II OSK 2676/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-06-02
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Paweł Miładowski, Jerzy Siegień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. w sytuacji, gdy podstawa wznowienia wskazana we wniosku dotyczy art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., może badać przymiot strony podmiotu składającego wniosek?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, odmawiając wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. w sytuacji, gdy podstawa wznowienia wskazana we wniosku dotyczy art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., nie może badać przymiotu strony podmiotu składającego wniosek. Kwestia ta powinna być badana w toku wznowionego postępowania, po wydaniu postanowienia o wznowieniu. Odmowa wznowienia postępowania z powodu braku przymiotu strony w takiej sytuacji stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie pozwolenia na budowę. E. i Z. Z. oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa wnioskowały o wznowienie postępowania, twierdząc, że inwestycja oddziałuje na ich nieruchomości. Organ pierwszej instancji odmówił wznowienia, uznając, że wnioskodawcy nie są stronami postępowania. Wojewoda uchylił tę decyzję, wskazując na jej przedwczesność. Po kolejnych orzeczeniach sądów, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 stycznia 2013 r. wskazał, że badanie przymiotu strony w przypadku wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. powinno nastąpić po wznowieniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie rozpoznał sprawę i oddalił skargę D. sp. z o.o. na decyzję Wojewody, uznając ją za zgodną z prawem w świetle wykładni NSA. D. sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Jerzy Siegień ( spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 528/13 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą w K. na decyzję Wojewody [....] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 528/13 oddalił skargę D. Sp. z o.o., Spółki komandytowej z siedzibą w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił D. Sp. z o.o. z siedzibą w K. pozwolenia na budowę obiektu usługowego (budynku biurowo-komercyjnego) wraz z infrastrukturą techniczną i urządzeniami towarzyszącymi. Za stronę w tym postępowaniu uznano, między innymi, E. i Z. Z., oraz Spółdzielnię Mieszkaniową [...].
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymał ww. decyzję w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 293/09 uchylił decyzję Wojewody [...] i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2009 r. oddalił złożoną od powyższego wyroku skargę kasacyjną.
Prezydent Miasta [...] ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. [...] umorzył postępowanie w zakresie wykonanych robót budowlanych oraz zatwierdził projekt budowlany obejmujący całość zamierzenia budowlanego i udzielił pozwolenia na budowę robót budowlanych polegających na budowie wewnętrznego układu drogowego z jezdniami, placem manewrowym, chodnikami, pochylniami, schodami terenowymi, murkami oporowym, odwodnieniem liniowym i zespołem miejsc parkingowych od strony ul. [...]; wolnostojącej, podświetlanej tablicy reklamowej; oświetlenia zewnętrznego; trzech masztów do zainstalowania kamer do monitoringu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nastąpiło ograniczenie kręgu stron w stosunku do wcześniejszego postępowania, a to dlatego, że zakres oddziaływania odniesiono jedynie do tych robót budowlanych, które nie zostały jeszcze zrealizowane i na które wydano pozwolenie na budowę. Tym samym pominięto E. i Z. Z. oraz Spółdzielnię Mieszkaniową [...], ponieważ zdaniem organu orzekającego, ich działki nie znajdowały się w obszarze oddziaływania inwestycji.
E. i Z. Z. pismem z dnia 7 kwietnia 2010 r. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. We wniosku podnieśli, że oddziaływanie przedmiotowej inwestycji obejmuje ich działki nr [...] i nr [...], co skutkuje zaciemnieniem ich mieszkania wybudowanym biurowcem, przesłanianiem widoku z okien, zwiększeniem siły oddziaływania wiatru, zwiększeniem hałasu oraz ograniczeniem zabudowy na działce nr [...].
Wniosek o wznowienia postępowania złożyła również Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w K., podnosząc że jest współwłaścicielem działki nr [...] położonej w sąsiedztwie inwestycji, a zatem powinna była być też potraktowana jako strona postępowania.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r. [...] na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 147 K.p.a. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. Organ wskazał, że w sytuacji, gdy z żądaniem wznowienia postępowania wystąpi podmiot niebędący stroną w sprawie, a taka sytuacja w jego ocenie miała miejsce w niniejszej sprawie, organ administracji nie bada, czy zrealizowane zostały przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 K.p.a. Taka ocena może bowiem nastąpić dopiero po ustaleniu, że z wnioskiem o wznowienie wystąpił podmiot któremu powinien przysługiwać przymiot strony, a więc po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Wojewoda [...] po rozpoznaniu wniesionych odwołań decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie udowodnił bezspornie, że wniosek złożył podmiot niebędący stroną oraz nie przeprowadził analizy, czy zachowany został termin do złożenia wniosku o wznowienie.
Na powyższą decyzję D. Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się jej uchylenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 lutego 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda [...] oraz uczestnik postępowania – Z. Z..
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu złożonych skarg kasacyjnych wyrokiem z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1698/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w wypadku gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., organ rozpatrując dopuszczalność wznowienia nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 K.p.a. Tak więc w przypadku, gdy podanie o wznowienie postępowania administracyjnego oparte jest na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., decyzja o odmowie wznowienia postępowania wydana na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. nie może opierać się na ocenie czy wnoszący podanie był stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Organ musi zatem wznowić postępowanie i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy. Stwierdzenie natomiast, w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot, który nie jest w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 K.p.a. nie został zachowany skutkuje odmową uchylenia decyzji dotychczasowej zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.
A zatem wskazanie w podaniu o wznowienie, jako podstawy wznowienia, przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. powoduje, że badanie, czy podmiot występujący z podaniem ma przymiot strony, powinno nastąpić łącznie z badaniem zaistnienia określonej w wyżej wymienionym przepisie przesłanki w toku wznowionego postępowania. Sąd pierwszej instancji uznając więc za uzasadnioną odmowę wznowienia postępowania, na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., z powodu braku przymiotu strony – w sytuacji kiedy jako podstawę wznowienia wskazano przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. – naruszył dyspozycje art. 149 § 1, 2 i 3 oraz art. 151 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zachodziła więc potrzeba zbadania przymiotu strony i legitymacji do żądania wznowienia postępowania na podstawie akt sprawy, a to wymagało wznowienia postępowania w celu dokonania oceny, czy wskazywana podstawa występuje. Zbadanie, czy uczestnicy mają przymiot strony i legitymację do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. wymagało zaś ustalenia, czy planowana inwestycja rzeczywiście będzie oddziaływać na nieruchomości uczestników (w tym m.in. kwestię zacienienia i innych okoliczności związanych z oddziaływaniem). Zbadanie powyższych okoliczności powinno być dokonane po wznowieniu postępowania, a więc w toku wznowionego postępowania, zgodnie z regułami prawa procesowego. Przy czym Sąd wskazał, że status strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę determinowany jest zakresem oddziaływania projektowanego zamierzenia budowlanego. Tak więc przy ocenie, czy dana osoba jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tej osoby, a jedynie, czy interes taki osobie przysługuje. A zatem jeżeli istnieje możliwość spowodowania negatywnego oddziaływania projektowanego obiektu na teren sąsiednich nieruchomości, uwzględniając wyniki analizy wyznaczonego obszaru oddziaływania, właściciele nieruchomości położonych na tym obszarze są stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Oddzielnym natomiast zagadnieniem jest to, czy podnoszone przez te osoby zarzuty w stosunku do projektowanej inwestycji są uzasadnione z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Jednakże weryfikacja tych zarzutów może odbywać się wyłącznie w toku postępowania, w którym osoby te mają zapewniony udział.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał więc, że Sąd pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę powinien ocenić, czy w okolicznościach sprawy projektowane zagospodarowanie terenu, rodzaj i funkcja planowanego przedsięwzięcia uzasadniały uznanie uczestników, jako właścicieli sąsiednich nieruchomości, za stronę postępowania i przydania im legitymacji do żądania wznowienia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie rozpoznając sprawę wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 17 lipca 2013 r. oddalił skargę D. Sp. z o.o., Spółki komandytowej z siedzibą w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. uznając ją za zgodną z prawem.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, że w przypadku wniosku o wznowienie, opartego na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. merytoryczne badanie interesu prawnego wnioskującego powinno odbywać się w postępowaniu rozpoznawczym, po wznowieniu postępowania.
