II OZ 793/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. D.-C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 316/15 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 316/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu B. C. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] września 2014 r., nakazującą B. C. rozbiórkę ogrodzenia. W uzasadnieniu WSA wskazał, że w dniu 25 lutego 2015 r. skarżący nadesłał wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że dokonanie rozbiórki doprowadzi do nieodwracalnych skutków – zniszczenia materiałów budowlanych – i pociąga za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Wskazał, że ogrodzenie nikomu nie przeszkadza oraz nie utrudnia dostępu do innych nieruchomości lub miejsc publicznych. W dniu 11 maja 2015 r. uczestnik postępowania Instytut "[...]" w Warszawie, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył odpowiedź na powyższy wniosek, wnosząc o jego nieuwzględnienie, podnosząc, że w jego ocenie wykonanie decyzji nie spowoduje nieodwracalnych skutków, bowiem nie doprowadzi do zniszczenia materiałów budowlanych. Wskazał także, że ogrodzenie znajduje się na należącej do niego działce i utrudnia korzystanie z gruntu. Sąd I instancji podał, że we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie skarżący ograniczył się jedynie do powołania ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, jednak nie popierając swoich twierdzeń konkretnymi argumentami. Sąd I instancji zaznaczył, że choć nakaz rozbiórki może prowadzić do nieodwracalnych skutków w postaci zniszczenia materiałów budowlanych użytych do budowy, to jednak obiekt budowlany objęty decyzją to betonowy płot, którego montaż i demontaż pociągają niewątpliwie o wiele mniejsze koszty i stanowią proces logistycznie mniej skomplikowany niż np. rozbiórka domu mieszkalnego. Sąd I instancji wskazał, że z protokołu z dnia 6 maja 2014 r. (akta administracyjne k. 32) wynika, że ogrodzenie wykonano z płyt betonowych pełnych. Powszechnie wiadome jest, że ogrodzenie wykonane z prefabrykowanych elementów można z łatwością zdemontować bez niszczenia użytych do jego budowy płyt, które następnie można ponownie wykorzystać. W ocenie Sądu I instancji zagrożenie nieodwracalnymi skutkami w niniejszej sprawie nie występuje. Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie przedstawił kosztorysu wykonania rozbiórki ani nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej, które to informacje pozwoliłyby ocenić, czy istotnie rozbiórka wyrządzi skarżącemu znaczną szkodę. Bez tych informacji dokonanie oceny, czy istotnie zachodzi przesłanka wyrządzenia znacznej szkody, nie jest możliwe. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła uczestniczka postępowania S. D. C. i zaskarżając je w całości zarzuciła naruszenie przepisów art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "P.p.s.a.") przez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas, gdy ze zgromadzonych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że orzeczenie rozbiórki dotyczy budowy ogrodzenia z płyt betonowych, którego to ogrodzenia nie można zdemontować w sposób, umożliwiający późniejsze wykorzystanie elementów, do jego odbudowy. Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie w całości opisanego wyżej postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że ogrodzenie, którego dotyczy skarżona decyzja ma długość 100 m i wysokość 2 metrów. O ile straty przy demontażu płyt sięgają 20-30 % to straty przy demontażu słupów wynoszą 100 % gdyż są one na stałe związane z gruntem. Przekonanie sądu dotyczące rzekomej łatwości z jaką można ogrodzenie montować i demontować, które abstrahuje całkowicie od kosztów robocizny, jest całkowicie błędne. Podniesiono także kwestie własnościowe dotyczące nieruchomości, na której znajduje się ogrodzenie. Odpowiedź na zażalenie wniósł Instytut [...] w Warszawie, który zawnioskował o oddalenie w całości zażalenia jako bezzasadnego oraz zasądzenie od uczestniczki na rzecz instytutu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Wskazano, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest, więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Podnieść bowiem należy, że ocena czy grożąca szkoda jest znaczna, możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy okoliczności konkretnej sprawy i można o niej mówić wówczas, gdy rozmiary szkody wywołane wykonaniem zaskarżonego aktu są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Zaś trudne do odwrócenia skutki to takie skutki wykonania zaskarżonej decyzji, które wprawdzie można odwrócić, ale przy podjęciu nadmiernego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał w niniejszej sprawie prawidłowej oceny przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie. Podkreślić należy, że celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zapewnienie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w toku sądowej kontroli skarżonego aktu przed następstwami wadliwych aktów lub czynności organów administracji publicznej, których wykonanie może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie jednak trzeba mieć na względzie przedmiot decyzji objętej wnioskiem, o jakim mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie wniosek ten dotyczy decyzji o nakazie rozbiórki ogrodzenia. Chociaż przyjmuje się w orzecznictwie, że wykonanie decyzji rozbiórkowych wiąże się już samej ich istoty z trudnymi do odwrócenia skutkami, to jednak ocenie podlega konkretny stan faktyczny sprawy. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, przedmiotowe ogrodzenie wykonane jest z betonowych płyt, które jako gotowe elementy nadają się do szybkiego demontażu i użycia w zupełnie nowym miejscu. Stąd, nie można w sprawie mówić o wystąpieniu zagrożenia nieodwracalnymi skutkami. Wnioskodawca nie wykazał również, by wykonanie spornej rozbiórki wyrządzić miało znaczną szkodę, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ma rację kontrolowany sąd, iż ocenę wielkości szkody każdorazowo odnosić należy do indywidualnej sytuacji finansowej i majątkowej żądającego, na którym ciąży obowiązek wykazania jej zaistnienia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Art. 203 i 204 P.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę.