III SAB/Gd 19/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi I. C. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] do rozpatrzenia odwołania I. C. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 grudnia 2014 r., nr [...] - w terminie 21 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia 15 grudnia 2014 r. nr [...], Prezydent Miasta [...] orzekł o odmowie przyznania I. C. prawa do świadczeń rodzinnych wnioskowanych na S. C. Od powyższej decyzji w dniu 5 stycznia 2015 r. odwołanie wniosła I. C. Odwołanie wraz z aktami sprawy organ I instancji przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 15 stycznia 2015 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt [...]. Pismem z dnia 29 stycznia 2015 r. skarżąca wezwała organ odwoławczy do przyspieszenie rozpoznania sprawy. W dniu 15 maja 2015 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęła skarga I. C. skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu odwoławczego w rozpatrzeniu jej odwołania. Skarga wpłynęła do sądu w dniu 2 czerwca 2015 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie i wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy. Zdaniem organu, bezczynność w niniejszej sprawie nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa albowiem jedyną jej przyczyną jest rozpoznawanie spraw według kolejności ich wpływu. Do dnia rozprawy przed sądem organ odwoławczy nie wydał rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: ustawa), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego artykułu. Na podstawie więc tego przepisu skarga ta przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienie (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a. Stosownie do przepisu art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz.1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 ust. 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako właściwy organ odwoławczy w niniejszej sprawie (art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a.), rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w Rozdziale 10 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 k.p.a. w zw. z art. 133 k.p.a. Przepis art. 133 k.p.a. ustanawia ustawowy termin, w którym organ pierwszej instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie. Datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a termin załatwienia sprawy liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji. Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w przewidzianym prawem terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Jak wskazano bowiem wyżej organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W ujęciu przepisu art. 104 § 1 k.p.a. "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Należy wskazać, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy pozostawały poza sporem. Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zatem w pierwszej kolejności należało ustalić, czy skarżąca zachowała w niniejszej sprawie wymogi formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu - poprzez uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. Niewątpliwie, takim środkiem zaskarżenia, o którym mowa w przywołanym przepisie jest przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku gdy nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie będzie to wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 29 stycznia 2015 r. (data nadania na poczcie - 30 stycznia 2015 r.) skarżąca wezwała organ odwoławczy do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nierozpatrzeniu odwołania. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, należało uznać jej zasadność. W niniejszej sprawie termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego, gdyż w dniu 15 stycznia 2015 r. odwołanie skarżącej wpłynęło do niego za pośrednictwem organu pierwszej instancji i do chwili obecnej nie zostało rozpoznane. Miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 15 lutego 2015 r., wobec czego organ ten pozostaje w bezczynności. Nierozpatrzenie odwołania w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. stanowi o bezczynności organu. Jednak z okoliczności sprawy nie wynika, aby bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem zauważyć, że skarga została wniesiona do Sądu w dniu 2 czerwca 2015 r. (bezczynność w momencie wniesienia skargi wynosiła około 3,5 miesiąca). Ponadto Sądowi z urzędu jest znana sytuacja "spiętrzenia" spraw czekających na rozpoznanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Dodać należy, że nie załatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 k.p.a.). Niewątpliwie też, obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, zawarty w przepisie art. 35 § 1 k.p.a., pozostaje w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą praworządności - art. 7 k.p.a. oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 k.p.a. Orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, Sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 812/08; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponieważ sprawa dotyczy przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego, a więc świadczenia z zakresu pomocy społecznej, Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia sprawy, tj. odwołania skarżącej - w terminie 21 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącej w powyższym terminie stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.