II SA/Bk 200/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi U. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. W dniu [...] maja 2014r. na terenie Oddziału Celnego w B. funkcjonariusze Służby Celnej dokonali kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem przewozu drogowego środkiem transportowym marki M. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Kierowca środka transportowego okazał karnet TIR nr [...], fakturę nr [...] z dnia [...].05.2014r. oraz Międzynarodowy List Przewozowy bez nazwy z dnia [...].05.2014r. Nie okazał natomiast wymaganego ważnego zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzony został protokół, w którym stwierdzono, że przewoźnik wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy bez posiadania w pojeździe wymaganego, ważnego zezwolenia, co narusza art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001r. Protokół został podpisany przez kierowcę I. S., który przy podpisie naniósł adnotację o sporządzeniu protokołu w nieznanym mu języku. Jednocześnie w dniu kontroli kierowca pojazdu został ukarany mandatem karnym za naruszenie zapisów załącznika numer 1 do ustawy o transporcie drogowym a mianowicie nieokazanie wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, wypisu z licencji lub innego wymaganego w związku z przewozem drogowym dokumentu, o którym mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym. Następnie Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął postępowanie w sprawie wykonywania przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia, po przeprowadzeniu którego wydał w dniu [...] listopada 2014r. decyzję nr [...] nakładającą na firmę U. w S. na Litwie karę pieniężną w kwocie 10 000 złotych z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia. W postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji zostały odebrane od przewoźnika i kierowcy pisemne wyjaśnienia na okoliczności związane z wyposażeniem kierowcy w zezwolenie na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego oraz odebrane zostały pisemne wyjaśnienia od urzędników Oddziału Celnego na okoliczność przebiegu kontroli. W toku postępowania doszło do wydania postanowienia odmawiającego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy pojazdu jako świadka na okoliczność przekazania mu przez przewoźnika zezwolenia na przewóz rzeczy EKMT i posiadania tego zezwolenia w pojeździe w momencie kontroli. W uzasadnieniu prawnym decyzji organ nawiązał do wynikającego z art. 28 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym obowiązku wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez zagraniczny podmiot wyłącznie na podstawie zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile międzynarodowe mowy nie stanowią inaczej. Organ wskazał, ze stosownie do treści art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany podczas wykonywania przewozu drogowego do posiadania przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumentów związanych z przewożonym ładunkiem a także odpowiedniego zezwolenia wymaganego w międzynarodowym transporcie drogowym. Organ podał, że Rzeczpospolita Polska, Litwa i Rosja są Członkami Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu i w myśl spisanego Protokołu tej Konferencji przewozy między krajami członkowskim Konferencji można wykonywać za zezwoleniem EKMT, które jest ważne wyłącznie z prawidłowo wypełnionym karnetem i powinno znajdować się w pojeździe od miejsca załadunku do miejsca wyładunku. Z całości materiału dowodowego wynika, że firma U. w S. na Litwie przy wykonywaniu w dniu [...] maja 2014r. środkiem transportu zarejestrowanym na Litwie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy z Polski do Rosji, nie okazała podczas kontroli zezwolenia EKMT ani zezwolenia do/z krajów trzecich. Tym samym doszło do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, które sankcjonowane jest karą pieniężną w kwocie 10 000 złotych stosownie do treści art. 92 "a" ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z załącznikiem do ww. ustawy nr 3 lp.3.1. Organ podkreślił, że nieokazanie zezwolenia przy kontroli nastąpiło mimo twierdzeń zarówno przewoźnika, jak i kierowcy, że kierowca przed rozpoczęciem przewozu wyposażony został w konieczne zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik przewoźnika zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie art. 7, 8, 68 par. 2, 69, 77 par. 1 i 2, 80 i 81 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i w konsekwencji niewłaściwe uznanie wbrew zgromadzonym dowodom, że kierowca nie posiadał w pojeździe wymaganego zezwolenia przez co nastąpiło błędne ukaranie przewoźnika za wykonywanie przewozu bez wymaganego zezwolenia pod szyldem sankcji za nieokazanie zezwolenia. W uzasadnieniu odwołania strona twierdziła, że nie można utożsamiać sytuacji nieokazania zezwolenia z sytuacją braku zezwolenia oraz wskazywał, że przyczyną nieokazania przez kierowcę posiadanego zezwolenia były przeszkody w komunikacji tj. niezrozumienie języka polskiego, brak przetłumaczenia protokółu kontroli i odmowa kontrolujących telefonicznego skontaktowania się z pracodawcą kierowcy. Odwołanie nie zostało uwzględnione. Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy po przypomnieniu ustaleń organu I instancji stwierdził, że zebrany materiał dowodowy przeczy zarzutowi strony jakoby kierowca posiadał w czasie kontroli wymagane ważne zezwolenie. Kontrola odbywała się w dniu [...].05.2014r. natomiast kierowca w dniu następnym, bo [...].05.2014r. zaniósł do urzędu celnego inny dokument niż zezwolenie CEMT. Do protokołu kontroli sporządzonego w dniu [...].05.2014r. nie zostało dołączone jakiekolwiek zezwolenie na międzynarodowy transport drogowy rzeczy. Organ zauważył, że według twierdzeń strony kierowca został wyposażony w świadectwo EKMT (CEMT) nr [...] i rosyjskie trójstronne zezwolenie. Do kontroli kierowca mógł zatem przedstawić obydwa dokumenty a nie przedłożył żadnego. Przed rozpoczęciem przewozu kierowca powinien być pouczony przez przewoźnika o konieczności posiadania zezwolenia na międzynarodowy przewóz i o konieczności okazania go w czasie kontroli. Zatem uwzględniając fakt, że kierowca nie rozumiał języka kontrolujących, to jednak musiał być świadomy faktu, że wykonuje międzynarodowy transport drogowy i powinien ten fakt udokumentować posiadanymi dokumentami. Natomiast z wyjaśnień kontrolującego, jak i samego kierowcy wynika, że zezwolenie typu kr 3 (przewóz do/z państwa trzeciego) zostało dostarczone dopiero w dniu następnym od kontroli tj. w dniu [...].05.2015r. Organ odwoławczy zauważył, że czynność urzędowa sporządzenia protokołu musiała być spisana w języku państwa będącego miejscem dokonywania czynności. Organ kontroli nie ma obowiązku powoływania tłumacza do czynności kontrolnych, tym bardziej, że trudno jest przewidzieć, z jakiego kraju będzie pochodził kontrolowany podmiot. Protokół kontroli ma cechy dokumentu urzędowego i korzysta z ustawowego domniemania wiarygodności takiego dokumentu stanowiąc dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Organ II instancji zaakcentował też odpowiedzialność przedsiębiorcy przewozowego za przestrzeganie warunków wykonywania przewozu drogowego, od której to odpowiedzialności może uwolnić jedynie wykazanie, że niedopełnienie obowiązku jest następstwem zdarzeń lub okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności. Takich okoliczności skarżący nie wykazał. Organ II instancji nie podzielił też zarzutów odwołania, co do naruszenia reguł postępowania administracyjnego w prowadzonym postępowaniu. W wywiedzionej do sądu administracyjnego skardze na powyższą decyzje ostateczną przewoźnik U. w S. reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego sformułował dwa zarzuty: - naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 77 par. 1 i 2 , 80 i 107 par. 3 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego i niedokonanie oceny wiarygodności twierdzeń przewoźnika i kierowcy pojazdu; - naruszenia prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, że zastosowany jako podstawa sankcji przepis l.p.3.1. sankcjonuje nieokazanie wymaganego w transporcie międzynarodowym zezwolenia podczas, gdy z literalnego brzmienia przepisu wynika, że tą sankcją objęte jest nieposiadanie takiego dokumentu w pojeździe. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Z uzasadnienia skargi wynika, że organ pominął ocenę zeznań świadków, którzy potwierdzili, że kierowca przez cały czas kontroli posiadał w pojeździe zezwolenie EKMT. Nie okazał go jedynie dlatego, że nie rozumiał polecenia kontrolującego. Brak odniesienia się przez organ do zeznań świadków: kierowcy i menadżera narusza przepisy procedury administracyjnej i miało wpływ na rozstrzygnięcie. Podkreślił, że okazanie zezwolenia nastąpiło wprawdzie w kolejnym dniu, bo [...].05.2014r. ale miało miejsce jeszcze przed wręczeniem protokołu kontroli, co oznacza, że przed jej zakończeniem. Nadto, zdaniem skarżącego, ustawa o transporcie drogowym nie penalizuje nieokazania zezwolenia ale jego brak w pojeździe, co w tym przypadku nie miało miejsca. Dyrektor Izby Celnej w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przepis art. 28 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ww. ustawy, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ustępu 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców a ponadto – wykonując przewóz drogowy rzeczy – dokumenty związane z przewożonym ładunkiem a także odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym. Do kontroli dokumentów, o których mowa wyżej, uprawniony jest - w myśl art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym - organ celny. Przepis art. 92 "a" ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewiduje podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Kara pieniężna za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia wynosi 10 000 złotych, co wynika z pkt 3.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, ma miejsce jedynie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem, nie miał wpływu na powstanie naruszenia a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub wtedy, gdy za stwierdzone naruszenie została nałożona na podmiot dokonujący przewozu kara przez inny uprawniony organ (vide: art. 92 "c" ustawy o transporcie drogowym). Przenosząc powyższe unormowania na grunt kontrolowanego postępowania administracyjnego, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przywołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym i bez ich naruszenia. Skarżąca litewska firma U. z siedzibą w S. wykonywała w dniu [...].05.2014r. międzynarodowy przewóz towarów z Polski do Rosji środkiem transportu zarejestrowanym na Litwie. Litwa, Polska i Rosja są członkami Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu i zobligowane są do wykonywania międzynarodowych przewozów na obszarze państw członkowskich za zezwoleniem EKMT. Zezwolenia EKMT są zezwoleniami wielokrotnymi i wielostronnymi, na podstawie których można wykonywać przewozy między krajami członkowskimi Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu oraz w tranzycie przez ich terytoria. Zezwolenie EKMT jest ważne wyłącznie z prawidłowo wypełnionym karnetem i powinno się znajdować w pojeździe od miejsca załadunku do miejsca wyładunku. Podczas przejazdu tranzytowego zezwolenie EKMT winno być ważne w kraju nadania ładunku i w kraju docelowym. Ważność zezwolenia EKMT zachowana jest jedynie, gdy towarzyszą mu kompletnie wypełnione certyfikaty potwierdzające zgodność z warunkami technicznymi pojazdów. W stanie faktycznym sprawy pojazd skarżącej został poddany kontroli w dniu [...].05.2014r. w czasie wykonywania przewozu drogowego z Polski do Rosji. Kierowca pojazdu nie okazał kontrolującemu zezwolenia EKMT, co zostało stwierdzone w sporządzonym protokole kontroli, podpisanym przez kierowcę kontrolowanego pojazdu z jego odręczną adnotacją w języku rosyjskim, iż protokół został spisany w nieznanym mu języku. Zezwolenie EKMT nie zostało też dostarczone w dniu następnym tj. [...].05.2014r. Bezspornym bowiem jest, że kierowca przedstawił w dniu [...].05.2014. jedynie zezwolenie na międzynarodowy przewóz rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej typu – kr 3 (przewóz do/z państwa trzeciego) a zatem nie było to zezwolenie EKMT ważne w miejscu nadania ładunku (Litwa) i w kraju docelowym (Rosja). Potwierdzeniem braku okazania funkcjonariuszom celnym ważnego zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego jest fakt równoległego ukarania kierowcy pojazdu I. S. przez funkcjonariuszy Policji mandatem karnym za naruszenie zapisów załącznika nr 1 do ustawy o transporcie drogowym tj. nieokazanie wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, wypisu z licencji lub innego wymaganego w związku z przewozem drogowym dokumentu, o którym mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym. Wśród okazanych w dniu [...].05.2014r. kontrolującemu dokumentów znajdowały się jedynie: karnet TIR nr [...], faktura nr [...] z dnia [...].05.2014r. oraz Międzynarodowy List Przewozowy bez nazwy z dnia [...].05.2014r. Wobec bezspornego faktu nieokazania wymaganego zezwolenia nie tylko w dniu kontroli, ale również dzień później oraz wobec bezspornego faktu nałożenia na kierowcę pojazdu przez funkcjonariuszy policji mandatu gotówkowego za nieposiadanie ważnego zezwolenia EKMT, twierdzenia strony skarżącej o znajdującym się kontrolowanym środku transportu dokumencie właściwego zezwolenia, brzmią niewiarygodnie i trafnie zostały uznane przez organy za niewystarczające do podważenia ustaleń kontroli. Profesjonalny przewoźnik jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy we właściwe, wymagane prawem dokumenty uprawniające do realizowania przewozu międzynarodowego oraz do przeszkolenia kierowcy co do zachowania w czasie kontroli. Doświadczenie życiowe wskazuje, że czynności organów kontrolujących środki transportu realizujące przewozy międzynarodowe, niezależnie od miejsca kontroli, zawsze polegają na wylegitymowaniu kierowcy i sprawdzeniu wszystkich dokumentów związanych z realizowanym przewozem. Różnice językowe nie stanowią przeszkody w zrozumieniu polecenia okazania dokumentów albowiem sam gest kontrolującego dla zawodowego kierowcy zwykle jest wiadomym sygnałem do przedłożenia dokumentacji związanej z realizowanym przewozem. Profesjonalny przewoźnik ponosi przy tym odpowiedzialność za powierzenie pojazdu takiemu kierowcy, który jest świadomy, że przy międzynarodowych przewozach kontrolujący będą się posługiwać własnymi językami urzędowymi. Skład orzekający podziela stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na zarzut skargi braku powołania podczas kontroli tłumacza, że przepisy prawa nie zobowiązują organów kontroli drogowej do powoływania tłumaczy oraz, że przywołany przez skarżącego wyrok NSA (sygn. VSA 89/99) dotyczył innego stanu faktycznego, mianowicie przesłuchania cudzoziemca w prowadzonym postępowaniu a nie poddania cudzoziemca kontroli drogowej. Skład orzekający podziela trafność zakwalifikowania stwierdzonego naruszenia jako braku posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia (pkt 3.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Istniejący w pojeździe dokument, a jedynie nieokazany, musiałby bowiem zostać odnaleziony i okazany organowi w toku postępowania, który to fakt w niniejszym przypadku nie nastąpił. Wymagany dokument musiałby być zezwoleniem EKMT a takie nie zostało okazane w czasie kontroli ani dostarczone organowi w toku postępowania. Zbyteczna jest zatem wykładnia zapisu naruszenia z pkt 3.1 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym i dociekanie, czy nieokazanie zezwolenia jest równoznacznie z brakiem posiadania go w pojeździe. Mając powyższe na uwadze i podzielając w pełni ustalenia organu oraz dokonaną ocenę prawną tych ustaleń, Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).