II GZ 714/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Po 352/15 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia organu postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 11 maja 2016 r. umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia organu. W motywach orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu [...] – dalej: skarżący - występował już z żądaniem przyznania prawa pomocy, które było rozpatrywane przez referendarza sądowego, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił zażalenie na postanowienie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia NSA wyjaśnił, że oświadczenie majątkowe złożone na formularzu wniosku o prawo pomocy było niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Wnioskodawca nie przedstawił dokumentacji, do której złożenia został wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.). W piśmie z dnia 16 lutego 2016 r., [...] zawarł ponowne żądanie przyznania prawa pomocy oraz wskazał, że jego sytuacja uległa pogorszeniu – wzrost zadłużenia, eksmisja na bruk, zawał serca, ciężki rozstrój zdrowia, brak środków do życia i leczenia, wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych, bezdomność i inne (k. 95 - 96 akt sądowych). Skarżącemu został przesłany do wypełnienia urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący odesłał formularz wniosku, w którym wypełnił jedynie rubrykę 2.1. (adres i nazwa wnioskodawcy) oraz rubrykę 14 i 15 (miejscowość, data oraz podpis wnioskodawcy). Zatem, pomimo wezwania, skarżący nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym oraz rodzinnym, tj. pozostawił niewypełnione rubryki formularza wniosku od poz. 3 do poz. 11 (k. 100-101 akt sądowych). Sąd I instancji stwierdził, że skarżący miał świadomość, iż składane przez niego oświadczenia majątkowe są niewystarczające i nie mogą stanowić podstawy do pełnego merytorycznego rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Wynikało to z okoliczności wielokrotnego oddalania zażaleń strony przez Naczelny Sąd Administracyjny, również w tej sprawie, w przedmiocie odmowy przyznania mu prawa pomocy. Mimo to w kolejnych składanych wnioskach i przedkładanych w związku z nimi urzędowych formularzach świadomie i konsekwentnie uchylał się od przedłożenia wyczerpującego i rzetelnego oświadczenia o sytuacji majątkowej i rodzinnej. Brak współpracy ze strony skarżącego ujawniony już na etapie wezwania do usunięcia braków wniosku o prawo pomocy skutkuje uznaniem, w ocenie Sądu I instancji, że strona nadal uchyla się od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, wobec czego rozpoznanie kolejnego już wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne. W podstawie prawnej postanowienia Sąd I instancji podał art. 252 i art. 249a w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). [...] pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z obowiązującym art. 249a p.p.s.a., postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy umarza się, jeśli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne. W przedmiotowej sprawie podstawą umorzenia przez Sąd I instancji postępowania w przedmiocie kolejnego, wywiedzionego przez skarżącego, wniosku o przyznanie mu prawa pomocy, była zbędność rozpoznania wniosku, a więc druga z przywołanych przesłanek art. 249a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela i uznaje za słuszną ocenę wniosku skarżącego, jakiej dokonał Sąd I instancji. Analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż podlegający ocenie wniosek skarżącego zawarty w piśmie z dnia 16 lutego 2016 r. - nie był pierwszym wnioskiem w przedmiocie przyznania prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Skarżący, bowiem już wcześniej występował z żądaniem w tym przedmiocie. Wniosek ten został rozpoznany tak przez referendarza, jaki i przez Sąd I instancji w trybie wniesionego sprzeciwu oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt II GZ 734/15) rozpoznający zażalenie od postanowienia Sądu I instancji. Wszystkie z wymienionych orzeczeń Sądów wskazywały skarżącemu na konkretne braki wniosku, w ramach składanych oświadczeń, które stały się przyczyną jego nieuwzględnienia. Pomimo tego kolejny wniosek, z dnia 16 lutego 2016 r. i złożony w związku z nim formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zawierały tożsame błędy i braki uniemożliwiające w istocie merytoryczne rozpoznanie wniosku, tym bardziej, wobec zawartego w wymienionym piśmie oświadczenia skarżącego o pogorszeniu się jego sytuacji. Fakt powtórnego, w tej tylko sprawie, wystąpienia o przyznanie prawa pomocy, przy uwzględnieniu opisanego stanu sprawy, prowadzi do słusznego stwierdzenia przez Sąd I instancji, że skarżący (wnioskodawca) był świadom braków wywodzonych żądań w przedmiocie prawa pomocy. Miał zatem możliwość skorygowania ówcześnie popełnianych niedociągnięć i uchybień przy wnoszeniu po raz kolejny o zwolnienie go od opłat i kosztów sądowych, tym bardziej, w sytuacji gdy zostały one szczegółowo przedstawione w dotychczas wydanych postanowieniach. Ubogość wniosku z dnia 16 lutego 2016 r., obejmująca wyłącznie podanie imienia i nazwiska oraz daty na formularzu, w stosunku do uprzednio składanego wniosku przy założeniu posiadanej wiedzy, jaką skarżący dysponował w związku z rozpoznaniem pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle uporczywego powielania błędów i braków wniosku, przemawiała, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji, za zbędnością rozpoznania wymienionego, powtórnego wniosku strony. Reasumując, Sąd I instancji nie dopuścił się przy rozpoznaniu sprawy naruszenia przepisów procesowych, jak również w sposób niewadliwy ustalił stan faktyczny sprawy, który zasadnie przemawiał za umorzeniem postępowania wywołanego powtórnym wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.