II GZ 811/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 19 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Po 348/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności za rok 2010 postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z 19 sierpnia 2015 r. o sygn. akt III SA/Po 348/15, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd wskazał, że R. Pł. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu podał, że jest bezdomny, cierpi na ciężki rozstrój zdrowia, nie ma dochodów i środków na życie. Sąd zaznaczył, że skarżący mimo wezwania, nie uzupełnił oświadczenia poprzez przedłożenie dokumentów wskazanych w zarządzeniu referendarza sądowego z 27 kwietnia 2015 r. Skarżący nie wykazał więc ani wysokości przychodów, ani kosztów utrzymania. Wyjaśnienia strony nie pozwalały ponadto na zidentyfikowanie źródła finansowania koniecznych kosztów utrzymania i świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W ocenie WSA oświadczenie majątkowe skarżącego nie pozwalało ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny oraz zdolności płatniczych. R. P. wniósł zażalenie na postanowienie 19 sierpnia 2015 r. wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243–263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową co do właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przyjmując, że nie było możliwe dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej. Zdaniem NSA, dokonana przez Sąd ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była prawidłowa. Sąd trafnie uznał, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej, mimo że na podstawie art. 255 p.p.s.a. R. P. został wezwany do przedłożenia wskazanych dokumentów, którego to wezwania nie wykonał. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że WSA w Poznaniu zasadnie ocenił, że R. P. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie przedstawił Sądowi żadnych informacji mających znaczenie dla oceny wniosku. Skarżący nie wykazał, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. R. P. nie przedstawił swojej sytuacji także w zażaleniu wniesionym do NSA. Oznacza to, że skarżący nie podważył oceny Sądu pierwszej instancji wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.