I OZ 613/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na pkt 1. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 279/15 oddalające wniosek Z. R. o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Anny Moskały, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego WSA Ewy Kamienieckiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Julii Szczygielskiej w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego na okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. oraz przyznania dodatku na okres od 1 maja 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie. Z. R. pismem z dnia 20 listopada 2015 r. złożył wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej – Ostrowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków, sędziego WSA Ewy Kamienieckiej. Motywując zasadność wniesienia wniosku skarżący wskazał na okoliczność wydania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 509/15 w dniu 13 października 2015 r. wyroku w postępowaniu uproszczonym i jego upublicznienie poprzez wywieszenie sentencji w sekretariacie Sądu. Zdaniem skarżącego takie działanie narusza jego dobra osobiste, w rezultacie czego dokonano znieważenia jego osoby. W tym kontekście skarżący dodał, że podanie wyroku do wiadomości publicznej przez jego wywieszenie w sekretariacie sądu stanowi dla niego stygmatyzację, gdyż dane osobowe podlegają szczególnej ochronie i nie powinny być ujawniane osobom postronnym. Ponadto w uzasadnieniu niniejszego wniosku skarżący podniósł, że wyrok zapadły w sprawie IV SA/Wr 509/15 jest oczywiście stronniczy, narusza art. 119 ust. 1 i 2 w zw. art. 41 i 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") oraz prawo do sądu i związane z tym prawo do obrony oraz wysłuchania. Wreszcie skarżący zakwestionował procedowanie przez Sąd na posiedzeniu uproszczonym wywodząc, że rozpoznawanie spraw w takim postępowaniu i bez zawiadamiania jego jako strony jest "oczywistą stronniczością i matactwem". Sędziowie w osobach: Anna Moskała, Henryk Ożóg, Mirosława Rozbicka – Ostrowska, Lidia Serwiniowska, Julia Szczygielska, Wanda Wiatkowska – Ilków, Alojzy Wyszkowski, Jolanta Sikorska, Tadeusz Kuczyński i Ewa Kamieniecka złożyli oświadczenia, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Ponadto w aktach sprawy znajduje się zapisek urzędowy, z którego wynika, że Sędzia NSA Ryszard Pęk został przeniesiony z dniem 15 października 2015 r. do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 279/15 w pkt 1. oddalił wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Anny Moskały, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego WSA Ewy Kamienieckiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, zaś w pkt 2. umorzył postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Ryszarda Pęka. Sąd wskazał, że wnioskodawca nie podał okoliczności przemawiających za zasadnością wyłączenia powyższych sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. Przywołane okoliczności co do stronniczości wynikają wyłącznie z subiektywnego przeświadczenia strony co do ich istnienia. Nie zostały jednak uprawdopodobnione przez wnioskodawcę i tym samym nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 19 p.p.s.a. W ocenie Sądu przywołane przez wnioskodawcę podstawy wyłączenia nie stanowią również okoliczności obligujących Sąd do ich wyłączenia z mocy prawa. Ponadto Sąd zauważył, że także w złożonych wyjaśnieniach, wskazani sędziowie oświadczyli, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. W ocenie Sądu uwzględnienia niniejszego wniosku nie uzasadnia również subiektywne przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadził inne postępowanie z uchybieniem prawa procesowego, rozstrzygając sprawę w trybie uproszczonym i naruszając jego dobra osobiste przez upublicznienie wyroku w sekretariacie sądu. Samo bowiem zawiedzenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy sposobu procesowania, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, gdyż rozpoznając niniejszy wniosek Sąd nie bada prawidłowości podejmowanych przez skład orzekający czynności procesowych. Sąd podał, że orzeczenie w punkcie 2. sentencji wynika z faktu, że sędzia NSA Ryszard Pęk został przeniesiony z dniem 15 października 2015 r. do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W związku z tym, postępowanie z wniosku o jego wyłączenie należało na podstawie umorzyć jako bezprzedmiotowe. W zażaleniu Z. R. zakwestionował wydane postanowienie, wniósł o jego uchylenie i wyłączenie wskazanych przez niego sędziów. Stwierdził, że w toku postępowania powstał stosunek osobisty uzasadniający wyłączenie. Podał, że w uzasadnieniu postanowienia o sygn. IV SA/Wr sędzia dopuścił ograniczenie prawa do sądu ze względu na wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, przez co zasugerował, że strona tym wartościom zagraża domagając się ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Ze względu na wykształcenie uzyskane w okresie PRL sędziowie są niewiarygodni moralnie i zawodowo i potencjalnie skorumpowani, są agentami wpływu przeszłej komunistycznej nomenklatury, co czyni ich stronniczymi w obecnym postępowaniu. Także sędziowie, którzy przeszli do orzekania w NSA zagrażają interesom skarżącego, ze względu na solidaryzm i nepotyzm, o czym świadczy zwłoka w rozpoznawaniu jego skargi kasacyjnej w sprawie I OSK 2152/14, stanowiąca dowód stronniczości. Wnioskodawca stwierdził, że czuje się szykanowany przez władzę sądowniczą i zagrożony. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z art. 20 § 1 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie winna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Wskazane we wniosku, a następnie w zażaleniu powody wyłączenia wymienionych sędziów nie stanowią uprawdopodobnienia okoliczności mogących wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a. posługuje się wyrażeniem o charakterze klauzuli generalnej i wymaga skonkretyzowania we wniosku poprzez określenia zarówno okoliczności, jak i ich wpływu na bezstronność sędziego. Nie mogą stanowić takich okoliczności fakt zastosowania procedury przewidzianej w ustawie i regulowane przez przepisy prawa upublicznienie wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, jak też negatywne dla strony rozstrzygnięcia wydawane w sprawach. Prawidłowość stosowania przepisów prawa podlega weryfikacji w ramach postępowania instancyjnego poprzez korzystanie przez stronę ze środków zaskarżenia. Nie uzasadnia także wyłączenia sędziego manifestowany przez stronę brak zaufania do całego systemu sądownictwa, przyczyny wyłączenia muszą być zindywidualizowane i skonkretyzowane, a nie oparte na uprzedzeniach i nieuprawnionych generalizacjach. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wniosek o wyłączenie sędziów wymienionych w pkt I postanowienia nie został poparty wskazaniem na okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w konkretnej sprawie. Zasadnie także Sąd I instancji w pkt II. zaskarżonego postanowienia umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na okoliczność, że wymieniony w nim sędzia nie orzeka już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Wyłączenie od orzekania w sprawie może dotyczyć sędziego mogącego orzekać w danym sądzie i sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do orzekania o wyłączeniu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego również w zakresie pkt II zaskarżone postanowienie uznać należy za prawidłowe. Z podanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji o oddaleniu zażalenia.