III SA/Wr 139/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-06-09
Skład orzekający: Maciej Guziński, Marcin Miemiec, Jerzy Strzebinczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wycofanie przez rolnika działki rolnej z programu rolnośrodowiskowego, która wcześniej była objęta płatnościami i zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, skutkuje nałożeniem sankcji w postaci 20% pomniejszenia płatności, nawet jeśli nie doszło do zmiany sposobu użytkowania tej działki?Ratio decidendi
Rolnik, który wycofał działkę objętą zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i płatnościami z poprzedniego roku, nie może skorzystać z wyjątku od sankcji przewidzianej w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Sankcja ta ma zastosowanie, ponieważ warunkiem odstąpienia od niej jest nie tylko utrata posiadania gruntu, ale także nieobjęcie go zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, gdyż działka była objęta programem w latach 2013 i 2014.Stan faktyczny
Skarżąca J.B. wniosła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014. W trakcie postępowania wycofała z programu działkę nr [...], którą wcześniej deklarowała i otrzymywała za nią płatności. Organy ARiMR pomniejszyły przyznaną płatność o 20% z uwagi na niezachowanie trwałych użytków zielonych (TUZ) na wycofanej działce. Skarżąca kwestionowała zastosowanie sankcji, argumentując, że wycofanie nastąpiło z powodu pomyłki i nie doszło do zmiany sposobu użytkowania działki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, Jerzy Strzebinczyk, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za rok 2014 oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W., działając między innymi na mocy art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 4 pkt 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), § 26 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, Dz. U. z 2013 r. poz. 361), oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438) - po rozpatrzeniu odwołania J.B. (dalej strona, skarżąca) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] listopada 2014 r. (nr [...]) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu [...].04.2014 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynął kontynuacyjny wniosek strony o przyznanie drugiej płatności rolnośrodowiskowej. W sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku strona zadeklarowała 18 działek ewidencyjnych, w tym działkę nr [...] o pow. użytków rolnych [...], która była zadeklarowana do płatności rolnośrodowiskowej w roku 2013. W sekcji VIII wniosku Oświadczenie o powierzchni działek rolnych strona zgłosiła 14 działek rolnych, na których zadeklarowano realizację Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni [...]ha
W dniu [...].07.2014 r. strona złożyła formularz wycofania części działki rolnej, w którym wycofał z płatności w wariancie 5.1 działkę E położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha.
Decyzją z dnia [...].11.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe w łącznej kwocie [...]zł do powierzchni 93,05 ha, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.
W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku kontroli administracyjnej, przeprowadzonej w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno- gospodarczej (PEG) zmniejszono powierzchnię działki rolnej G położonej na działce ewidencyjnej nr [...] o 0,01 ha i działki rolnej H położonej na działce ewidencyjnej nr [...] o 0,57 ha. Tym samym całkowita powierzchnia stwierdzona dla wariantu 5.1 okazała się mniejsza od wnioskowanej i wynosiła 93,05 ha.
Ponadto, ustalona na podstawie ww. powierzchni stwierdzonej, kwota płatności została pomniejszona o 20 %, na podstawie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ze względu na ustalenie, iż rolnik nie zachował w gospodarstwie trwałych użytków zielonych (TUZ), poprzez wycofanie z programu działki nr [...].
W odwołaniu strona podniosła, że nie zgadza się z nałożeniem sankcji, ponieważ działkę nr [...] zadeklarowała przez pomyłkę, a po wykryciu błędu niezwłocznie złożyła wycofanie z wniosku tej działki. Powyższe zostało również skorygowane w aneksie do planu działalności rolnośrodowiskowej z dnia [...].05.2014 r., który strona dołączyła do odwołania.
W uzasadnieniu zakażonej decyzji – utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Dyrektor Oddziały Regionalnego ARiMRi przywołał podstawy prawne w sprawie.
Wskazał, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2014 jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 1-4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej " rolnikiem "jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej " numerem identyfikacyjnym ";
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;
4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Dalej wskazano, że płatność rolnośrodowiskowa w przypadku pakietu wymienionego w 4 ust. 1 pkt 4 i 5 w przypadkach wariantu pierwszego ,drugiego, trzeciego, czwartego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone (§ 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).
Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiając określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.
