II FZ 1089/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, , , po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2705/14 w sprawie ze skargi G. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie od podatku od nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r., III SA/Wa 2705/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił G.Z. (zwanemu dalej skarżącym) przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie od podatku od nieruchomości. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką. Posiada kilka nieruchomości, w tym dom jednorodzinny (240 m2), jak również dysponuje oszczędnościami w kwocie 225.800 zł. Ponadto posiada dwa samochody o wartości łącznej około 40 tys. zł. Otrzymywane rocznie przychody - na które składają się renta i przychody z prowadzonej działalności gospodarczej - oscylują wokół 300 tys. zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że średni dochód miesięczny jego gospodarstwa wynosi około 5700 zł. Ponadto skarżący posiada polisę inwestycyjną o wartości 40 tys. zł. Na skarżącym ciąży kredyt hipoteczny w kwocie 70 tys. zł plus odsetki, zaległość w podatku od nieruchomości w kwocie 70 tys. zł, sporna zaległość z tytułu dostaw wody i odbioru ścieków oraz koszty utrzymania domu i koszty lekarstw. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że: "Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien uwzględnić rozbieżności między faktycznym kosztem wniesienia skargi kasacyjnej, a zwrotem kosztów postępowania". Skarżący wskazał, że jest "gotowy wnieść odpowiednią opłatę za sporządzenie skargi kasacyjnej, nie tylko w wysokości do jakiej przysługuje zwrot w przypadku uwzględnienia skargi, ale nawet czterokrotnie wyższą." Wskazał również, że "sąd posiada możliwość podania wykazu podmiotów uprawnionych do prowadzenia postępowania w mojej sprawie. Brak unormowań prawnych dotyczących wskazanej i oczekiwanej pomocy nie wyklucza jej udzielenia na wskazanych zasadach. Konstytucyjne prawo gwarantujące obywatelom dostęp do sądu nie uzasadnia rozstrzygnięcia dokonanego przez WSA, gdyż oparte jest na fikcji związanej z kosztami postępowania". Skarżący ponownie podkreślił, że faktyczny koszt sporządzenia skargi jest nawet ponad dziesięciokrotnie wyższy niż określony przez sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Zasadnie sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając bowiem taki majątek nie może zostać uznany za osobę ubogą, żyjącą na granicy minimum socjalnego. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Na koszty postępowania składają się koszty sądowe (wpis, opłata kancelaryjna) oraz zwrot wydatków, a ponadto koszty związane z działaniem pełnomocnika oraz koszty związane z działaniem strony. Zgodnie z art. 203 p.p.s.a. stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego: 1) od organu — jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; 2) od skarżącego — jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Z art. 204 p.p.s.a. wynika zaś, że: W razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez: 1) organ — jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; 2) skarżącego — jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Art. 205 § 1 p.p.s.a. stanowi z kolei, że: Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. § 2. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zatem z ustawy wynika co należy do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Ustawodawca wskazał wyraźnie, że zalicza się do nich wynagrodzenie pełnomocnika, ale do ograniczonej wysokości - nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Wysokość stawek wynagrodzenia radcy prawnego oraz sposób ich ustalania określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 163, poz. 1349 ze zm.). Odrębnymi przepisami w sytuacji, gdy pełnomocnikiem strony jest adwokat jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, zgodnie z dyspozycją § 2 ust. 1 powyższego rozporządzenia sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Przy czym podstawę zasądzenia opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5, a opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna, ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy (ust. 2 powyższego § 2). Z obowiązujących przepisów prawa wynika, że sąd ma możliwość ustalenia wysokości kosztów, ale zawsze bierze przy tym pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy, wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy i rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji trafnie uznał i szeroko uzasadnił dlaczego skarżący nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy. W zażaleniu skarżący nie podniósł żadnych okoliczności, które mogłyby zmienić tę ocenę jego sytuacji materialnej. W zakresie zaś wysokości zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika – przepisy wyraźnie regulują tę sytuację. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji