II FZ 844/15

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2015-10-21

Skład orzekający: Jacek Brolik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik, prowadzący działalność gospodarczą i osiągający wysokie dochody, a także posiadający znaczący majątek w postaci nieruchomości, może zostać uznany za osobę, której należy przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych)?
Ratio decidendi
Instytucja prawa pomocy ma na celu wsparcie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Ciężar wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, spoczywa na wnioskodawcy. Wysokie dochody z działalności gospodarczej oraz znaczny majątek w postaci nieruchomości wykluczają możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż nie można uznać wnioskodawcy za osobę ubogą.
Stan faktyczny
Skarżący A. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami, nie posiada oszczędności, ale posiada znaczący majątek w postaci kilku nieruchomości. Zarówno on, jak i jego żona, prowadzą działalność gospodarczą, z której w 2013 r. uzyskali łącznie 980.000 zł dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznając, że wysokie dochody i posiadany majątek wykluczają status osoby ubogiej. A. S. wniósł zażalenie, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić zażalenie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 509/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 12 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 509/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 12 marca 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w za 2012 r. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że skarżący wraz ze skargą wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwoma niepełnoletnimi córkami. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. Jako majątek wnioskodawca wskazał dom o pow. 480 m² - G., dom o pow. 120 m² - Z., mieszkanie o pow. 63 m² - G., mieszkanie o pow. 68 m² - G., kamienica o pow. 1.200 m² - G., kamienica o pow. 900 m² - G., nieruchomość rolna o pow. 11 ha - G. Zarówno skarżący jak i jego żona prowadzą działalność gospodarczą i z tego tytułu w 2013 r. uzyskali dochody w kwotach odpowiednio 680.000 zł oraz 300.000 zł. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że spłaca 2 kredyty, gdzie łączna wysokość rat wynosi 15.000 zł. Koszty utrzymania wnioskodawca określił na kwotę 5.000 zł. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wysokość uzyskiwanych dochodów oraz fakt posiadania znacznego majątku w postaci nieruchomości wyklucza, zdaniem Sądu, możliwość zaliczenia skarżącego do grona osób ubogich, z myślą o których stworzona została instytucja prawa pomocy. Podatnik wniósł zażalenie na opisane powyższej postanowienie domagając się jego uchylenia. Postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że skarżący dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na uiszczenie opłaty od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) - wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Z treści tego przepisu bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem poprzez przedstawienie w sposób rzetelny swojego stanu majątkowego. Niedostarczenie zatem żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że strona nie wykazała, aby spełniała przesłanki upoważniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu analizy jej sytuacji finansowej uznał, że podatnik nie znajduje się na skraju ubóstwa, co mogłoby spowodować ryzyko wystąpienia zagrożenia finansowego u niego i jego rodziny. Należy wskazać, że dochody jego oraz jego żony z działalności gospodarczej w 2013 r. wyniosły 980.000 zł, przy obciążeniach ok. 20.000 zł miesięcznie (kredyty i koszty utrzymania). Małżonkowie posiadają również 7 nieruchomości, stanowiących mienie o znacznej wartości. Reasumując, należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji w sposób pełny i wnikliwy dokonał analizy sytuacji materialnej skarżącego i uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powyższej oceny podatnik nie podważył w zażaleniu. Zażalenie zawiera jedynie stwierdzenie, że doszło do błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na uznaniu, że skarżący dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na uiszczenie opłaty od skargi. Skoro zatem strona uważa, że stan faktyczny sprawy nie został poprawnie ustalony i oceniony przez Sąd pierwszej instancji, powinien wskazać, które jego elementy, nie są zgodne z informacjami podanymi przez podatnika we wniosku o przyznanie prawa pomocy. To, że strona nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło