II FZ 885/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 września 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 1438/14 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi H. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 15 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 1438/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek H. N. (dalej jako "Skarżąca") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 15 września 2014 r. w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2014 r. doręczona została Skarżącej w dniu 18 września 2014 r. wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia skargi w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Pismem z dnia 2 października 2014 r. złożonym w tym samym dniu osobiście w Izbie Skarbowej Skarżąca wniosła o uzupełnienie, sprostowanie i wyjaśnienie wątpliwości, co do treści decyzji z dnia 15 września 2014 r. Jako podstawę wniosku Skarżąca wskazała art. 213, art. 214 i art. 215 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012 r. poz. 749, z późn. zm.). Postanowieniem z dnia 9 października 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił uzupełnienia i sprostowania własnej decyzji z dnia 15 września 2014 r. Organ podatkowy wskazał, że stosownie do art. 213 § 5 Ordynacji podatkowej, w przypadku wydania postanowienia o odmowie uzupełnienia i/lub sprostowania decyzji, termin do wniesienia odwołania lub skargi biegnie od dnia doręczenia tego postanowienia. Na postanowienie z dnia 9 października 2014 r. Skarżąca w piśmie z dnia 20 października 2014 r. wniosła zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 9 października 2014 r. Postanowienie z dnia 5 grudnia 2014 r. doręczono Skarżącej w dniu 12 grudnia 2014 r. Pismem z dnia 12 listopada 2014 r. nadanym w tym samym dniu, Skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2014 r. Postanowieniem z dnia 25 maja 2015 r. wydanym na rozprawie, w której uczestniczyła Skarżąca osobiście, Sąd odrzucił skargę. W uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia Sąd podkreślił, że w obowiązującym stanie prawnym złożenie wniosku czy to o uzupełnienie, czy też sprostowanie decyzji w trybie art. 213 § 1 i art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej nie stanowi przeszkody do wniesienia skargi. Skargę tę należy wnieść w trybie i na zasadach określonych w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Sąd podkreślił, że w badanej sprawie skarga winna zostać wniesiona, zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji z dnia 15 września 2014 r., w terminie 30 dni od doręczenia tejże decyzji, tj. najpóźniej w dniu 20 października 2014 r. Skarżąca wniosła natomiast skargę z uchybieniem terminu, bo dopiero w dniu 12 listopada 2014 r. Odpis powyższego postanowienia o odrzuceniu skargi wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o skardze kasacyjnej został Skarżącej doręczony w dniu 5 czerwca 2015 r. W dniu 29 maja 2015 r. Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015 r. referendarz sądowy ustanowił dla Skarżącej radcę prawnego. W piśmie z dnia 13 lipca 2015 r. (nadanym w tym samym dniu) Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek wskazała, że postanowienie o odrzuceniu skargi "uprawomocniło się z dniem 5 lipca 2015 r. (niedziela)." Zaznaczyła również, że "w podobnej sytuacji za 2009 r. termin do wniesienia skargi został przywrócony (...)". Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Skarżąca wniosła ponownie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2014 r. Przy piśmie z dnia 17 sierpnia 2015 r. wyznaczony dla Skarżącej z urzędu radca prawny złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, datowaną na 17 sierpnia 2015 r. Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 86 § 1 P.p.s.a., art. 87 § 1 oraz art. 87 § 3 P.p.s.a. i art. 88 P.p.s.a., stwierdził, że wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu zawarty w jej piśmie z dnia 13 lipca 2015 r. jest spóźniony i podlega odrzuceniu. Sąd uznał, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała z dniem 25 maja 2015 r., tj. w chwili powzięcia przez Skarżącą wiadomości o odrzuceniu przez Sąd skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Skarżąca bowiem, co wynika z akt sprawy, była obecna na posiedzeniu Sądu oraz przy ogłoszeniu postanowienia. Dalej jednak stwierdził, przyjmując najbardziej korzystną dla Skarżącej interpretację, że przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z dniem doręczenia Skarżącej odpisu postanowienia z dnia 25 maja 2015 r. wraz z uzasadnieniem i pouczeniem, tj. w dniu 5 czerwca 2015 r. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi winien zatem zostać złożony w ciągu 7 dni, licząc od dnia uzyskania przez Skarżącą wiedzy o uchybieniu terminu, tj. w ciągu 7 dni od posiedzenia Sądu, na którym wydane zostało postanowienie o odrzuceniu skargi, ewentualnie - w ciągu 7 dni od daty doręczenia Skarżącej odpisu tego postanowienia wraz z uzasadnieniem. Nie znajduje natomiast uzasadnienia wyczekiwanie przez Skarżącą na uprawomocnienie się postanowienia z dnia 25 maja 2015 r. o odrzuceniu skargi i to niezależnie od tego, że Skarżąca przyjęła błędną datę uprawomocnienia się tego postanowienia. W dalszej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. (sygn. akt I SA/Gl 420/14, poprzednio: I SA/Gl 1103/12), na którą powołała się Skarżąca, miała miejsce inna sytuacja procesowa aniżeli w niniejszym postępowaniu. W sprawie tej bowiem od postanowienia o odrzuceniu skargi wniesiona została skarga kasacyjna. Skarżąca złożyła w niej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ciągu 7 dni od uzyskania wiedzy o oddaleniu skargi kasacyjnej przez NSA, a zatem w ciągu 7 dni od dowiedzenia się o ostatecznym i negatywnym dla niej rozstrzygnięciu. W sprawie, skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skargi nie została wniesiona. W związku z tym, po uzyskaniu wiedzy o odrzuceniu skargi Skarżąca winna była złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, bez wyczekiwania na uprawomocnienie się rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi. Sąd wskazał, że w sprawie Skarżąca nie dochowała przewidzianego w art. 87 § 3 P.p.s.a. trybu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za pośrednictwem organu, co również stanowiło przesłankę do odrzucenia wniosku na podstawie art. 88 P.p.s.a. Zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi był spóźniony i złożony został z naruszeniem trybu z art. 87 § 3 P.p.s.a. W zażaleniu Skarżąca działając przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu zaskarżyła postanowienie w całości. Postanowieniu powyższemu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 88 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a co za tym idzie niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż złożony przez Skarżącą dnia 13 lipca 2015 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2014 r. był spóźniony, podczas gdy wniosek ten został złożony w ustawowym terminie 7 dni od chwili dowiedzenia się przez Skarżącą o ustaniu przyczyny uchybienia terminu tj. od chwili stwierdzenia prawomocności (co miało miejsce dnia 9 lipca 2015 r.) postanowienia z dnia 25 maja 2015 r. Wobec powyższego, Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2014 r. Zdaniem Skarżącej, przedmiotowy wniosek został złożony w terminie i z dopełnieniem wszelkich przesłanek, o których mowa w art. 87 P.p.s.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji, po uzyskaniu wiedzy o wydaniu postanowienia z dnia 25 maja 2015 r. o odrzuceniu skargi, Skarżąca powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, bez wyczekiwania na uprawomocnienie się ww. rozstrzygnięcia. W ocenie Skarżącej, twierdzenie to jednak stoi w opozycji do orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GZ 417/14, a stanowisko tam zawarte ma odpowiednio zastosowanie w niniejszej sprawie. Przyjmując bowiem argumentację NSA tam zawartą stwierdziła, iż wniosek o przywrócenie terminu złożony przed uprawomocnieniem się postanowienia z dnia 25 maja 2015 r. (co miało miejsce dnia 9 lipca 2015 r.) zostałby złożony przedwcześnie, z uwagi na uprawnienie Skarżącej do wniesienia skargi kasacyjnej. W przypadku uznania zaś skargi kasacyjnej za zasadną, wniosek o przywrócenie terminu pozostawałaby bezprzedmiotowy. Mając na uwadze powyższe, postępowanie Skarżącej i wyczekiwanie na uprawomocnienie się postanowienia było zatem prawidłowe, bowiem jak stwierdził NSA w powołanym powyżej orzeczeniu, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyznacza data prawomocnego rozstrzygnięcia. Skoro w sprawie Skarżąca do czasu uprawomocnienia się orzeczenia, nie wniosła skargi kasacyjnej czekając na wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, za początek biegu 7 dniowego terminu do wniesienia o przywrócenie terminu należy uznać uprawomocnienie się ww. postanowienia z dnia 25 maja 2015 r., wcześniej złożony wniosek bowiem przedwczesny, wobec braku prawomocnego (definitywnego) zakończenia sprawy odrzucenia skargi. Postępowanie to bowiem do chwili prawomocności, tj. do dnia 9 lipca 2015 r. było w toku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 25 maja 2015 r. wydanym na rozprawie, w której uczestniczyła Skarżąca, Sąd odrzucił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2014 r. Następnie Skarżąca pismem z dnia 13 lipca 2015 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargę Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała z dniem 25 maja 2015 r., tj. w chwili powzięcia przez Skarżącą wiadomości o odrzuceniu przez Sąd skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Skarżąca była bowiem obecna na posiedzeniu Sądu oraz przy ogłoszeniu postanowienia. Zasadnie również Sąd pierwszej instancji wskazał, że nawet przyjmując najbardziej korzystną dla Skarżącej interpretację, że przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z dniem doręczenia Skarżącej odpisu postanowienia z dnia 25 maja 2015 r. wraz z uzasadnieniem i pouczeniem - tj. w dniu 5 czerwca 2015 r. to i tak powyższy wniosek z dniu 13 lipca 2015 r. został złożony po terminie do jego wniesienia, który upłynął w dniu 12 czerwca 2015 r. W ocenie Sądu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia wyczekiwanie przez Skarżącą na uprawomocnienie się postanowienia z dnia 25 maja 2015 r. o odrzuceniu skargi. Po pierwsze dlatego, że przepisy określające przesłanki złożenia wniosku o przywrócenie terminu, nie stanowią, że początek biegu terminu do złożenia takiego wniosku będzie wyznaczać data uprawomocnienia się orzeczenia Sądu pierwszej instancji rozstrzygającego w przedmiocie odrzucenia skargi. Po drugie, Sąd pierwszej instancji pouczył Skarżącą, że na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi przysługuje jej skarga kasacyjna do NSA w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia za pośrednictwem Sądu pierwszej instancji. Po trzecie, pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r. pełnomocnik Skarżącej przedstawił opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 25 maja 2015 r. Po czwarte, przywołane w zażaleniu postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GZ 417/14, i zawarta w nim argumentacja, nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż stan faktyczny przedstawiony w powołanym postanowieniu nie jest tożsamy ze stanem faktycznym zaistniałym w sprawie, a Skarżąca zacytowała tylko wybrany fragment przywołanego orzeczenia. W ramach wyjaśnienia należy podnieść, że NSA w tym postanowieniu wskazał na kolizję środków prawnych wymienionych w art. 86 i n. P.p.s.a. (wniosek o przywrócenie terminu) oraz art. 173 i n. tej ustawy (skarga kasacyjna) i stwierdził, że gdy wniosek o przywrócenie terminu złożony zostanie równocześnie ze skargą kasacyjną podlega odrzuceniu jako przedwczesny, a tym samym niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie, jak już wyżej wskazano, Skarżąca nie złożyła skargi kasacyjnej. Zatem bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął się z dniem otrzymania odpisu postanowienia z dnia 25 maja 2015 r. tj. z dniem 5 czerwca 2015 r. W związku z tym, po uzyskaniu wiedzy o odrzuceniu skargi Skarżąca winna była złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, bez wyczekiwania na uprawomocnienie się rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi. Zatem datę ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi był dzień, w którym Skarżąca otrzymała odpis postanowienia z dnia 25 maja 2015 r., tj. 5 czerwca 2015 r. w tym dniu bowiem Skarżąca mogła zapoznać się z treścią uzasadnienia, w którym wyjaśniono powód odrzucenia skargi. Oznacza to, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w dniu 13 lipca 2015 r. nastąpiło z uchybieniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.