I SA/Ol 206/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca),, sędzia WSA Wiesława Pierechod, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 21 maja 2015r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności oddala skargę Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w przedmiocie wymiaru podatku od towarów i usług wydanej w stosunku do T. P. (dalej jako skarżący, podatnik) . Na postanowienie to zażalenie wniósł pełnomocnik podatnika adwokat T. B . Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. D.U. z 2012r. , poz. 749 ze zm. ; dalej jako Ord. pod. ) . W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 236 § 2 pkt 1 Ord. pod. , zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Z przepisu tego wynika, że zażalenie można wnieść tylko na postanowienie, które weszło do obiegu prawnego poprzez skuteczne doręczenie. Zgodnie z art. 145 § 2 Ord. pod. , jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W toku postępowania kontrolnego podatnik ustanowił pełnomocnika w osobie adwokata T. B. Decyzja podatkowa Dyrektora UKS została skierowana do tego pełnomocnika. Natomiast postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji skierowano do podatnika i jemu doręczono. Przywołując orzeczenia sądów administracyjnych, Dyrektor Izby wskazał, że postępowanie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności toczy się w ramach sprawy podatkowej, w której wydano decyzję objętą rzeczonym rygorem w tym sensie, że jest to szczególne - wpadkowe- postępowanie prawne w obszarze postępowania podatkowego w indywidualnej sprawie podatkowej. Zatem pełnomocnictwo złożone do akt postępowania kontrolnego zasadniczo skuteczne jest w postępowaniu w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, chyba, że z treści pełnomocnictwa jednoznacznie wynika co innego. Z tych powodów doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru wykonalności powinno nastąpić do rąk ustanowionego W postępowaniu pełnomocnika. Zatem, doręczenie tego postanowienia nie pełnomocnikowi a stronie było nieskuteczne . Wobec powyższego postanowienie to nie mogło skutecznie wejść do obrotu prawnego. Organ, który je wydał, jest nim związany od chwili doręczenia, o czym stanowi art. 212 w zw. z art. 219 Ord.pod. Brak doręczenia sprawia, że nie może rozpocząć biegu termin przewidziany na wniesienie zażalenia. Tym samym zażalenie wniesione w takich okolicznościach jest niedopuszczalne . Brak jest bowiem przedmiotu zaskarżenia. Nie można uruchomić środka zaskarżenia na postanowienie wydane, a nie doręczone. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ord. pod. stwierdzono niedopuszczalność zażalenia. Na postanowienie powyższe skargę wniósł podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata. W skardze zarzucono naruszenie art. 236 § 2 pkt 1 , art. 228 § 1 pkt 1 oraz art. 239 Ord. pod. poprzez przyjęcie, że zażalenie na postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, zostało złożone na postanowienie, które nie weszło do obiegu prawnego, albowiem bez skutecznego doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi. W uzasadnieniu skargi, podniesiono, że zażalenie wniesione zostało przez uprawniony podmiot i w terminie. Postanowienie o nadaniu rygoru było w tym czasie w obiegu prawnym, gdyż zostało doręczone stronie. Pełnomocnik działa za stronę i na jej rzecz, tym samym dysponuje takim samym katalogiem uprawnień jak strona. Wskazano nadto, że mogło być wydane i de facto zostało wydane jedno i to samo postanowienie. Faktu tego nie zmienia tylko inna data wskazana w postanowieniu doręczonym skarżącemu w dniu 15 stycznia 2015 r. - 30 grudnia 2015r. oraz pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 lutego 2015r. - 13 lutego 2015r. Treść tych postanowień jest taka sama, łącznie ze znakiem sprawy. Tego rodzaju procedowanie jest "co najmniej dziwne i niezrozumiałe". Przedmiotowe postanowienie nie powinno być w ogóle doręczane skarżącemu, a tylko jego pełnomocnikowi. Za błędy organu nie może ponosić negatywnych konsekwencji skarżący. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedno w D.U. z 14.03.2012r., poz. 270 , cyt. dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji obejmuje zarówno prawidłowość stosowania przepisów postępowania, jak i zgodność z przepisami prawa materialnego. Tylko prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne umożliwiają prawidłową subsumcję stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego . Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny jest postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej. Istotą sporu jest kwestia procesowa , a mianowicie ,czy organ zasadnie uznał, że postanowienie nie weszło do obrotu prawnego jako nieprawidłowo doręczone bezpośrednio stronie , a nie jej pełnomocnikowi. Skarżący utrzymuje bowiem , że fakt takiego doręczenia nie dawał podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia . W jego ocenie zostały tym samym naruszone przepisy art. 236 § 2 pkt 1 , art. 228 § 1 pkt 1 oraz art. 239 Ord. pod. Sąd nie podziela stanowiska prezentowanego przez stronę skarżącą . Badanie zaskarżonego postanowienia co do zgodności z prawem nie daje podstaw do stwierdzenia , że doszło przy jego wydaniu do naruszenia prawa , a w szczególności naruszenia przepisów wskazanych w skardze . Zauważenia wymaga przy tym , że organ odwoławczy wszechstronnie przedstawił w uzasadnieniu postanowienia ustalenia faktyczne oraz argumentację i podstawy prawne rozstrzygnięcia. Okoliczności faktyczne istotne dla tego rozstrzygnięcia nie są przez stronę kwestionowane. Nie ulega bowiem wątpliwości , że podatnik ustanowił w sprawie podatkowej pełnomocnika - adwokata , który złożył stosowne pełnomocnictwo do akt zgodnie z art. 137 § 3 Ord. pod. Jak trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu pełnomocnictwo to obejmowało wszystkie postępowania szczególne i wpadkowe w ramach prowadzonego postępowania w sprawie podatkowej . Obejmowało zatem także postępowanie na tle nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ przywołał w uzasadnieniu dotyczące tej kwestii, ukształtowane już orzecznictwo sądowe. W przedstawionym stanie faktycznym nie można zasadnie zarzucić organowi odwoławczemu , że uznał , zażalenie na postanowienie w przedmiocie nadania rygoru za niedopuszczalne jako wniesione na akt , który nie wszedł do obrotu prawnego. W tej mierze przepisy ordynacji podatkowej nie pozwalają na dowolność i są jednoznaczne. Art. 212 stwierdza bowiem, że "Organ, który wydał decyzje jest nią związany od chwili jej doręczenia ... ( dalsza treść- zastrzeżenie- nie ma zastosowania w sprawie) . Przepis ten ma zastosowanie do postanowień ( art. 219 Ord. pod.) . Art. 212 Ord. pod. ustanawia jedną z najważniejszych konstrukcji prawnych . Dopiero doręczenie aktu skutkuje wprowadzeniem go do obrotu prawnego i związanie organu , który go wydał. Oznacza to , że od daty doręczenia następuje załatwienie konkretnej sprawy ( w niniejszej sprawie nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności ) o od tej daty jakakolwiek zmiana tego aktu może nastąpić tylko na zasadach i w trybie prawem przewidzianym. Warunkiem zastosowania powyższych reguł jest jednak prawidłowe, zgodne z wymogami przepisów postępowania, doręczenie decyzji lub postanowienia. Do momentu braku takiego doręczenia nie można mówić o istnieniu w sensie prawnym aktu organu i załatwieniu sprawy. Natomiast zasady doręczania wydanych aktów uregulowane zostały w przepisach art. 144- 154 Ord.pod. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenia ma art. 145 , który w § 2. jednoznacznie stanowi, że "Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi ". Przepis ten zawiera regułę bezwzględną, nie pozostawiając organowi żadnej dowolności jej stosowania. Nie jest zatem dopuszczalne doręczenie np. postanowienia bezpośrednio stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Takie doręczenie nie rodzi skutków prawnych związanych z wejściem akt do obrotu prawnego, a akt ten nie może wywoływać skutków materialnoprawnych lub procesowych . Doręczenie pisma tylko stronie, z pominięciem prawidłowo ustanowionego pełnomocnika jest bezskuteczne i ma jedynie znaczenie informacyjne . Wskazuje na to zarówno orzecznictwo , jaki i piśmiennictwo ( vide: B. Adamiak i J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego.Komentarz". , 12. wyd., W-wa 2012 , s. 248-249 i 446-448 ; B. Adamiak i in. "Ordynacja podatkowa. Komentarz." , wyd.l, Wrocław 2006, s. 599 -600 oraz 786 - 788; S. Babiarz i in. "Ordynacja podatkowa. Komentarz.", wyd. 6 , LexisNexis , s. 672 - 674 i 854 - 855 ; H. Dzwonkowski , red. , "Ordynacja podatkowa. Komentarz.", W-wa 2014 , s. 728 - 729 i 996 - 998) . Konsekwencją powyższego jest przyjęcie , że zażalenie na nieprawidłowo doręczone postanowienie nie jest dopuszczalne, a więc zastosowanie ma art. 228 § 1 pkt 1 Ord. pod. Przepis ten prawidłowo zastosował organ odwoławczy jako podstawę zaskarżonego postanowienia . Skoro postanowienie nie weszło do obrotu prawnego , nie mógł rozpocząć biegu termin do jego zaskarżenia . Zażalenie na postanowienie , które nie weszło do obrotu prawnego jest zatem niewątpliwie niedopuszczalne ( vide: B. Adamiak i in. , op.cit., s. 826 - 827 ; S. Babiarz i in. ,op.cit. s. 871 - 872 ; H. Dzwonkowski , op.cit. , s . 1016 - 1017) . Zarzuty skarżącego w tym zakresie są bezzasadne. Stanowisko skarżącego że doręczenie postanowienia bezpośrednio stronie było prawnie skuteczne pozostaje w sprzeczności z wymienionymi wyżej unormowaniami . Zauważenia wymaga przy tym , że jego przyjęcie prowadziłoby do pozbawienia strony gwarancji związanych z prawidłowym doręczaniem i skutkami takiego doręczenia . W orzecznictwie często podnoszony jest właśnie argument oparty na tezie odwrotnej od prezentowanej przez skarżącego ( a właściwie przez jego pełnomocnika) na użytek niniejszej sprawy. Podnosi się bowiem, że właśnie niedoręczenie aktu pełnomocnikowi , w przypadku upływu terminu do zaskarżenia , jest naruszeniem prawa, mogącym skutkować m.in. wznowienie postępowania lub nieważność tego aktu. Odnosząc się do podniesionego w uzasadnieniu skargi zarzutu , że po wydaniu zaskarżonego postanowienia , organ pierwszej instancji ponownie wydał takiej samej treści postanowienie dotyczące rygoru , różniące się datą , stwierdzić należy , że przedmiotem niniejszej jest postanowienie o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie z dnia "[...]". Sąd nie badał zasadności postanowienia w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności . Jeżeli w ocenie strony postanowienie w kwestii nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w innej dacie wydano z naruszeniem prawa lub dotknięte jest wadami prawnymi , to profesjonalny pełnomocnik strony ma prawo do skorzystania z przewidzianych prawem środków. Mając na względzie powyższe , sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa . Na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzec więc należało jak w sentencji wyroku.