W kontekście powyższego poglądu prawnego Sąd pierwszej instancji pozytywnie ocenił zaskarżoną decyzję. Stwierdził również, że wprawdzie decyzja ta zawiera zbyt ogólnikowe uzasadnienie, to jednak wada ta nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Sąd zauważył, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja jest decyzją kasacyjną nie rozstrzygającą merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazującą ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji. A zatem skoro badanie i ostateczne stwierdzenie, czy E. Z. i Z. Z. przysługuje interes prawny powinno nastąpić po wznowieniu postępowania, to jak wskazał Sąd decyzję organu pierwszej instancji należało uznać za "przedwcześnie" wydaną. Organ ten, nie tylko nienależycie wyjaśnił kwestię interesu prawnego skarżących, ale przede wszystkim uczynił to - z naruszeniem art. 149 § 2 i § 3 K.p.a. – w ramach wstępnego badania podania, a nie w ramach wszczętego postępowania jurysdykcyjnego. Uchybienie to powoduje konieczność ponownego przeprowadzenia pierwszoinstancyjnego postępowania administracyjnego w całości. W ocenie Sądu spełnione zostały zatem przesłanki przepisu, na podstawie którego organ odwoławczy wydał swą decyzję. Decyzji tej nie można więc zarzucić istotnego naruszenia prawa powodującego potrzebę jej wyeliminowania.
Sąd wskazał także, że organ pierwszej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu, oceniając interes prawny E. i Z. Z., powinien uwzględnić wszystkie wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym i to, że "zmiana stanowiska organu w ponownym postępowaniu udzielającym pozwolenia na budowę i obejmującym projekt budowlany obejmujący całość zamierzenia, czyli dotyczącym tego samego obiektu budowlanego, nie jest niczym uzasadniona, albowiem nie zmieniły się żadne parametry budynku istotne z punktu widzenia wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu na działki sąsiadujące".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. Sp. z o.o., Spółka komandytowa z siedzibą w K.. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 149 § 3 i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. pomimo, że została ona wydana z naruszeniem ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polegającym na błędnym przyjęciu, że decyzja organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania została wydana nieprawidłowo;
2) art. 190 P.p.s.a. w związku z art. 149 § 3 K.p.a. poprzez przyjęcie, że związanie wykładnią przepisu art. 149 § 3 K.p.a. wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny uniemożliwia w przedmiotowej sprawie ocenę, czy zachodzą podstawy do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na oczywistą bezzasadność wniosku o wznowienie postępowania.
Wobec powyższych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się w istocie wokół tego, że sąd wojewódzki miał nie zastosować się do wykładni prawa dokonanej w tej sprawie przez NSA w wyroku z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1698/11. W konsekwencji skarżąca Spółka wywodzi, że uchybiono przepisom art. 190 i art. 151 P.p.s.a. Zarzut niewłaściwego zastosowania tych przepisów powiązano z uchybieniem art. 149 § 3 i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., gdy sąd pierwszej instancji uznając za prawidłową zaskarżoną decyzję kasacyjną pominął wyrażoną w powyższym wyroku NSA możliwość wydawania decyzji (w obecnym stanie prawnym – postanowienia) o odmowie wznowienia postępowania w przypadku, gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot, który nie jest stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany.
Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną Spółki taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem już pobieżna analiza akt pozwala ustalić, że obszar oddziaływania objętych decyzją o pozwoleniu na budowę robót budowlanych nie obejmował nieruchomości należących do składających wniosek o wznowienie postępowania. A zatem z uwagi na oczywisty brak przymiotu strony występującej z wnioskiem uzasadnione było w przedmiotowej sprawie wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
Odnosząc się do powyższych zarzutów zauważyć należy, że wyrokiem z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1698/11 NSA uchylił wyrok WSA w Krakowie. W uzasadnieniu tego wyroku wyraźnie wskazano, że Sąd pierwszej instancji odmawiając, na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., wznowienia postępowania z powodu braku przymiotu strony - w sytuacji kiedy wskazano jako podstawę wznowienia przesłankę z pkt 4 art. 145 § 1 K.p.a. – naruszył dyspozycję art. 149 § 3, a także § 1 i 2 tego artykułu oraz art. 151 K.p.a. NSA podniósł, że w przypadku wskazania w podaniu o wznowienie, jako podstawy wznowienia, przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. badanie, czy podmiot występujący z podaniem ma przymiot strony, winno nastąpić w toku wznowionego postępowania. Analizując natomiast wniosek o wznowienie postępowania i zawarte w nim argumenty przemawiające za uznaniem wnioskodawców za strony postępowania NSA wyraźnie stwierdził, że w związku z tak sformułowanym wnioskiem zachodziła potrzeba zbadania przymiotu strony i legitymacji do żądania wznowienia postępowania na podstawie akt sprawy, a to wymagało wznowienia postępowania w celu dokonania oceny, czy wskazywana podstawa występuje. Zbadanie, czy uczestnicy mają przymiot strony i legitymację do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., wymaga ustalenia, czy planowana inwestycja rzeczywiście będzie oddziaływać na nieruchomości uczestników (w tym m.in. kwestię zacienienia i innych okoliczności związanych z oddziaływaniem). Zbadanie powyższych okoliczności powinno być dokonane po wznowieniu postępowania, a więc w toku wznowionego postępowania, zgodnie z regułami prawa procesowego. NSA zauważył również, że oddzielnym zagadnieniem jest to, czy podnoszone przez te osoby zarzuty w stosunku do projektowanej inwestycji są uzasadnione z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Jednakże weryfikacja tych zarzutów może odbywać się wyłącznie w toku postępowania, w którym osoby te mają zapewniony udział.
Tak więc wbrew zarzutom skargi kasacyjnej wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Sąd bowiem oddalił skargę Spółki na decyzję Wojewody [...] uchylającą decyzję organu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z uwagi na jej przedwczesne wydanie bez szczegółowego zbadania czy wniosek złożył podmiot niebędący stroną oraz czy zachowany został termin do złożenia wniosku o wznowienie. Wyrokiem NSA z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1698/11 i wykładnią prawa tam zawartą związany był bowiem ponownie orzekający w sprawie WSA w Krakowie, związany jest nią także ponownie orzekający w jej granicach Naczelny Sąd Administracyjny.
Skoro uprzednio prawomocnie przesądzono już, że w przypadku wniosku o wznowienie, opartego na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., merytoryczne badanie interesu prawnego wnioskujących powinno odbywać się w postępowaniu rozpoznawczym, po wznowieniu postępowania, to powoływanie się w skardze kasacyjnej na oczywistą bezzasadność wniosku o wznowienie postępowania jest sprzeczne z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, a tym samym narusza dyspozycję art. 190 P.p.s.a.
Zgodnie z powyższym przepisem, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W myśl natomiast zdania drugiego powołanego przepisu nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przy czym w orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 P.p.s.a. należy rozumieć wąsko jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Związanie wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez NSA oznacza, że sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę nie może nie dostosować się do zapatrywania prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przypadku, gdy Sąd pierwszej instancji pominie w swym ponownym orzeczeniu wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, może to stanowić istotne uchybienie procesowe i doprowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Sąd pierwszej instancji tylko w wyjątkowych wypadkach może odstąpić od wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pierwsza z tych sytuacji dotyczy zmiany stanu faktycznego. W judykaturze wskazuje się, że moc wiążąca wykładni NSA przestaje obowiązywać także w razie zmiany stanu prawnego. Oprócz dwóch powyższych sytuacji można odstąpić od zastosowania art. 190 P.p.s.a., z uwagi na podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego to stanowiska zastosował się wojewódzki sąd administracyjny (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, Nr 5, poz. 75).
Żadna z wyżej opisanych sytuacji nie wystąpiła jednak w tej sprawie, a to oznacza, że Sąd pierwszej instancji związany był wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza także, że nie można było oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W świetle regulacji zawartej w omówionym art. 190 P.p.s.a. nie może też budzić wątpliwości, że obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego skargę kasacyjną w sprawie, która była wcześniej przedmiotem rozstrzygnięcia przez ten sąd, było najpierw ustalenie, czy uzasadnienie wcześniejszego orzeczenia zawiera wykładnię prawa i jakich norm prawnych ona dotyczy. Następnie zobligowany był do oceny zarzutów skargi kasacyjnej przez pryzmat tej wykładni. Stwierdzenie zarzutów ingerujących w ocenę prawną dokonaną we wcześniejszym orzeczeniu powoduje, że nie mogą być one uwzględnione.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło