III SA/Lu 556/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zakazu zgromadzenia publicznego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. Ł., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., którą Prezydent Miasta [...] zakazał M. Ł. organizacji zgromadzenia publicznego w dniu 3 maja 2015 r. na Placu [...] w [...]. Z akt sprawy wynika, że we wniosku skarżącą sprecyzowała miejsce zgromadzenia jako przestrzeń przy pomniku [...] (pomniku Konstytucji 3 Maja) na placu [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego organ wyjaśnił, że w tym samym dniu (3 maja 2015 r.) i o tej samej porze, w jakiej M. Ł. planuje zorganizować zgromadzenie publiczne, na Placu [...] w [...] odbywać się będą oficjalne uroczystości Święta Konstytucji 3 Maja, organizowane przez [...] Urząd Wojewódzki w [...]. Miejsce, w którym planowane jest przeprowadzenie pikiety antyaborcyjnej (to jest otoczenie pomnika Konstytucji 3 Maja), zostało przeznaczone dla przedstawicieli komitetu honorowego, pocztów sztandarowych, oficjalnych delegacji, a jego dalsze bezpośrednie otoczenie dla grup kombatantów i mieszkańców [...]. Planowane jest również rozstawienie sceny, zorganizowanie wystawy, wystawienie księgi pamiątkowej, wystawienie kompanii honorowych oraz zorganizowanie pokazu zabytkowych aut. Wobec czego, zorganizowanie zgromadzenia publicznego jest niemożliwe. Postój grupy osób za plakatami informacyjnymi w miejscu, gdzie ustawione będą poczty sztandarowe, oficjalne delegacje, komitet honorowy, może doprowadzić do niekontrolowanego zakłócenia przebiegu oficjalnych uroczystości, co w konsekwencji stanowić będzie istotne zagrożenie dla życia i zdrowia zarówno uczestników zgromadzenia jak i uczestników obchodów Święta Konstytucji 3 Maja. Ponadto, organ pierwszej instancji wskazał, że właściwsze byłoby zorganizowanie zgromadzenia w innej planowanej przez skarżącą lokalizacji – to jest na Placu [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji M. Ł. wskazała, że zgromadzenie miało składać się z 10-15 osób, trzymających banery i nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że zapewnienie bezpiecznego przebiegu tak małego zgromadzenia publicznego jest niemożliwe. Ponadto, stwierdzenie organu pierwszej instancji, że przeprowadzenie zgromadzenia w innym miejscu, to jest na Placu Ł. w [...] byłoby właściwsze stanowi naruszenie konstytucyjnych gwarancji wolności słowa i wolności zgromadzeń. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., Wojewoda wskazał, że oceniając stopień zagrożenia życia lub zdrowia ludzi w kontekście przepisu art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 397 z późn. zm.), dalej także jako prawo o zgromadzeniach – należy mieć na uwadze charakter obchodzonych w dniu 3 maja uroczystości, z którymi wiąże się duży ładunek emocjonalny uczestniczących w nim osób. Ze względu na świąteczny i planowy charakter uroczystości, zabezpieczenie wskazanego miejsca odbycia zgromadzenia nie jest możliwe, gdyż miejsce to stanowi centralny punkt obchodów Święta Konstytucji 3 maja. Prawdopodobieństwo żywiołowej reakcji na manifestowanie poglądów niezwiązanych z obchodami święta państwowego jest bliskie pewności, jako wysokie należy ocenić również prawdopodobieństwo dalszej eskalacji zachowań uczestników przybyłych na uroczystość. Wojewoda stwierdził nadto, że dokonana ocena zagrożenia życia i zdrowia ludzi jest zgodna z opinią [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 30 kwietnia 2015 r., o którą organ odwoławczy wystąpił. W uzasadnieniu skargi M. Ł. podniosła, że Wojewoda nie wskazał żadnych realnych dowodów na to, że zgromadzenie spowoduje zagrożenie życia lub zdrowia. Zdaniem skarżącej, powołane przez Wojewodę wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia sytuacji zakłócenia porządku publicznego nie może stanowić podstawy utrzymania w mocy decyzji o zakazie organizacji zgromadzenia publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r., którą Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. Ł., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. Prezydenta Miasta [...] o zakazie organizacji zgromadzenia publicznego w dniu 3 maja 2015 r. na Placu [...] w [...]. Podkreślić należy, ze miejsce zgromadzenie zostało sprecyzowane przez skarżącą nie jako cały Plac [...], lecz jako przestrzeń przy pomniku [...]. Dokonując kontroli zgodności z prawem decyzji o zakazie odbycia zgromadzenia publicznego sąd administracyjny bierze pod uwagę przede wszystkim prawa obywateli wynikające z konstytucyjnie zagwarantowanej wolności do organizowania pokojowych zgromadzeń, a w dalszej kolejności odnosić się do ochrony praw i wolności innych osób (por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 1994 r. sygn. W 8/93, publ. OTK 1994/1/18). Przepis art. 57 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zawiera regulację prawną zapewniającą każdemu wolność organizowania i uczestniczenia w pokojowych zgromadzeniach. Przy czym wolność pokojowego zgromadzania się nie jest wartością absolutną. Niemniej jednak przepis konstytucyjny jest normą nadrzędną, determinującą sposób wykładni art. 8 prawa o zgromadzeniach wskazującego na przesłanki wydania decyzji o zakazie odbycia zgromadzenia publicznego. Powyższy przepis, ograniczający ze swej istoty wolność organizowania pokojowych zgromadzeń należy postrzegać, jak wyżej wyjaśniono – z uwzględnieniem prymatu wspomnianej normy konstytucyjnej. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest wskazanie i wnikliwa identyfikacja negatywnych aspektów zgromadzenia na tle konkretnych okoliczności sprawy. Wymaga to przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego przez organy orzekające. W pierwszej kolejności należy jednak odnieść się do kwestii natury formalnej, to jest, czy organizator spełnił warunki formalne, o jakich mowa w art. 7 i w art. 3 ust. 1 prawa o zgromadzeniach, czyli czy dokonano prawidłowego zawiadomienia o zamiarze odbycia zgromadzenia zachowując przewidziane przez ustawodawcę terminy oraz czy organizator spełnia wymagania określone w art. 3 ust. 1 prawa o zgromadzeniach. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca M. Ł. wypełniła wszystkie wymogi formalne wynikające z prawa o zgromadzeniach. Zawiadomienie z dnia 28 kwietnia 2015 r. o zgromadzeniu publicznym zawiera wszystkie niezbędne elementy wynikające z ustawy (prawa o zgromadzeniach). Z akt sprawy wynika, że cel zgromadzenia był określony jako "protest przeciwko zabijaniu dzieci podczas aborcji – akcja informacyjno-edukacyjna". Zgromadzenie miało się odbyć w dniu 3 maja 2015 r., między godziną 11:45 a 13:00 na Placu [...] w [...] w miejscu dokładniej określonym jako przestrzeń przy pomniku [...]. Zgromadzenie miało składać się z 10-15 osób. Zachowany również został termin i tryb zawiadomienia oraz złożenia środka odwoławczego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił wspomniany wyżej przepis art. 8 prawa o zgromadzeniach, zgodnie z którym organ gminy zakazuje zgromadzenia publicznego, jeżeli: 1/ jego cel lub odbycie sprzeciwiają się niniejszej ustawie lub naruszają przepisy ustaw karnych; 2/ odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach. Zdaniem Sądu, organy obu instancji wykazały wystąpienie przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2 prawa o zgromadzeniach jako podstawy zakazu zgromadzenia. Bezspornym jest, że w tym samym dniu, to jest 3 maja 2015 r. i o tej samej porze, w jakiej M. Ł. planowała zorganizować zgromadzenie publiczne, na Placu [...] w [...] odbywały się oficjalne uroczystości Święta Konstytucji 3 Maja, organizowane przez [...] Urząd Wojewódzki w [...]