Z kolei, zgodnie z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Zgodnie z § 38 ust. 9 przepisu ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.
Następnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wskazany wcześniej § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego reguluje przypadki i zasady dokonywania zmniejszeń płatności w sytuacji gdy stwierdzone zostanie uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w § 4 ust. 2 pkt 1 - 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z cytowanym wyżej § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolno środowiskowego, rolnik przystępujący do programu rolnośrodowiskowego zobowiązany jest do zachowania występujących w gospodarstwie i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej TUZ. Stwierdzenie nieprzestrzegania tego wymogu, skutkuje sankcją przewidzianą w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego tj. redukcją całej płatności o 20 %. Omawiany przepis nie uzależnia nałożenia sankcji od przyczyn niedochowania określonych wymogów. Jedynie § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przewiduje możliwość odstąpienia od zastosowania zmniejszenia z tytułu niezachowania TUZ, ale tylko w sytuacji, gdy powierzchnia TUZ, która nie została zachowana w wyniku utraty jej posiadania nie była w latach poprzednich objęta płatnością.
Ten przypadek nie zaistniał jednak w omawianej sprawie, bowiem strona za rok 2013 uzyskała płatności do areału wynoszącego [...] ha, położonego na działce nr [...] w ramach wariantu 5.1 zgodnie ze swoim wnioskiem złożonym na rok 2013.
Podniesiono w uzasadnieniu, że nie można uwzględnić w niniejszym przypadku argumentu strony, iż działka była przez nią zadeklarowana przez pomyłkę, co uzasadniać miałoby odstąpienie od redukcji płatności. Bowiem powierzchnię działek rolnych użytkowanych rolniczo, rodzaj uprawy oraz status poszczególnych działek producent deklaruje z własnej inicjatywy i własnoręcznym podpisem na ostatniej stronie wniosku potwierdza prawdziwość danych, tym samym na nim spoczywa obowiązek podania danych zgodnie ze stanem faktycznym. Organy Agencji mają przy tym za zadanie dokonać kontroli prawidłowości wniosku strony, co w mniejszej sprawie zostało uczynione. Konsekwencje błędnej deklaracji we wniosku obciążają osobę odpowiedzialną za jego wypełnianie, czyli samego rolnika. Ponadto § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ma charakter normy prawa publicznego, a zatem bezwzględnie obowiązującego (ius cogens) i nie dopuszcza jakiejkolwiek uznaniowości organów Agencji w ustalaniu redukcji z tytułu uchybień w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów czy też wysokości tych redukcji. Z regulacji tej wynika wprost, iż w przypadku stwierdzania tego typu uchybień organ zobligowany jest zastosować odpowiednie redukcje płatności niezależnie od przyczyn wystąpienia tych nieprawidłowości. Powyższe może być stwierdzone w oparciu o wszelkie dopuszczone dowody.
Podniesiono w tym zakresie w uzasadnieniu, że nie jest prawdą w świetle oświadczenia strony zwartego w odwołaniu, iż nigdy nie była posiadaczem działki nr [...], że dokonała stosownego sprostowania niezwłocznie. Strona bowiem zadeklarowała ww. działkę w pierwszym roku realizacji programu poświadczając prawdziwość tych danych własnoręcznym podpisem i na mocy decyzji z dnia [...].11.2013 r. (nr [...]) otrzymała za tą działkę płatność w ramach wariantu 5.1. Co więcej działka ta - jak wynika z przedstawionego przez stronę dokumentu w postaci aneksu do planu działalności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oraz danych dotyczących planu pierwotnego zarejestrowanego na stronie internetowej Centrum Doradztwa Rolniczego w B. - była objęta planem działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym w roku 2013.
Zgodnie z wyżej już przytoczonymi regulacjami nie wypełnienie określonych zadań wynikających z realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych skutkuje określonymi w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym redukcjami płatności. W przypadku stwierdzenia niezachowania TUZ, które zostały określone w planie działalności rolnośrodowiskowej jest to zmniejszenie w wysokości 20 % płatności.
Wskazano dalej w uzasadnieniu, że w świetle ortofotomapy oraz obrysu działki G i H dokonanego przez stronę, brak jest podstaw do zmiany powierzchni ewidencyjno-gospodarczej działek nr [...]/1 i [...]. Natomiast, zgodnie z art. 6 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. na potrzeby systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowalny obszar. Do tak ustalonego, obszaru zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przyznawana jest pomoc rolnośrodowiskowa.
Powyższe okoliczności powodują, iż dokonanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach deklarowanych pakietów i wariantów stosownie do wniosku strony na rok 2014 nie jest możliwe. Zasadne było więc przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości, jak to uczynił organ pierwszej instancji.
W skardze na rozstrzygnięcie drugoinstancyjne wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnosrodowiskowego, przez niedopuszczalną i rozszerzającą wykładnię i w konsekwencji zastosowanie, polegającą na przyjęciu, że z "nie zachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo" oznacza również "samą utratę posiadania gruntów", podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że pod tym pojęciem należy rozumieć "dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo". W rezultacie doszło do zastosowania wskazanego przepisu i nałożenia 20% sankcji mimo, iż organ nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych w zakresie zmiany sposobu użytkowania TUZ na obszarze, w stosunku do którego skarżąca utraciła posiadanie i nie złożyła wniosku za rok 2014.
W uzasadnieniu podniesiono, że zastosowanie sankcji wyłącznie z powodu utraty posiadania jednej z działek rolnych nie może skutkować nałożeniem wskazanej sankcji, ponieważ w wyniku utraty posiadania nie doszło do zmiany sposobu użytkowania tej działki i likwidacji znajdujących się na niej trwałych użytków zielonych.
Powołując się na wybrane orzecznictwo WSA, podniesiono, że sankcji z § 38 ust. 8 wskazanego rozporządzenia nie stosuje się, gdy nie zachowanie przez rolnika wskazanego charakteru gruntów nastąpiło w wyniku przeniesienia w drodze umowy ich posiadania lub utraty ich posiadania, jeżeli do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Jeśli wiec w wyniku przeniesienia w drodze umowy posiadania lub utraty posiadania gruntów rolnych, na których występują trwałe użytki zielone lub elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo nie następuje zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej i grunt jest dalej zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie jest gruntem nieużytkowanym rolniczo płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w wysokości nie pomniejszonej o 20 % sankcję.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR we W. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie uchybia prawu w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu. Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydały decyzje zgodne z prawem procesowym i materialnym.
Jak wynika z akt sprawy, we wniosku kontynuacyjnym skarżąca wystąpiła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r., deklarując realizację Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1- Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni [...]. Następnie, w dniu 28.07.2015 r. złożyła wniosek, w którym wycofała z płatności w wariancie 5.1 działkę E (nr ewidencyjny [...]) o powierzchni [...] ha.
Zaskarżoną decyzja utrzymano w mocy rozstrzygnie pierwszoinstancyjne z dnia z [...].11.2014 r. przyznającej skarżącej płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości. Wskazano w uzasadnieniu, że ponieważ skarżąca nie zachował w gospodarstwie trwałych użytków zielonych (TUZ), poprzez wycofanie z programu działki nr [...], zasadne było pomniejszenie kwoty płatności o 20 %, na podstawie § 38 ust. 6 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, Dz. U. z 2013 r. poz. 361). Skarżąca natomiast podniosła, że działkę [...] zadeklarowała przez pomyłkę, a następnie wycofała ją z płatności, a ponieważ nie nastąpiła zmiany sposobu użytkowania TUZ na obszarze przedmiotowej działki, nie uprawniona był sankcja.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy obowiązujące w dacie rozstrzygania przez organy ARiMR przepisy rozporządzenia ronosrodowiskowego, z wycofaniem z programu przedmiotowej działki rodzą konsekwencje w postaci wskazanej sankcji, jak chcą organy ARiMR, czy też nie, jak chce skarżąca.
Jak trafnie wskazał organ ARiMR, podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2014 jest wskazane rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 1-4 tego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem "jeżeli min.: spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Natomiast stosownie do § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa w przypadku pakietu wymienionego w 4 ust. 1 pkt 4 i 5 w przypadkach wariantu pierwszego drugiego, trzeciego, czwartego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego (a wiec także do pakietu 5.1 – tak jak w sprawie) jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone (TUZ).
Z kolei, zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiając określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009).
Jak z powyższego wynika, warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej do pakietu 5.1, na kolejny rok było zachowanie dla działek rolnych (w sprawie dla działki nr [...]) trwałych użytków rolnych (TUZ), na tej działce i w planie działalności rolnośrodowiskowej.
Jak wynika z akt sprawy, ustaleń poczynionych przez organy Agencji, nie kwestionowanych przez stronę, skarżąca zadeklarowała działkę ewidencyjna nr [...] w pierwszym roku realizacji programu, poświadczając prawdziwość tych danych własnoręcznym podpisem. Następnie, na mocy decyzji z dnia [...].11.2013 r. (nr [...]) otrzymała za tą działkę płatność w ramach wariantu 5.1. Ponadto działka ta – co wynika z przedstawionego przez stronę dokumentu w postaci aneksu do planu działalności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oraz danych dotyczących planu pierwotnego zarejestrowanego na stronie internetowej Centrum Doradztwa Rolniczego w B. – była objęta planem działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym w roku 2013. Natomiast wycofanie tej działki nastąpiło na podstawi wniosku skarżącej z dnia [...].07. 2014 r.
Ta sytuacja wskazuje na nie przestrzeganie wskazanego powyżej wymogu, zachowania TUZ na działce nr [...], określonego także w planie działalności rolno środowiskowej, poprzez jej wycofanie z wniosku i z planu.
Natomiast, jak trafnie wskazał organ Agencji, nie przestrzegania tego wymogu skutkuje sankcją przewidziana w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego: jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo ( w sprawie TUZ), o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.
Nie trafna jest wykładnia powyższego przepisu § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zaprezentowana w skardze, że pod pojęciem niezachowania tego warunku (TUZ), należy rozumieć "dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo". Mowa jest bowiem w nim o nie zachowaniu przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Czyli idzie o niezachowanie tego warunku (TUZ), w znaczeniu nie posiadania (utraty posiadania) TUZ przez rolnika, który te grunty zgłosił do płatności i objął zobowiązaniem rolno środowiskowym. W sprawie tym rolnikiem jest skarżąca, zgłaszając działkę nr [...] do płatności i obejmując ją zobowiązaniem rolno środowiskowy, którą następnie wycofała.
Ponadto wskazać należy w tym zakresie, że zgodnie z § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przepisu ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.
Wynika z powyższego, że warunkiem odstąpienia do przedmiotowej sankcji jest nie tylko utraty posiadania gruntu przez rolnika na którym występuje TZU (przez jego wycofania), ale nie objęcia przedmiotowego gruntu zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.
Powyższy warunek odstąpienia od ustalonej sankcji w sprawie nie zachodzi, bowiem - jak wskazał organ Agencji w zaskarżonej decyzji, działka ta była objętą programem rolnośrodowiskowym w roku 2013 i w roku 2014. Strona za rok 2013 uzyskała, zgodnie ze swoim wnioskiem i planem rolnośrodowiskowym, płatności do areału wynoszącego [...] ha, położonego na działce nr [...] w ramach wariantu 5. 1. W złożonym na 2014 r. wniosku z dnia [...].04.2014 r. i planie rolnośrodowiskowy, zgłosiła tą działkę do płatności rolnośrodowiskowej także w wariancie 5.1, dopiero w dniu 28.07.2014 r. przedmiotową działkę wycofała z wniosku o przyznanie płatności i programu rolnosrodowiskowego.
W tej sytuacji nie zasadne są zarzuty skargi naruszenia przepisu § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego wadliwa wykładnie i niesłuszne zastosowanie przewidzianej w nim sankcji
Jak wynika z akt sprawy, czego skarżąca nie neguje, w sprawie dokonano także zmniejszenia powierzchni działki rolnej G (działka ewidencyjnej nr [...]) o 0,01 ha i działki rolnej H (działka ewidencyjna nr [...]/1) o 0,57 ha. Tym samym całkowita powierzchnia stwierdzona dla wariantu 5.1 okazała się mniejsza od wnioskowanej i wynosiła [...] ha. Do tej powierzchni została przyznana płatność skarżącej, która została następnie pomniejszona o 20 %, na podstawie art. 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego,
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania poprawności zaskarżonego rozstrzygnięcia, stąd zgodnie z art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło