonej kary pieniężnej. W tym stanie sprawy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.