. Dokładnie w tym samym miejscu, w którym miała odbyć się pikieta antyaborcyjna organizator uroczystości państwowej zaplanował centralne miejsce tej uroczystości, w którym miały być umieszczone komitet honorowy, poczty sztandarowe i oficjalne delegacje, W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że zorganizowanie zgromadzenia publicznego w tych okolicznościach w miejscu sprecyzowanym w zawiadomieniu jest niemożliwe. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że o zakazie organizacji zgromadzenia publicznego nie zadecydował sam fakt odbywania się uroczystości Święta Konstytucji 3 Maja. Organy obu instancji wzięły bowiem pod uwagę przede wszystkim program uroczystości. Jak wyjaśniły organy obu instancji pod uwagę brano, że miejsce, w którym planowane było przeprowadzenie pikiety antyaborcyjnej, zostało przeznaczone dla przedstawicieli komitetu honorowego, pocztów sztandarowych, oficjalnych delegacji, a jego bezpośrednie otoczenie dla grup kombatantów i mieszkańców [...]. W dalszym otoczeniu zaplanowane zostało również rozstawienie sceny, zorganizowanie wystawy, wystawienie księgi pamiątkowej, wystawienie kompanii honorowych oraz zorganizowanie pokazu zabytkowych aut. Trafnie organy obydwu instancji argumentowały swoje decyzje tym, że postój grupy osób stanowiących pikietę antyaborcyjną dokładnie w miejscu, gdzie ustawione będą poczty sztandarowe, oficjalne delegacje i komitet honorowy, może doprowadzić do niekontrolowanego zakłócenia przebiegu oficjalnych uroczystości, co w konsekwencji stanowić mogłoby istotne zagrożenie dla życia i zdrowia zarówno uczestników zgromadzenia jak i uczestników obchodów Święta Konstytucji 3 Maja. Jest bowiem rzeczą fizycznie niemożliwą, aby można było umieścić pikietę antyaborcyjną w zaplanowanym miejscu bez naruszenia przebiegu uroczystości państwowej, to jest bez przemieszczenia niektórych oficjalnych uczestników tej uroczystości. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organy obu instancji, rozpoznając przedmiotowe zawiadomienie o zgromadzeniu publicznym w kontekście przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2 prawa o zgromadzeniach, miały na uwadze również interesy bezpieczeństwa publicznego, ochronę porządku publicznego, ochronę praw i wolności innych osób. Wprawdzie analizowany przepis art. 8 ust. 1 pkt 2 prawa o zgromadzeniach nie wymienia wprost bezpieczeństwa publicznego, ochrony porządku publicznego, jednakże wskazane wartości mieszczą się, podobnie jak te przewidziane w pkt 1 tego przepisu, w ogólnym pojęciu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i oceniły go w kontekście przepisu art. 8 ust. 1 pkt 2 prawa o zgromadzeniach, a więc również z poszanowaniem wolności konstytucyjnej. Ponadto organy obu instancji przeprowadziły postepowania z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7 i 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 października 2010 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1856/10, orzeczenia.nsa.gov.pl), ocena zawiadomień organizatora zgromadzeń musi być oparta na dowodach odnoszących się do skonkretyzowanych okoliczności, a nie tylko do przypuszczeń czy założeń. W niniejszej sprawie, wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było dodatkowo przeprowadzeniem dowodu z opinii [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 30 kwietnia 2015 r., o którą organ odwoławczy wystąpił. W rzeczonej opinii wskazano na wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia sytuacji niekontrolowanego zakłócenia przebiegu uroczystości, a więc zakłócenia porządku publicznego stanowiącego istotne zagrożenie dla życia i zdrowia uczestników zgromadzenia i uczestników uroczystości. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), oddalił skargę.