III SA/Wa 2523/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) stwierdza nieważność zaskarżanego postanowienia, 2) określa, że postanowienie, którego nieważność stwierdzono w pkt. 1 nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 18 grudnia 2013 r. P. Spółka z o.o. w G. (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2013 r. za okres lipiec – październik 2004 r., podnosząc, że zobowiązanie będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego uległo przedawnieniu z uwagi na upływ 5-letniego terminu liczonego od końca roku, w którym powstał obowiązek, oraz że zobowiązanie objęte przedmiotowym tytułem wygasło w całości na skutek dokonanych wcześniej wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Ponadto Strona zarzuciła, że Fundusz niezgodnie z prawem zarachował płatności, pomijając obowiązek wynikający z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżąca zarzuciła również prowadzenie egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela z dnia [...] lutego 2014 r. Prezes Zarządu PFRON nie uznał zarzutu wygaśnięcia zobowiązań na skutek zapłaty przez Zobowiązanego, nie uznał zarzutu Strony dotyczącego przedawnienia zobowiązań, nie uznał także zarzutu Strony dotyczącego obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Skarżąca pismem z dnia 21 marca 2014 r. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i zmianę poprzez uznanie zarzutów zgłoszonych pismem z dnia 18 grudnia 2013 r., w szczególności zarzutu przedawnienia należności objętych ww. tytułem wykonawczym. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. ponownie nie uznał zarzutu Strony dotyczącego wygaśnięcia zobowiązań na skutek zapłaty, nie uznał zarzutu Strony dotyczącego przedawnienia obowiązku z uwagi na upływ 5 letniego okresu przedawnienia, nie uznał też zarzutu dotyczącego obowiązku doręczenia upomnienia. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzją z dnia [...] marca 2007 r. rozłożył Stronie płatność należnych wpłat w kwocie głównej 296 006, 76 zł wraz z odsetkami w kwocie 55 776, 50 zł z okres od 01/2003 do 12/2004 na 36 rat - płatnych począwszy od dnia 27 kwietnia 2007 do dnia 27 marca 2010 r. Organ stwierdził, iż wobec niedotrzymania terminu płatności rat, na jakie została rozłożona zaległość z tytułu wpłat na PFRON, zgodnie z art. 259 § 1 pkt 2 Ordynacji nastąpiło z mocy prawa wygaśnięcie decyzji o rozłożeniu na raty - w części dotyczącej raty niezapłaconej w terminie. Organ wyjaśnił, iż po wygaśnięciu decyzji w części dotyczącej raty niezapłaconej w terminie, terminem płatności zaległości objętej tą ratą jest ostatni dzień, w którym zgodnie z przepisami wpłata powinna nastąpić. W myśl art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.), terminem tym jest dzień 20 następnego miesiąca, po którym zaistniały okoliczności powodujące obowiązek dokonania wpłat i równocześnie złożenia deklaracji. Odsetki od zaległości naliczane są od następnego dnia po nim. Organ zaznaczył, iż jest to podyktowane treścią art. 49 § 2 w związku z art. 47 § 3 Ordynacji. Organ uzasadnił też swoje rozstrzygnięcie w zakresie pozostałych zarzutów Spółki. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła Prezesowi naruszenie art. 70 § 1 i 4 Ordynacji w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania Skarżącej, w związku z czym dochodzone przez Wierzyciela zobowiązanie uległo przedawnieniu. Wskazała też na naruszenie art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 124 § 2 oraz art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób nieprecyzyjny, nacechowany automatyzmem oraz w oderwaniu od argumentów podniesionych przez Skarżącą w zażaleniu. Spółka podała też zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 ab initio w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 Kpa w zw. z art. 17 § 1 oraz art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 70 § 1 Ordynacji, poprzez błędną kontrolę instancyjną postanowienia Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2014 r., nieuznanie zarzutu przedawnienia i utrzymanie ww. postanowienia w mocy zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie ostatecznego stanowiska wierzyciela, w sytuacji, gdy w oparciu o istniejący stan faktyczny i prawny ww. postanowienie z dnia [...] lutego 2014 r. należało zmienić i uznać zarzut Spółki za zasadny. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, ale z innego powodu, niż w niej wskazany. Pierwszym wydanym w niniejszym postępowaniu w przedmiocie zarzutów było postanowienie Prezesa z dnia [...] lutego 2014 r., w którym Organ "nie uznał" żadnego zarzutu wniesionego przez Spółkę. W wyniku wniesienia zażalenia Organ wydał postanowienie z dnia [...] maja 2014 r., w którym ponownie "nie uznał" tych zarzutów. Prezes zastosował więc formułę oczywiście sprzeczną z art. 138 Kpa. Zamiast zastosować jedno ze wskazanych w tym przepisie rozstrzygnięć (domyślać się jedynie można, że Organowi mogło chodzić o utrzymanie w mocy swojego pierwotnego postanowienia), Prezes powtórnie ustosunkował się do wniesionych zarzutów. Tymczasem, jak wynika z utrwalonego orzecznictwa i nauki prawa, zastosowanie przez organ odwoławczy (analogicznie – rozpatrujący zażalenie) jakiejkolwiek innej formuły, niż wskazana w art. 138 Kpa, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 pkt 2 Kpa. Sąd nie mógł zatem odnieść się do meritum sporu, gdyż dotychczas nie wydano ważnego postanowienia Prezesa odnoszącego się do złożonego zażalenia. W dalszym postępowaniu Organ wyda postanowienie respektując wymogi art. 138 Kpa, jakim powinien sprostać organ rozpoznający zażalenie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. O wstrzymaniu jego wykonania orzeczono na podstawie art. 152, zaś w kwestii kosztów - na podstawie art. 200 tej ustawy procesowej.