II OZ 625/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia SCO-PAK Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 316/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi SCO-PAK Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie ścieków do ziemi postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z 27 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 316/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania prawa pomocy SCO-PAK Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie ścieków do ziemi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 17 kwietnia 2015 r. SCO-PAK SA z siedzibą w W. (dalej skarżąca) złożyła niepodpisaną skargę na decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie ścieków do ziemi. W związku z powyższym Sąd I instancji wezwaniem z 12 maja 2015 r. zobowiązał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez jej podpisanie zgodnie ze sposobem reprezentacji określonym w rejestrze przedsiębiorców KRS, oraz złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej (tj. aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS), w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W tym samym terminie i pod tym samym rygorem wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 14.198 zł (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 221, poz. 2193). Niniejsze wezwania prawidłowo doręczono skarżącej dnia 15 maja 2015 r. (k. 1, 11-13, 16 akt sądowych). W odpowiedzi na te wezwania skarżąca dnia 22 maja 2015 r. (data nadania ) złożyła odpis skargi podpisany przez Prezesa oraz Wiceprezesa Zarządu Spółki. Jednocześnie w piśmie przewodnim wskazała, że przedkłada wydruk sporządzony w trybie art. 4 ust. 4aa ustawy [z dnia 20 sierpnia 1997 r.] o Krajowym Rejestrze Sądowym [Dz. U. z 2013 r., poz. 1203 ze zm., dalej ustawa o KRS], "z którego wynika umocowanie dla osób podpisujących skargę", jednak dokument ten nie został załączony (k. 17-59 akt sądowych). Skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia w całości od kosztów sądowych. Do wniosku tego załączyła raport roczny SA-R Komisji Nadzoru Finansowego za 2013 r. (k. 22-58 akt sądowych). Sąd I instancji w niniejszej sprawie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazał, że jeżeli skarga jest pierwszym pismem w sprawie, a została złożona przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej (art. 28 § 1 ppsa), jednym z jej wymogów formalnych (art. 29 ppsa) jest wykazanie przez przedstawiciela takiej strony stosownym dokumentem swojego umocowania do jej reprezentowania. W niniejszej sprawie powyższy wymóg nie został przez skarżącą spełniony, mimo doręczenia dnia 15 maja 2015 r. wezwania w tym przedmiocie. Skarżąca uzupełniła jedynie brak formalny w zakresie podpisania skargi, a nie wykonała – mimo upływu zakreślonego terminu – wezwania w zakresie przedłożenia dokumentu potwierdzającego umocowanie osób, które podpisały skargę, do reprezentowania skarżącej w niniejszym postępowaniu (tj. aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS). Niewykonanie tego obowiązku w wyznaczonym terminie czyni niemożliwym zweryfikowanie, czy skarga została podpisana zgodnie ze sposobem reprezentacji spółki. W związku powyższym, Sądu I instancji uznał, że skarżąca nie usunęła w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi w zakresie przedłożenia dokumentu określającego umocowanie do jej reprezentowania. Skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, a tym samym odpowiada wymogom skargi oczywiście bezzasadnej. W tej sytuacji żądanie skarżącej dotyczące przyznania prawa pomocy – w myśl art. 247 ppsa – nie zasługuje na uwzględnienie (k. 60-62 akt sądowych). Zażalenie na powyższe orzeczenie wywiodła spółka SCO-PAK SA z/s w W. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w odpowiedzi na wezwanie z 12 maja 2015 r. skarżąca złożyła odpis skargi podpisany przez dwu członków zarządu i "wydruk zawierający informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców pobrany na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS, wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy prawnej złożony na formularzu PPP oraz opublikowany za pośrednictwem oficjalnego kanału Komisji Nadzoru Finansowego ESPI raport roczny (z którego zresztą też wynika skład Zarządu skarżącego)" (k. 67-68 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa). osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 ppsa. W przedmiotowej sprawie podstawą odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była, zdaniem Sądu I instancji, oczywista bezzasadność skargi określona w art. 247 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, Przewodniczący wzywa stronę do jej uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Jeżeli strona nie uzupełniła braków formalnych skargi, podlegała ona odrzuceniu. Za tego rodzaju brak należy uznać brak dokumentu potwierdzającego umocowanie podpisującego skargę w imieniu spółki. Zgodnie z art. 28 § 1 ppsa, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 ppsa mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 ppsa). Nie ulega wątpliwości, że w odniesieniu do podmiotów podlegających obowiązkowi wpisu do KRS, dokumentem poświadczającym uprawnienia do działania w ich imieniu jest aktualny odpis z tego rejestru (postanowienie NSA z 29.10.2007 r., I FSK 927/07, akceptowane przez J. Drachala, J. Jagielskiego, M. Cherkę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 193, nb 5, s. 194, nb 2). Złożenie skargi bez wykazania stosownym dokumentem, że została podpisana przez osoby do tego uprawnione, nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu, a umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. Twierdzenia skarżącej zawarte w zażaleniu, że do pisma z 21 maja 2015 r. załączyła wydruk zawierający informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców sporządzony w trybie art. 4 ust. 4 aa ustawy o KRS jest nieprawdziwe. Do niniejszego pisma dołączono: skargę podpisaną przez G. P. - Prezesa Zarządu, M. P. – Wiceprezesa (k. 18-21 akt sądowych); urzędowy wniosek o przyznanie prawa pomocy również podpisany przez G. P. - Prezesa Zarządu, M. P. – Wiceprezesa (k. 22-25 akt sądowych) i raport roczny SA-R 2013 (k. 26-58 akt sądowych). Analiza akt sądowych i załączników do pisma z 21 maja 2015 r. wskazuje, że brak jest w aktach sprawy dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej. Sąd I instancji w wezwaniu z 12 maja 2015 r. precyzyjnie wskazał, że wzywa o aktualny odpis z rejestru przedsiębiorców KRS. Nietrafne jest twierdzenie skarżącej, że z raportu rocznego załączonego do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika skład zarządu przedmiotowej spółki. Z niniejszego raportu w rubryce "podpisy wszystkich członków zarządu": wskazany jest jedynie Prezes Zarządu – G. P., a w rubryce "podpis osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych" jest główny księgowy Z. P.. Dokument ten datowany jest "2014-04-30" (k. 58 akt sądowych), gdy tymczasem skarżąca wywiodła skargę dnia 17 kwietnia 2015 r., a braki formalne skargi miała uzupełnić w okresie od 15 maja 2015 r. do 22 maja 2015 r. – do północy. Skarżąca nie miała wątpliwości, że "wydruk sporządzony w trybie art. 4 ust. 4aa ustawy" o KRS, stanowi dokument, z którego wynika umocowanie dla osób podpisujących skargę i na złożenie tego wydruku powołała się (mimo jego niezłożenia) w piśmie z 21 maja 2015 r. i w ostatnim akapicie zażalenia (k. 17, 68 akt sądowych). Z uwagi na nieaktualność w dacie wywiedzenia skargi i terminie do uzupełnienia braków formalnych skargi, raport roczny SA-R 2013 nie mógł być dokumentem wykazującym umocowanie osób podpisanych pod skargą do reprezentowania skarżącej. Skarżąca jest spółką prawa handlowego i jako podmiot gospodarczy - profesjonalistą. Utrwalonym jest pogląd Sądu Najwyższego (wyrażony pod rządem rozporządzenia Prezydenta RP z 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy - Dz. U. nr 57, poz. 502 ze zm.), że osoby obejmujące funkcje członków zarządu spółki, deklarują w szczególności dokładanie staranności sumiennego kupca (art. 292 § 2 kh), a objęcie tego stanowiska w danej spółce mimo braku wykształcenia lub wiadomości potrzebnych do prowadzenia jej spraw jest naruszeniem wymaganej staranności i sumienności (odpowiednio- uzasadnienie wyroku SN z 6.6.1997 r., III CKN 65/97, OSNC 1997/11/181 s. 75). Pogląd ów pozostaje aktualny pod rządem ustawy z dnia 15 września 2000 r.- Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2013, poz. 1030 ze zm., dalej ksh), skoro ustawodawca nakłada na członka zarządu, przy wykonywaniu swych obowiązków, powinność dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru swej działalności (art. 293 § 2 ksh; A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, WKP 2011, uw. 6 do art. 293; A. Szajkowski, M. Tarska w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz C.H. Beck 2005 t. II s. 941-942 nb 3-6a). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.