IV SAB/Wa 120/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. K. i W. N. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania I. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku S. N. z dnia [...] grudnia 1991 roku w terminie czterech miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; II. stwierdza, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 12 000 (dwanaście tysięcy) złotych; IV. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących M. K. i W. N. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] października 2014 r. M. K. i W. N. wnieśli skargę (uzupełnioną pismami z [...] marca 2015 r. i [...] maja 2015 r.) na bezczynność Prezydenta m. W. - jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną we Wsi S., gminy W., pow. w, zapisaną w tabeli likwidacyjnej pod Nr [...],[...] i [...]. Skarżący zażądali wyznaczenia Prezydentowi m. W. niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania; zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. Zarzucili naruszenie art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i § 3 w zw. z art. 12 K.p.a. polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. W uzasadnieniu skargi zostało podniesione, że pismem z [...] grudnia 1991 r. S. N. wystąpił z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną we wsi S. gminy W. powiatu w. zapisaną w tabeli likwidacyjnej pod Nr [...], Nr [...] i Nr [...]. Następnie, pismem z [...] czerwca 2013 r. spadkobiercy dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości ponownie zwrócili się do Prezydenta m. W. z wnioskiem o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dnia [...] sierpnia 2014 r. do Wojewody [...] zostało wniesione zażalenie na bezczynność Prezydenta m. W., albowiem od ponad 22 lat postępowania, sprawa do dnia dzisiejszego nie została zakończona. Niemniej, nadal pomimo wniesionego zażalenia, sprawa nie została rozpoznana. W związku z powyższym, [...] października 2014 r. skarżący wezwali Prezydenta m. W. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, poinformowali o wniesionym do Wojewody [...] zażaleniu na bezczynność oraz załączyli przedmiotowe zażalenie, a także wskazali, że nierozpoznanie sprawy w terminie dwóch tygodni od doręczenia niniejszego wezwania będzie skutkowało wystąpieniem ze skargą na bezczynność Prezydenta m. W. Do dnia dzisiejszego sprawa nie została zakończona, zaś powyższe pismo pozostaje bez odpowiedzi. Nie ulega zatem wątpliwości, iż brak podejmowania jakichkolwiek czynności ze strony Prezydenta m. W. mających na celu rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania świadczy o rażącej bezczynności organu. Dalej skarżący podkreślili, że zgodnie z jednolitym stanowiskiem sądownictwa administracyjnego bezczynność postępowania administracyjnego, spowodowana brakiem należytej organizacji nie może być okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu, a jest obrazem niedowładu organizacyjnego organu (wyrok WSA w Warszawie z 1.06.2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 81/11, publ. www.nsa.gov.pl). Terminy miesięczne i dwumiesięczne wskazane w art. 35 K.p.a. są terminami maksymalnymi. Tym samym, Prezydent m. W. wielokrotnie przekroczył maksymalne terminy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Dla uznania pozostawania organu administracyjnego w bezczynności nie ma znaczenia, czy organ ten podejmował jakieś czynności procesowe zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy, czy też był całkowicie bierny. Prezydent m. W. - w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi. Jedynie podniósł, że pismem z [...] lutego 2015 r. pełnomocnik stron został wezwany do wskazania dawnego właściciela nieruchomości oraz jej położenia z uwzględnieniem dzisiejszych działek ewidencyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne – na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.] - kontrolują działalność administracji publicznej, orzekając w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4a tej ustawy. Dotyczy to spraw, które mogą być zakończone decyzją lub postanowieniem, albo odnoszą się do innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w chwili orzekania. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - art. 149 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto sąd, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 86). Załatwienie wniosku powinno nastąpić nie później niż w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W razie, więc bezskutecznego upływu dwumiesięcznego terminu należy uznać, że organ pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. Z akt sprawy wynika, że poprzednik prawny skarżących S. N. pismem z [...] grudnia 1991 r. wniósł o ustalenie odszkodowania za nieruchomość opisaną w stanie sprawy. Wniosek ten ponowili m. in. skarżący w piśmie z [...] czerwca 2013 r. Organ od momentu wpływu wniosku do chwili obecnej, czyli w ciągu 24 lat, nie rozpoznał wniosku. Jedynie w tym okresie zebrał "pewną" część akt sprawy i pismem z [...] lutego 2015 r. (po wniesieniu skargi) zwrócił się do pełnomocnika skarżących o wskazanie właściciela nieruchomości oraz jej położenia z uwzględnieniem dzisiejszych działek ewidencyjnych wchodzących w skład dawnej nieruchomości hipotecznej. Wskazując, że bez tych informacji nie jest możliwe prawidłowe rozpatrzenie wniosku. W międzyczasie, to jest w dniu [...] sierpnia 2014 r. skarżący wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta m. W. w trybie art. 37 § 1 K.p.a. Wojewoda pismem z [...] września 2014 r. i [...] października 2014 r. występował do Prezydenta m. W. o przeslanie akt postępowania administracyjnego i ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w zażaleniu. Prezydent m. W. wezwania te przemilczał. W tej sytuacji Wojewoda [...] postanowieniem z [...] listopada 2014 r. zażalenie uznał za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy – w ciągu trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. Kontrolując działanie Prezydenta m. W., a ściślej jego brak począwszy od dnia wpływu wniosku, to jest od [...] grudnia 1991 r. do chwili obecnej, uznano że organ ten pozostawał w bezczynności. W tym uznaniu stwierdzono, że bezczynność miała charakter rażący, co z kolei przełożyło się na wysokość wymierzonej organowi grzywny w kwocie 12 000 tys. złotych. W okresie 24 lat Prezydent m. W. jedynie zgromadził część akta sprawy i po wniesieniu skargi wezwał pełnomocnika skarżących do uzupełnienia materiału sprawy. W całej tej sytuacji, zignorował również wezwania Wojewody [...] o nadesłanie akt sprawy i ustosunkowanie się do podniesionych w zażaleniu zarzutów. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 149 § 1 i § 2 P.p.s.a. – orzekł jak w punktach I – III, zaś o kosztach postanowiono - w punkcie IV - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.