II GZ 474/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 lipca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 743/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r., działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił R. J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] lutego 2015 r. R. J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na opisaną na wstępie decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) z dnia [...] grudnia 2014 r., doręczoną pełnomocnikowi skarżącego - radcy prawnemu M. G. w dniu [...] stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 743/15 odrzucił skargę strony z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że o przyczynie uchybienia terminu dowiedział się w dniu [...] maja 2015 r., tj. w chwili doręczenia mu postanowienia WSA w W. z dnia 19 maja 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Wskazał ponadto, że zaskarżona decyzja została skierowana przez organ na niewłaściwy adres, tj. Kancelaria Prawnicza "D.", ul. S. [...], [...] T., podczas gdy pełnomocnik skarżącego w toku postępowania przed organem podał inny adres do doręczeń, a mianowicie Kancelaria Prawnicza C. M. G., ul. C. [...], [...] T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że przywrócenie terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Jednocześnie artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z treści uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wynika, że pomimo błędnego zaadresowania przez organ przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, pełnomocnik skarżącego w dniu [...] stycznia 2015 r. faktycznie odebrał decyzję GITD. W ocenie Sądu, wskazane przez pełnomocnika skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. WSA podkreślił, że skoro zaskarżona decyzja została doręczona w dniu [...] stycznia 2015 r., to od tej daty biegł termin na wniesienie skargi, a zatem fakt nieprawidłowego zaadresowania przez organ przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję pozostawał bez wpływu na termin, jaki przysługuje stronie do wniesienia skargi. Termin ten rozpoczął bowiem bieg od dnia faktycznego odbioru decyzji GITD przez pełnomocnika skarżącego, a ostatnim dniem na wniesienie skargi w terminie był [...] lutego 2015 r. Skarga została wniesiona w dniu [...] lutego 2015 r., a więc z uchybieniem terminu. Pełnomocnik skarżącego nie przedstawił natomiast okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. II Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył R. J., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że uchybienie terminu procesowego przez skarżącego spowodowane było okolicznościami leżącymi po jego stronie, podczas gdy winą należy obarczyć Głównego Inspektora Transportu Drogowego, którego pracownik nieprawidłowo nadał przesyłkę, powodując dezorganizację zasad odbioru przesyłek w Kancelarii pełnomocnika skarżącego; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedokonaniu czynności w terminie. W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził m.in., że pomimo zgłoszenia przez pełnomocnika zmiany adresu do doręczeń, zaskarżona decyzja została skierowana na adres byłego pracodawcy i tylko dzięki koleżeńskim kontaktom w poprzedniej kancelarii udało mu się dowiedzieć o pozostawionej w Urzędzie Pocztowym przesyłce, którą odebrał w dniu [...] stycznia 2015 r. Pełnomocnik skarżącego wskazał ponadto, że przyczyną uchybienia terminu było błędne odczytanie daty wpływu przesyłki, nieczytelnie oznaczonej na kopercie jako [...] stycznia 2015 r. W związku z tym, pełnomocnik skarżącego był przekonany, że wnosząc skargę w dniu [...] lutego 2015 r. czyni to w prawem przewidzianym terminie, a nawet z pewnym wyprzedzeniem. Dodatkowo w uzasadnieniu zażalenia wskazano, że odmowa przywrócenia terminu prowadzi do trudnej do zaakceptowania konstatacji o braku jakiejkolwiek sankcji za bezprawne działanie GITD, a jednocześnie sprawa skarżącego nie zostanie rozpoznana przez WSA, co koliduje z art. 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647; dalej: p.u.s.a.). III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd pierwszej instancji przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie, natomiast skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) nie wykazał, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Stanowisko to uznać należy za prawidłowe. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi o jeden dzień – co podkreślił pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu – z uwagi na fakt, iż zaskarżoną decyzję pełnomocnik skarżącego odebrał w dniu [...] stycznia 2015 r., a zatem termin do wniesienia skargi upłynął w dniu [...] lutego 2015 r., natomiast skarga została wniesiona w dniu [...] lutego 2015 r. Spór w rozpatrywanej sprawie w zasadzie sprowadzał się do zbadania, czy opisany w art. 87 § 2 p.p.s.a. wymóg uprawdopodobnienia – przez stronę wnoszącą o przywrócenie terminu – braku winy w jego uchybieniu został wypełniony. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W świetle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący z opisanego obowiązku nie wywiązał się. Zarówno we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu brakuje argumentów przemawiających za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Autor zażalenia zdaje się upatrywać braku swej winy w uchybieniu terminu po pierwsze w fakcie, iż pracownik GITD błędnie zaadresował kopertę z zaskarżoną decyzją, wskutek czego tylko dzięki koleżeńskim relacjom z pracownikami kancelarii, na adres której skierowano przesyłkę, udało się pełnomocnikowi skarżącego ją odebrać. Sytuacja ta, w ocenie autora zażalenia spowodowała dezorganizację zasad odbioru przesyłek w kancelarii, aktualnie przez niego prowadzonej i z tego powodu błędnie odnotowana została data wpływu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że pomimo błędnego adresu, przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została odebrana przez pełnomocnika skarżącego w dniu [...] stycznia 2015 r. i data ta stała się początkiem biegu terminu do wniesienia skargi. Jak wynika natomiast ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji (zpo przy decyzji GITD w aktach administracyjnych, karty nienumerowane), przesyłka została pozostawiona w Urzędzie Pocztowym T. 1 w dniu [...] grudnia 2014 r. na okres 14 dni, następnie awizowana była powtórnie w dniu [...] stycznia 2015 r. Odebrana została natomiast osobiście przez radcę prawnego M. G. w dniu [...] stycznia 2015 r. i pod tą datą widnieje podpis M. G. – pełnomocnika skarżącego. Z kolei przy zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu pełnomocnik skarżącego przedstawił kserokopię koperty opatrzoną tym samym numerem nadania, który widnieje na zpo dołączonym do zaskarżonej decyzji GITD na potwierdzenie faktu, iż data wpływu na tej kopercie jest nieczytelna i może być odczytana jako [...] stycznia 2015 r. Twierdzenie, że to z winy organu, który wysłał korespondencję pod nieaktualny adres doszło do pomyłki przy rejestrowaniu wpływu zaskarżonej decyzji w kancelarii pełnomocnika jest całkowicie nieuzasadnione. Tym bardziej, że na kopercie widnieją wyraźne daty (takie same jak uwidocznione na zpo) wskazujące, że przesyłka po raz pierwszy była awizowana w dniu [...] grudnia 2014 r., następnie zaś [...] stycznia 2015 r. Nie ma więc wątpliwości, że przesyłka mogła być wydana w terminie 14 dni od pierwszego awizo, a więc [...] stycznia, a nie [...] stycznia 2015 r. Jak wynika z powyższego okoliczności, na których wyłącznie opiera się wniosek o przywrócenie terminu, tj. fakt błędnego odczytania daty wpływu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję ,nie usprawiedliwiają wniesienia skargi po terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane stanowisko pełnomocnika skarżącego wskazuje raczej na chęć przerzucenia odpowiedzialności za własne uchybienia (w szczególności art. 53 § 1 p.p.s.a.) na Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zmierzając do wykazania winy organu w tym, iż skarga została wniesiona z uchybieniem terminu z uwagi na okoliczności doręczenia decyzji. Taka argumentacja nie mogła odnieść skutku w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Na marginesie tylko wypada zauważyć, ze skutki działania pełnomocnika są wiążące dla strony. Ponadto za całkowicie nieuzasadnione należy uznać zarzuty autora zażalenia dotyczące braku jakiejkolwiek sankcji za bezprawne działanie GITD. Wadliwość przesłania zaskarżonej decyzji na nieaktualny adres w okolicznościach tej sprawy nie ma wpływu na uchybienie terminu do wniesienia skargi przez pełnomocnika skarżącego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów należy zauważyć, że zgodnie z regulacją art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. W objętym zażaleniem postanowieniu WSA w W. nie kontrolował jakiegokolwiek rozstrzygnięcia administracji. Z kolei art. 1 p.p.s.a. stanowi, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Oba powołane przepisy mają charakter ustrojowy i WSA w W. wydając zaskarżone postanowienie żadnego z tych przepisów nie naruszył odmawiając przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.