I SA/Go 1097/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant Asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek skargi K.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] maja 2012r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2012 w kwocie 48.897 zł. Z akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy: Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na rok 2012 w podatku od nieruchomości dla nieruchomości zabudowanej (grunty i budynki) położonej na terenie Gminy w [...]. Jednocześnie wezwano K.I. do złożenia informacji podatkowej na podatek od nieruchomości za 2012 rok. W wykonaniu powyższego wezwania skarżący udzielił odpowiedzi wskazując: w części D.1., pozycja 3 grunty pozostałe "5.31.00", w części D,2 i D.3. "0" we wszystkich pozycjach, w części "E" dotyczącej informacji o przedmiotach zwolnionych decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego po wyłączeniu budynków przemysłowych nr 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 7 oraz budynku mieszkalnego z użytkowania. W dniu [...] kwietnia 2012 r. przeprowadzono oględziny i pomiary obiektów budowlanych. W sprawie został też powołany biegły w osobie inspektora ds. budowlanych z uprawnieniami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. W opinii biegły stwierdził po wizji jedenastu obiektów budowlanych, że cztery spośród nich są budynkami w rozumieniu prawa budowlanego, natomiast siedmiu nie zakwalifikowano jako takie obiekty z uwagi na całkowity brak dachu lub ścian. Do opinii załączono też zdjęcia budynków będących przedmiotem oględzin. W decyzji z dnia [...] maja 2012 r. organ pierwszej instancji ustalając skarżącemu podatek od nieruchomości za 2012 r. w kwocie 48.897,00 zł stanął na stanowisku, że opodatkowaniem powinny być objęte cztery budynki o powierzchni 5.529,82 m2 (pozostałych obiektów w liczbie siedmiu nie zakwalifikowano jako budynki). Podkreślił przy tym, że zły stan techniczny budynków, nawet jeżeli został potwierdzony decyzjami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zwalania z obowiązku płacenia podatku. Podlegają one opodatkowaniu według stawek przewidzianych dla "budynków pozostałych", niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. We wniesionym od decyzji Wójta Gminy odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłatach i podatkach lokalnych przez błędną interpretację w związku z przyjęciem, że obiekty znajdujące się na należącej do niego nieruchomości położonej w [...] i oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], są to budynki w rozumieniu ustawy prawo budowlane, a tym samym podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości za 2012 r. Zarzut odwołania dotyczył także naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 120, art. 121, art. 122, art.180, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez naruszenie zasad postępowania podatkowego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 20121 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy ustalającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 rok. SKO powołując się na treść art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych podało, że pod pojęciem budynku należy rozumieć obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwaie związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Natomiast przepis art. 3 ust. 1 pkt. 1 tej ustawy stanowi, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. W ocenie SKO organ pierwszej instancji dokonując opodatkowania nieruchomości będących własnością podatnika prawidłowo zastosował stawki obowiązujące dla gruntów i budynków pozostałych. Kolegium wskazało, że w związku z dokonaniem oględzin organ pierwszej instancji przyjął do opodatkowania jedynie cztery budynki (spośród jedenastu poddanych oględzinom), które w opinii biegłego zostały za takie zakwalifikowane. Jak wynika z opinii biegłego cztery obiekty budowlane są budynkami ze względu na to, że spełniają warunki określone przepisami prawa dla budynków. Opis tych budynków, zamieszczony w opinii, potwierdzony zdjęciami wskazuje, że budynki są trwale związane z gruntem, posiadają fundamenty oraz dach, przy czym w budynku nr 1 dach posiada ubytki i uszkodzenia w niewielkiej części. Dlatego też organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów podatnika dotyczących opodatkowania budynków bez dachów i ścian. Także podnoszona przez skarżącego okoliczność, że budynki od początku lat dziewięćdziesięciu nie mają żadnych instalacji i urządzeń technicznych nie mogła mieć wpływu na wymiar podatku. Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, że ocena stanu technicznego miałaby znaczenie wówczas, gdyby przedmiot opodatkowania był wykorzystywany w prowadzeniu działalności gospodarczej. Za nieuzasadnione uznano również dowodzenie skarżącego co do tego, że nieruchomość nie jest przez niego użytkowana gospodarczo, albowiem organ pierwszej instancji dokonując wymiaru podatku od nieruchomości nie zastosował stawek dla budynków i gruntów związanych z działalnością gospodarczą, lecz stawki z kategorii "budynki pozostałe" i "grunty pozostałe". W dalszej części uzasadnienia SKO stwierdziło, że organ pierwszej instancji podjął wszelkie niezbędne działania celem wyjaśnienia stanu faktycznego i zagwarantował podatnikowi prawa wynikające z przepisów Ordynacji podatkowej. Zebrał materiał dowodowy (art. 180 §1, art. 187 §1), a także w myśl art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej wyjaśnił stan faktyczny i podstawę prawną swojej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 120-122 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy za chybione uznał ponadto zarzuty strony koncentrujące się na wskazaniach, że skoro biegły jako pracownik Urzędu Gminy podlega służbowo wójtowi gminy, to wydane przez niego opinie są stronnicze i nieobiektywne. W skardze na powyższą decyzję SKO skarżący reprezentowany przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu w części dotyczącej ustalenia wymiaru zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości od budynku w łącznej wysokości 34.837,87 zł i umorzenie postępowania w tym zakresie. Zarzuty sformułowane w skardze dotyczyły: - naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w związku z art. 1a pkt 1 ustawy o podatkach lokalnych i opłatach lokalnych przez błędne przyjęcie, że budynki znajdujące się na nieruchomości skarżącego podlegają obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku od nieruchomości; - naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 197 w zw. z art. 121 § 1 oraz art. 194 § 1 w zw. z art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej odpowiednio przez naruszenie zasad zaufania do organów podatkowych polegające na powołaniu przez organ pierwszej instancji jako biegłego osoby, która była zatrudniona przez ten organ a tym samym podlegała jego zwierzchności służbowej oraz przez naruszenie zasady postępowania związanej z oceną materiału dowodowego, tj. pominięcie faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym (domniemanie prawne) bez przeprowadzenia przeciwdowodu. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podkreślił, że decyzjami z dnia [...] listopada 2010 r. i [...] kwietnia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzje nakazujące mu wyłączenie obiektów z użytkowania i zabezpieczenie dostępu do tych obiektów przed dostępem ludzi. Strona skarżąca argumentowała, że stan konstrukcji budynków jest nieprawidłowy (występują braki elementów konstrukcyjnych), które to bezpośrednio grożą zawaleniem. Skarżący zarzucił, że wielokrotnie informował organ podatkowy o stanie technicznym budynków, a dokumentacja techniczna została włączona do akt sprawy. Kwestionując powołanie jako biegłego pracownika Urzędu Gminy skarżący podkreślał, że biegłym ma być osoba niezainteresowana rozstrzygnięciem sprawy. Według strony skarżącej powołanie przez organ pierwszej instancji biegłego, którym jest jego pracownik powoduje niejako, że autorem ekspertyzy jest sam organ. Samej opinii zarzucono natomiast wyjątkową lakoniczność, brak rzetelności i profesjonalizmu, którego należy oczekiwać od osoby posiadającej wiedzę specjalistyczną. Skarżący podniósł, że konkluzje wynikające z ekspertyzy przygotowanej przez biegłego w stosunku do czterech spornych obiektów budowlanych uznanych za budynki sprowadzają się do tego, że te obiekty zostały uznane za budynki w rozumieniu ustawy prawo budowlane, a tym samym obiekty, które spełniają wszelkie normy techniczne. Tymczasem decyzja powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jest przeciwna tym konkluzjom. Ponadto pełnomocnik podniósł zarzut dowolnej oceny materiału dowodowego, interpretowanie treści dokumentów urzędowych przedkładanych przez stronę z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów oraz tłumaczenia wszelkich wątpliwości na niekorzyść strony. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie badaniu w ramach kontroli sądowoadministracyjnej została poddana decyzja podatkowa dotycząca ustalenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2012 . Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było to, czy budynki znajdujące się na nieruchomości skarżącego są obiektami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że sporne obiekty zostały wadliwie zakwalifikowane przez organ jako budynki. Powołując się na ustalenia poczynione przez organy nadzoru budowlanego argumentował, że stan techniczny konstrukcji budynków jest nieprawidłowy. Zakwestionował także ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez biegłego, będącego równocześnie pracownikiem Urzędu Gminy. Na wstępie rozważań wskazać więc trzeba, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkowych i opłatach lojalnych (Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) w ustawie tej budynkiem określono obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy stanowi natomiast, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Bezspornym jest, że przedmiot opodatkowania jest własnością skarżącego. Warto wskazać, że organ pierwszej instancji dokonując wymiaru podatku od nieruchomości nie zastosował stawek dla budynków i gruntów związanych z działalnością gospodarczą, lecz stawki przewidziane dla kategorii "budynki pozostałe" i "grunty pozostałe" - zgodnie z uchwałą Nr lX/62/2011 Rady Gminy z dnia [...] listopada 2011r. w sprawie stawek podatku i opłat lokalnych. Do opodatkowania przyjęto tylko cztery budynki spośród jedenastu poddanych oględzinom, które w opinii biegłego zakwalifikowano jako budynki. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że biegły posługując się odpowiednimi wyliczeniami, jak też zdjęciami wyraźnie wskazał, które obiekty budowlane uznał za istniejące budynki, a co za tym idzie kwalifikujące się jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Ponieważ w materiale dowodowym fotografie te oznaczono numerami od 1 do 4, nie znajduje potwierdzenia zarzut skarżącego, że nie wiadomo, które spośród jedenastu budynków opodatkowano. Przedstawiony materiał dowodzi także niezasadności zarzutu skarżącego, że do opodatkowania przyjęto budynki bez dachów i ścian. Trzeba też zgodzić się ze stanowiskiem organów podatkowych, że stan techniczny budynku w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia. Ocena tego stanu miałaby sens tylko wówczas, gdyby przedmiot opodatkowania (tj. budynek) był wykorzystywany w prowadzeniu działalności gospodarczej. Taka sytuacja w sprawie nie występuje. Stwierdzić zatem można, że dopóki budynek istnieje konstrukcyjnie, dopóty objęcie go podatkiem od nieruchomości jest prawidłowe jako że odpowiada taki obiekt budowlany definicji budynku jako przedmiotu opodatkowania wymienionym podatkiem. W związku z powyższym Sąd uznał za niezasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 194 § 1 w związku z art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej przez uchybienie zasadom postępowania związanym z oceną materiału dowodowego. Nietrafne jest też wskazanie skarżącego o arbitralnym pominięciu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczących stanu technicznego budynków. Analiza akt postępowania podatkowego wskazuje, że zostały one włączone w poczet materiału tej sprawy. Wprawdzie opinia wydana na zlecenie organu podatkowego, jak i decyzje organu nadzoru budowlanego oraz protokoły opisu i oszacowania nieruchomości z postępowania egzekucyjnego potwierdziły wadliwy stan techniczny budynków należących do skarżącego, niemniej względy techniczne nie mogły mieć rozstrzygającego wpływu na sposób opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a tym bardziej na ich wyłączenie z opodatkowania. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę aprobująco też przyjmuje stanowisko, którym kierowały się organy podatkowe rozstrzygając kwestię opodatkowania budynków skarżącego, zaprezentowane w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 18 maja 2007r., sygn. akt I SA/Po 1299/06 (LEX nr 946159). Zasadne bowiem w świetle art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest stwierdzenie w wyżej wymienionym orzeczeniu sądu, że jeżeli w obiekcie budowlanym zachowana jest konstrukcja ochraniająca od góry obiekt budowlany przed opadami atmosferycznymi, a konstrukcja ta posiada jedynie ubytki, wówczas można przyjąć, że jest to budynek posiadający dach (chociaż uszkodzony i wymagający naprawy. Przechodząc do zarzutów skargi dotyczących powołania przez organ pierwszej instancji, jako biegłego, osoby zatrudnionej w Urzędzie Gminy Sąd nie uznaje, że doszło do naruszenia art. 197 w związku z art. 121 §1 Ordynacji podatkowej. Artykuł 197 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje, że w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii. Przepis § 3 tego artykułu określa natomiast, że do wyłączenia biegłego stosuje się odpowiednio przepisy art. 130 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art.130 §1 pracownik m.in. urzędu gminy podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których: 1) jest stroną; 2) pozostaje ze stroną w takim stosunku prawnym, że rozstrzygnięcie sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki; 3) stroną jest ich małżonek, rodzeństwo, wstępny, zstępny lub powinowaty pierwszego stopnia; 4) stronami są osoby związane z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 5) był świadkiem lub biegłym, był lub jest przedstawicielem podatnika albo przedstawicielem podatnika jest jedna z osób wymienionych w pkt 3 i 4; 6) brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji; 7) zaistniały okoliczności, w związku z którymi wszczęto przeciw niemu postępowanie służbowe, dyscyplinarne lub karne; 8) stroną jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej. Komentowany przepis prawny wskazuje więc na osiem przesłanek uzasadniających wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu. Z uwagi na zasadę zaufania organów administracji (art. 121 §1 Ordynacji podatkowej) jak najbardziej pożądane jest, aby osoba biegłego nie budziła żadnych wątpliwości co do wiarygodności i rzetelności. W pierwszej kolejności wskazać jednak należy, że skarżący stawiając przedmiotowy zarzut nie specyzował, na którą z wyżej wymienionych przesłanek się powołuje. Stwierdził jedynie, że powołanie biegłego spośród pracowników narusza zasadę zaufania do organów podatkowych. W ocenie Sądu argumentację tę należy uznać za zbyt ogólnikową. Pełnomocnik skarżącego chcąc skutecznie powołać się na naruszenie tych regulacji zobowiązany był do powiązania zarzutów ich naruszenia z naruszeniem przepisów konkretyzujących ich treść. Zarzut tej miary należało więc w sposób szczegółowy wyjaśnić, z przytoczeniem konkretnych okoliczności, które by potwierdzały, że w istocie doszło do naruszenia zasady bezstronności. Sąd podziela przy tym stanowisko zawarte w decyzji organu pierwszej instancji (k. 82v akt administracyjnych), że w stosunku do powołanej biegłej nie zachodzą przesłanki określone w art. 130 § 1 Ordynacji podatkowej, mogące powodować wyłączenie pracownika organu podatkowego. Fakt, że biegła wydała opinię na zlecenie organu pierwszej instancji, którego jest pracownikiem, nie stanowi podstawy do przyjęcia braku bezstronności. Sąd pragnie zwrócić uwagę, że w trakcie wykonywania czynności w postępowaniu podatkowym biegła występowała wyłącznie w charakterze specjalisty w dziedzinie budownictwa. Natomiast instytucja wyłączenia pracownika, o której jest mowa w art. 130 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej znajduje odpowiednie zastosowanie do wyłączenia biegłego jedynie w tej sytuacji, w których biegły występuje jednocześnie w roli specjalisty i orzecznika (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 807/11). Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Wobec tego nie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych. W konkluzji należy stwierdzić, że organy dokonały ustalenia skarżącemu zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu podatkowym, w tym opinii biegłego i danych z ewidencji gruntów i budynków. Działanie takie należy uznać za prawidłowe. W ocenie Sądu organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zagwarantowały skarżącemu wszystkie prawa wynikające z przepisów Ordynacji podatkowej. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić brak podstaw do uwzględnienia skargi, zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd orzekł o jej oddaleniu.