II FZ 839/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter, , , po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 482/15 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Po 482/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił M. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 października 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wynika, że skarżący reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia 2 lutego 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Wraz ze skargą wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi argumentując, że nie otrzymał zawiadomienia o awizowaniu przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wyjaśnił także, że o fakcie wydania i doręczenia zastępczego decyzji w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749, dalej: "O.p.") dowiedział się w dniu 26 stycznia 2015 r., kiedy to doręczono mu pismo Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 8 stycznia 2015 r. Pismo to było odpowiedzią na jego wniosek o doręczenie decyzji organu odwoławczego celem zaskarżenia jej do sądu administracyjnego. We wniosku skarżący podkreślił, że nie otrzymał decyzji ostatecznej ani bezpośrednio ani poprzez awizo. Zaznaczył, że odbiera adresowaną do niego korespondencję, a w razie nieobecności na bieżąco sprawdza, czy nie pozostawiono dla niego awiza. W piśmie z dnia 8 stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej poinformował skarżącego, że przesyłka pocztowa zawierająca decyzję ostateczną z dnia 30 października 2014 r. została nadana na adres do doręczeń M. W. za pośrednictwem Poczty Polskiej. Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana w dniach 3 listopada i 12 listopada 2014 r., oraz oczekiwała na odbiór w Urzędzie Pocztowym, jednakże nie została podjęta w terminie. Ze względu na niepodjęcie przesyłka ta została zwrócona do nadawcy w dniu 18 listopada 2014 r. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi skarżący oświadczył, że w okresie od 3 do 18 listopada 2014 r. tj. w czasie "awizacji" przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora izby Skarbowej w poznaniu przebywał stale pod adresem wskazanym w postępowaniu podatkowym jako adres do doręczeń. W tym okresie nie znalazł w skrzynce na listy – mimo regularnego przeglądania – jakiegokolwiek awiza, które dotyczyłoby przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o odrzucenie skargi, a w przypadku przywrócenia terminu do złożenia skargi, o jej oddalenie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił swoich twierdzeń o braku zawiadomienia o awizowaniu przesyłki, a tym samym nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "P.p.s.a."). W ocenie Sądu ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji związanej z doręczeniem decyzji wynika, że przesyłka pocztowa zawierająca decyzję była dwukrotnie awizowana w dniach 3 listopada i 12 listopada 2014 r., oraz oczekiwała na odbiór w Urzędzie Pocztowym, jednakże nie została podjęta w terminie. Data stempla pocztowego wskazuje, że przedmiotowa przesyłka została zwrócona do nadawcy w dniu 18 listopada 2014 r. Z powyższego wynika zatem, że poczta podjęła wszelkie czynności, dokonując jednocześnie niezbędnych zapisów na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 P.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, podczas, gdy we wniosku o przywrócenie terminu wskazano okoliczności, świadczące w sposób jednoznaczny o tym, że skarżący mimo zachowania najwyższej staranności nie wiedział o fakcie doręczenia przedmiotowej decyzji w trybie podwójnego awizowania, w konsekwencji czego nie mógł jej terminowo zaskarżyć, w czym nie można mu przypisać winy. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r., poz. 1529), poprzez bezpodstawne uznanie, że Skarżący – kwestionując prawidłowość doręczenia przez operatora pocztowego przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej winien wszcząć stosowne postępowanie reklamacyjne na poczcie, podczas, gdy zgodnie z przepisem powołanym w podstawie zarzutu skarżący nie miał ku temu legitymacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd pierwszej instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, prawidłowo rozstrzygnął o odmowie przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 października 2014 r. Przede wszystkim przypomnieć trzeba, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 P.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wskazując na motywy, dla których Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, należy wskazać, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak też w zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji, Skarżący przytoczył argumenty, które odnosiły się wyłącznie do uchybień, które w jego ocenie, miały miejsce przy doręczeniu mu przesyłki zawierającej decyzję. Takie argumenty sprawiają, że w istocie rzeczy Skarżąca kwestionuje prawidłowość doręczenia mu decyzji, a co za tym idzie rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi, liczonego od dnia doręczenia decyzji. Instytucja przywrócenia terminu ma natomiast zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem nie dokonano prawidłowego doręczenia, nie ma mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to bowiem konsekwencją tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec. Zagadnienie oceny prawidłowości doręczenia Skarżącego decyzji podatkowego organu odwoławczego może natomiast być przedmiotem rozstrzygnięcia przez wojewódzki sąd administracyjny na etapie kontroli wstępnej wniesionej skargi w aspekcie dochowania terminu jej złożenia. Negatywne rozstrzygnięcie w tym zakresie może być kwestionowane przez stronę w drodze skargi kasacyjnej na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi. Zatem nieprawidłowość doręczenia nie jest przesłanką przywrócenia terminu. Doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej w ogóle nie rozpoczyna biegu, a tym samym nie można przyjąć, by doszło do uchybienia terminu, co powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy. W tej sytuacji odnoszenie się przez Sąd przy analizie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu do kwestii prawidłowości awizacji przesyłki było zbędne. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, skoro Skarżący zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, nie podał żadnych innych okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybienie terminu, koncentrując się wyłącznie na wykazaniu braku prawidłowego doręczenia decyzji. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w zażaleniu zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, gdyż zaskarżone postanowienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, jest zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia