II FZ 723/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. G. i T. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 672/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. G. i T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 6 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Po 672/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił T. P. i H. G. (zwanym dalej "Skarżącymi") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w celu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji należy przedstawić dokumenty, które uprawdopodobnią niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym Sąd, w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku, nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Sąd zauważył, że Skarżący nie wskazali żadnych dowodów uzasadniających udzielenie im ochrony tymczasowej ani okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Twierdzenia Skarżących w tym zakresie są gołosłowne, nie poparte żadnymi dowodami mogącymi udowodnić bądź chociaż uprawdopodobnić, że w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji może w rzeczywistości dojść do powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W aktach sprawy brak jest również dokumentów, takich jak złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, umożliwiających Sądowi dokonanie oceny sytuacji Skarżących i ustalenie czy w sprawie rzeczywiście wystąpiły przesłanki warunkujące udzielenie ochrony tymczasowej. Skoro Skarżący zaniechali wyczerpującego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, którego przejawem jest brak wykazania w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to tym samym brak było podstaw do udzielenia Skarżącym ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z ich oczekiwaniami. Sama wysokość należności publicznoprawnej nie przesądza o wystąpieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 61 i innych ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), poprzez błędną ich interpretację i przyjęcie, że Skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności podnoszonych w treści wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w związku z tym należy odmówić wstrzymania wykonania aktu. W uzasadnieniu zadano pytanie, jakie dokumenty Skarżący mieliby przedłożyć, skoro uzasadniając swój wniosek wyraźnie wskazywali, że ewentualny obowiązek natychmiastowego uiszczenia należności podatkowej spowoduje, iż będą oni musieli zaciągnąć zobowiązanie w Banku lub w inny sposób zapożyczyć się, aby móc to świadczenie spełnić. Nie da się udowodnić dokumentem okoliczności, która jeszcze nie zaistniała - Skarżący dopiero zaciągnęliby ewentualny kredyt, czy pożyczyli pieniądze od osób fizycznych, zatem dokument którego żąda organ mógłby powstać dopiero w przyszłości. Takie twierdzenia organu, w myśl których oddala on wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wymagając załączenia dokumentów, które nie istnieją, jest dla Skarżących niezrozumiałe i nie poparte żadnymi przepisami prawa. Skarżący zaznaczyli, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w treści uzasadnienia skarżonego postanowienia sam wskazuje, iż w przypadku braku przedłożenia dowodów (w formie dokumentów) uzasadniających złożony wniosek, Sąd winien wezwać Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie takich dokumentów. W toku niniejszego postępowania Skarżący nie otrzymali takiego wezwania, tym samym nie posiadali nawet wiedzy o obowiązku przedłożenia jakichkolwiek dokumentów na dowód podnoszonych we wniosku okoliczności. Już z uwagi na powyższe uchybienia proceduralne, niniejsze zażalenie jest uzasadnione i zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Skarżących, ewentualna zapłata należności podatkowej w świetle okoliczności i zarzutów wskazanych w treści skargi na decyzję, które dają bez wątpienia podstawy uchylenia decyzji, narazi Skarżących na nieodwracalną, nie dającą się naprawić szkodę materialną, która zostanie wywołana poprzez wystąpienie uszczerbku w majątku po zapłacie tak wysokiej kwoty, jaką jest należność podatkowa określona w skarżonej decyzji. Skarżący niejednokrotnie podkreślali, że nie dysponują taką ilością środków finansowych, aby bez problemu uregulować należność i nie uszczuplić w ten sposób swojego majątku. Skarżący spytali, czy na tę okoliczność mają przedłożyć wyciąg z rachunku bankowego lub też złożyć pisemne oświadczenie woli? Jeżeli Sąd wezwie Skarżących do takiego działania, dokumenty takie zostaną przedłożone, jednak do tej pory żaden z organów nie pouczył i nie wezwał Skarżących do przedłożenia jakichkolwiek dokumentów celem rozpoznania ich w ramach wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 16 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd, gdy brak jest takich dokumentów, nie ma uprawnień, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony skarżącej o ich przedstawienie. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W niniejszej sprawie Skarżący nie uprawdopodobnili, że wykonanie decyzji organu podatkowego spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. Informacje o sytuacji majątkowej Skarżących nie znajdowały się w aktach sprawy. W przypadku bowiem, gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Nie mają również racji Skarżący twierdząc, że Sąd powinien wezwać ich do przedstawienia konkretnych dowodów, gdyż - jak już bowiem wyżej wskazano - w przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. [pic]