II SA/Sz 1137/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W dniu 28 stycznia 2014 r. W.K. wystąpił do M O P R z wnioskiem o przyznanie mu zasiłku stałego. Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił W. K. zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. W uzasadnieniu wskazał na rozbieżności w oświadczeniach W. K. odnośnie jego sytuacji majątkowej, które - zdaniem organu I instancji - nie sposób potraktować jako pomyłki. W dniu 11 lutego 2014 r. oświadczył on bowiem, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie pracuje dorywczo, utrzymuje się z pomocy mamy w kwocie [...] miesięcznie oraz nie płaci alimentów, natomiast w dniu 19 marca 2014 r. wskazał, iż od [...] matka mu nie pomaga, a on utrzymuje się ze zbierania złomu, z którego w okresie od [...] osiągał dochód w kwocie [...] zł miesięcznie, nadto nikt nie pomaga mu finansowo, a matka zaprasza go na obiady. Ponadto, organ I Instancji nie dał wiary złożonemu oświadczeniu w kwestii wysokości uzyskiwanego przez W.K. dochodu w kwocie[...] zł miesięcznie ze zbierania złomu, gdyż jego wysokość nie pozwala zaspokajać podstawowych potrzeb bytowych, chociażby w zakresie zakupu żywności, odzieży, środków czystości czy leków itp. Poza tym, organ I instancji podniósł, iż W.K. nie dostarczył wskazanych w wezwaniu z dnia 4 marca 2014 r. dokumentów: zaświadczenia o wysokości czynszu i ugody sądowej odnośnie alimentów na córkę. Nadmienił, iż w trakcie przeprowadzania czynności służbowych pracownik socjalny ustalił, iż [...] W.K. zakupił energię elektryczną na licznik przedpłatowy za kwotę [...] zł a w dniu [...] - na kwotę [...] zł. Organ I instancji zwrócił również uwagę, iż matka W. K. podała, iż mieszka on w lokalu wraz ze swoją konkubiną S. S. i ten właśnie adres został przez W. K. podany w PU pracy oraz jako "adres do korespondencji". Oświadczenia W.K. w zestawieniu z poczynionymi przez niego opłatami mieszkaniowymi - organ I instancji uznał za niewiarygodne. Zachodząca dysproporcja między deklarowanym przez W.K. dochodem a opłatami które reguluje wskazuje, iż W.K. posiada inne źródło utrzymania (poza zbieraniem złomu), poza wskazanym w oświadczeniu, którego nie ujawnia. Powyższe uniemożliwia ustalenie sytuacji W.K. i stwierdzenie czy spełnia on wymogi do przyznania mu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego. Podsumowując, u podstaw odmownej decyzji legł brak współdziałania z pracownikiem socjalnym tj. składanie rozbieżnych oświadczeń o sytuacji materialno - bytowej oraz niedostarczenie wskazanych w wezwaniu dokumentów. Od tej decyzji W.K. wniósł odwołanie, wskazując, iż jest osobą niepełnosprawną, nie posiada żadnych dochodów, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, i że jego obecność w mieszkaniu nie jest związana z jego stałym tam zamieszkiwaniem, lecz z odwiedzinami córek. Nadto, wyjaśnił, iż pieniądze na opłacenie rachunków były pożyczone, a ich uregulowanie zapobiegło zdjęciu licznika gazowego. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję administracyjna organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji podał, iż organ I instancji słusznie uznał, że brak było współpracy odwołującego się z organem pomocy społecznej. Zdaniem SKO na brak współpracy wskazuje podawanie przez W.K. różnych informacji w przedmiocie jego sytuacji materialnej, a także brak dostarczenia dokumentów, do przedłożenie których wzywał W.K., w postaci zaświadczenia o wysokości czynszu oraz ugody sądowej dotyczącej alimentów na córkę. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji miał prawo przyjąć, iż postawa strony ma charakter wyłącznie roszczeniowy a on sam nie wyraża woli podjęci działań mających poprawić jego sytuację materialno - bytową. Podkreślono, iż osoba, która wnosi o przyznanie na jej rzecz pieniędzy publicznych w postaci świadczeń z pomocy społecznej, ma obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W.K. Skarżący zarzucił, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzi sam gospodarstwo domowe, znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, nie może liczyć na wsparcie ze strony rodziny, Skarżący podał, iż cierpi, nie ma dochodów więc nie płaci alimentów, jest osobą bezrobotną, załączając do skargi oświadczenie matki z dnia 28 października 2014 r. o niepomaganiu finansowo synowi, odpis ugody sądowej w sprawie o alimenty na rzecz córki, odpis orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 17 grudnia 2013 r., zaświadczenie ze Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 28 października 2014 r. o wymiarze opłat za lokal obowiązujących od dnia [...] oraz kserokopię karty wizyt bezrobotnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia ewentualnie o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sąd zgodnie z ustawowymi kompetencjami- badał czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia Sąd dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać, bowiem zapadły z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną ich wydania stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotne gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnie do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zatem osoba ubiegająca się o zasiłek stały musi spełniać 2 warunki: być osobą niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy oraz musi spełniać kryterium dochodowe, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. Spełnienie przez skarżącego pierwszego z warunków do uzyskania zasiłku, nie budziło zastrzeżeń organów obu instancji i Sąd argumentację w tym zakresie podziela. Odnośnie spełnienia warunku drugiego organy obu instancji wskazywały, iż organ I instancji nie mógł poczynić ustaleń w tym zakresie w świetle rozbieżnych informacji skarżącego odnośnie jego sytuacji materialno - bytowej i niedostarczenia przez niego dokumentów wskazanych w wezwaniu przez organ I instancji, co stanowiło przejaw braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym i na podstawie art. 11 ust. 2 przedmiotowej ustawy mogło stanowić przyczynę do odmowy przyznania świadczenia. Przede wszystkim należy wskazać, że z akt administracyjnych wynika, iż przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie z dnia 4 marca 2014 r. do dostarczenia dokumentów: kserokopii aktualnych rachunków mieszkaniowych (energia elektryczna, paliwo gazowe, czynsz mieszkaniowy), ugody sądowej dotyczącej wysokości alimentów na córkę S. K., nie została przez skarżącego odebrana, brak też informacji o jej dwukrotnej awizacji. Na kopercie wskazano jedynie, iż nie została podjęta w terminie. Nie jest to jednak ustalenie wystarczające do przyjęcia prawidłowości doręczenia zastępczego z art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej kpa). W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym ugruntowany jest pogląd, że dla uznania, iż doszło do doręczenia pisma w trybie określonym w art. 44 kpa, nie jest wystarczające stwierdzenie faktu dwukrotnego awizowania przesyłki. Słowo "awizo", wprawdzie oznacza zawiadomienie odbiorcy, jednakże nie można z niego wywieść takiego sposobu zawiadomienia, aby mieścił się on w wymogach art. 44 kpa. Koniecznym jest bowiem zaznaczenie przez doręczyciela, czy i w jaki sposób adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać. Innymi słowy -skuteczność przedmiotowego doręczenia dokonanego w trybie art. 44 kpa zależała zatem od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek w tym przepisie określonych: - niemożności doręczenia pisma adresatowi, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, - pozostawienia przesyłki dla adresata w placówce pocztowej, - umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 kpa, - upływu czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej. Wszystkie wyżej naprowadzone okoliczności muszą być ustalone w sposób niebudzący wątpliwości i wynikać z materiału dowodowego sprawy, przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, bowiem to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołany przepis warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia zastępczego. Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy nie pozwala jednak na taką konstatację. Zarówno koperta z pieczątką "zwrot nie podjęto w terminie", jak i odwrót zwrotnego potwierdzenia odbioru nie zawierają informacji doręczyciela, czy i w jaki sposób powiadomił adresata o przesyłce (gdzie zamieścił zawiadomienie o przesyłce). Natomiast odnotowanie wyłącznie informacji o przyczynie zwrotu przesyłki, bez podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, nie spełnia wymogu określonego w art. 44 § 2 kpa, to zaś nie pozwala uznać skuteczności takiego doręczenia. Uwzględniając powyższe, a w szczególności treść wspomnianego już wyżej zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej wezwanie - należy stwierdzić, że organy nie mogły uznać, że wezwanie to została skutecznie doręczone skarżącemu w trybie, o którym mowa w art. 44 kpa. W tej sytuacji skoro nie można uznać, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu wezwania do złożenia dokumentów odnośnie jego sytuacji majątkowej, to przedwczesna była decyzja odmawiająca skarżącemu wnioskowanego przez niego świadczenia. Dlatego też z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.