IV SA/Wa 801/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za straty z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty M. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. Ś. od decyzji Starosty M. z dnia [...]., nr [...], odmawiającej ustalenia odszkodowania na rzecz M. S za straty z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości spowodowane posadowieniem 2 słupów oraz usytuowania linii wysokiego napięcia na działkach nr [...] i [...] w obrębie M., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda podał, że wnioskiem z [...]. M.S. zwrócił się do Starosty M. o ustalenie prawa do odszkodowania za szkody spowodowane posadowieniem na nieruchomości stanowiącej jego własność dwóch słupów wysokiego napięcia oraz linii elektrycznej. Wnioskodawca wskazał, że jest wyłącznym właścicielem nieruchomości położonej w M. przy ul. S., w skład której wchodzą działki nr [...] i nr [...]. Nieruchomość tę nabył na podstawie umowy Rep. A nr [...] aktem notarialnym z dnia [...] od G. K. oraz P. K.. Organ pierwszej instancji wskazał, że w wyniku badania akt w ewidencji gruntów ustalono, że T. K. wszedł w posiadanie przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...]o pow. 0,5793 ha w 1956 roku. Następnie Naczelnik Miasta M. aktem własności ziemi z dnia [...]r. stwierdził, że T. K. i jego żona L. K. stali się z mocy prawa właścicielami tej nieruchomości. Decyzją Burmistrza Miasta M. z dnia [...] nr PG. [...]został zatwierdzony projekt podziału nieruchomości położonej w M. przy ul. S., stanowiącej współwłasność P. K. i G. K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] na działki nr [...] Aktem notarialnym z dnia [...]G. K. oraz P. K. sprzedali w/w działki M. S. W wyniku badania akt w Archiwum Państwowym w S. dotyczących wywłaszczeń z 1963 r. Starosta M. ustalił, że w aktach tych znajdują się dokumenty dotyczące wydania na wniosek Zakładu Energetycznego W., dla potrzeb zasilania Fabryki Urządzeń Dźwigowych w M., zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości właścicieli w celu budowy linii elektroenergetycznej linii napowietrznej 15kV F.. Zajęcie przedmiotowej nieruchomości i wybudowanie przedmiotowej linii elektroenergetycznej nastąpiło na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] , nr [...]. wydanej na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70). Na podstawie art. 36 tej ustawy, na żądanie właścicieli nieruchomości, organ do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej właściwy ze względu na położenie nieruchomości orzekał o odszkodowaniu za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust 1 i 2. Starosta M. wskazał, że przepisy art. 35 i 36 w/w ustawy z dnia 12 marca 1958 r. utraciły moc z dniem 1 sierpnia 1985 r. tj. z dniem wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz.99) i zostały zastąpione przez przepisy art. 75 i 80 uchylone z dniem 1 stycznia 1998 r., kiedy to weszły w życie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej u.g.n. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że obecnie obowiązujący art. 124 tej ustawy odpowiada treścią uchylonemu art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. Wyjaśnił, że w świetle art. 129 ust. 5 pkt 1 i pkt 3 u.g.n., gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy ustawy przewidują jego ustalenie, odszkodowanie ustala starosta w odrębnej decyzji, na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Na podstawie art. 233 u.g.n., sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., prowadzi się na podstawie jej przepisów. Podstawą do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie jest więc przedstawienie dowodów potwierdzających tytuł własności nieruchomości w dacie ograniczenia prawa własności na podstawie decyzji administracyjnej, poniesienie szkód z tego tytułu oraz niewypłacenie dotychczas odszkodowania za te szkody. Dla skutecznego ubiegania się o wypłatę odszkodowania należy wykazać łączne spełnienie tych przesłanek. Według Starosty M. M. S. nie udokumentował tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości w dacie wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że tytuł ten nie przysługiwał również jego poprzednikom ( w dniu [...] roku tj. w dacie wydania zezwolenia na budowę linii T. K. nie był właścicielem nieruchomości), a co za tym idzie, nieudokumentowane zostało prawo własności do nieruchomości w dacie ograniczenia własności na podstawie decyzji administracyjnej, poniesienie szkód z tego tytułu oraz niewypłacenie dotychczas odszkodowania za te szkody. Podstawą zaś do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie jest wykazanie spełnienia łącznego wszystkich tych trzech przesłanek. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M.S., wnosząc o uchylenie decyzji Starosty M. w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W wyniku rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] Wojewoda M. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy za prawidłowe uznał stanowisko Starosty M. że skoro M. S., jak i jego poprzednicy nie byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości w dniu wydania decyzji Wydziału Spraw Wewnętrznych PPRN w M. z dnia [...]., to brak było podstaw do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. W związku z powyższym za bezpodstawne zostały uznane zarzuty odwołującego się, jakoby organ pierwszej instancji nie ustalił, kto był właścicielem w/w nieruchomości w dacie wydania decyzji z dnia [...] oraz na jakiej podstawie T. K. wszedł w posiadanie wymienionej nieruchomości w 1956 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. S reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając kwestionowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji: - naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne uznanie braku podstaw do jego zastosowania w sprawie, co skutkowało zaniechaniem przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia podmiotu uprawnionego do przyznania odszkodowania za zajęcie nieruchomości, a w konsekwencji wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą przyznania odszkodowania za zajęcie nieruchomości, co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy; - naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 84 i art. 85 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie ustalenia wysokości szkody wynikłej z zajęcia nieruchomości, nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez skarżącego w toku postępowania, nieprzeprowadzenie oględzin nieruchomości na okoliczność ustalenia ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości w wyniku jej zajęcia, niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania wartości nieruchomości na okoliczność ustalenia wysokości szkody poniesionej przez właściciela nieruchomości na skutek jej zajęcia, przy czym każde z naruszeń miało istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...], jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty M. z dnia [...]. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację podniesionych zarzutów. Zdaniem skarżącego nawet gdyby przyjąć, że ustalenie właściciela nieruchomości na datę [...]było niemożliwe, to nic nie stało na przeszkodzie, aby na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., odszkodowanie zostało przyznane obecnemu właścicielowi nieruchomości, który obecnie ponosi skutki przedmiotowego zajęcia, bowiem odszkodowanie za zajęcie nieruchomości stanowiącej obecnie własność skarżącego nie zostało dotychczas wypłacone osobom uprawnionym. W ocenie skarżącego organy błędnie uznały, że ustalenie kto był formalnym właścicielem nieruchomości w dacie [...]ma kluczowe znaczenie w sprawie. Ustalenie kto był właścicielem nieruchomości w tej dacie mogłoby mieć znaczenie wyłącznie dla ustalenia, czy osobom tym nie wypłacono odszkodowania za zajęcie nieruchomości. Strona skarżąca podkreśliła, że żaden dowód przeprowadzony w sprawie nie wskazuje, aby takie odszkodowanie zostało wypłacone jakiemukolwiek właścicielowi nieruchomości. Według skarżącego stanowisko Wojewody M., że wnioskodawca nie udowodnił szkody w związku z posadowieniem linii stanowi potwierdzenie argumentu, że organy administracji dopuściły się naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w sytuacji, kiedy skarżący w piśmie z dnia 6 grudnia 2012 r. oraz w piśmie z dnia 26 września 2013 r. wnioskował o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawca ds. szacowania wartości nieruchomości, na okoliczność ustalenia czy na skutek posadowienia dwóch słupów oraz w wyniku przebiegu nad działką linii elektroenergetycznej 15 kV wartość działki uległa zmniejszeniu na skutek ograniczenia w zakresie możliwości jej wykorzystania, np. braku możliwości zabudowy z uwagi na pas technologiczny. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Kontrola sprawowana przez sąd administracyjny, stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a., oraz art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc obok tego, czy organy prawidłowo zastosowały zasady ustalania określonych faktów za udowodnione także to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych oraz czy normy te właściwie zinterpretowały. Dokonując takiej właśnie kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do wniosku, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż na mocy decyzji Wydziału Spraw Wewnętrznych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...]., nr [...], wydanej na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...]zatwierdzoną przez Wydział Architektury i Budownictwa PPRN, udzielono zezwolenia Zakładowi Energetycznemu W. Teren na budowę linii energetycznej napowietrznej 15 kV w miejscowości M., F.. Wybudowana na podstawie powyższego zezwolenia linia objęła również działki obecnie oznaczone nr ew. [....] i [...] stanowiące od 2003 r. własność skarżącego. Jednocześnie z akt administracyjnych sprawy wynika, że T. i L. małż. K. użytkowali przedmiotową nieruchomość po rodzicach od 1956 r. (protokół z dnia [...]z przesłuchania stron sporządzony w postępowaniu uwłaszczeniowym T. i L. K.), którzy następnie stali się z mocy samego prawa jej właścicielami na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. (akt własności ziemi z dnia [...]. Naczelnika Miasta M). Bezsporne pozostaje również, że dnia [...] skarżący M. S aktem notarialnym nabył przedmiotową nieruchomość na własność od spadkobierców T. i L. K.. Obecnie przedmiotowa linia energetyczna jest na stanie PGE Dystrybucja Spółka Akcyjna z/s w L.. W kontekście powyższych okoliczności należy zgodzić się ze skarżącym, że organy administracji błędnie uznały, że ustalenie kto był formalnym właścicielem nieruchomości w dacie [...]ma kluczowe znaczenie w sprawie. Trzeba bowiem przypomnieć, że zgodnie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy - a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przepis ten we wskazanych w nim okolicznościach dawał więc podstawę do ograniczenia własności nieruchomości, mieszczącego się w granicach szeroko rozumianego pojęcia wywłaszczenia. Skutkiem ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie tego przepisu było ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego. Zdaniem Sądu nie powinno budzić wątpliwości ze względu na funkcje przewidzianego w tym przepisie ograniczenia własności nieruchomości, że należące do istoty tego ograniczenia obowiązki ciążą na każdoczesnym właścicielu nieruchomości wobec każdoczesnego przedsiębiorcy przesyłowego (podmiotu, w skład którego przedsiębiorstwa wchodzi dane urządzenie przesyłowe). Z analizy akt sprawy wynika (m.in. z pisma T. K. z dnia [...]skierowanego do Zakładu Energetycznego-Warszawa Teren S.A.), że na wskazanych przez skarżącego działkach posadowione zostały dwa słupy wysokiego napięcia na szeroko rozstawionych betonowych słupach w wyniku czego część nieruchomości o powierzchni ok. 600 m2 stała się bezużyteczna dla jej właściciela. Zaznaczyć należy, że niewątpliwie urządzenie to jako trwale z gruntem związane stanowi jego obciążenie o charakterze ciągłym i może to oznaczać następstwa w postaci uszczerbku majątkowego po stronie właściciela, nie tylko tego z daty zainstalowania urządzenia, ale także aktualnego. Jeżeli art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że "odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126", to niewątpliwie przepis ten obejmuje obowiązkiem odszkodowawczym także przypadki wyrządzenia szkody w następstwie wykonywania uprawnień ograniczających władcze uprawnienia właścicieli nieruchomości. Wbrew stanowisku organów obu instancji Sąd uznał, że nieuregulowany stan prawny nieruchomości w dacie zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 u.g.n. nie stanowi negatywnej przesłanki do przyjęcia, że doszło do ograniczenia korzystania z nieruchomości w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do art. 124a tej ustawy przepisy art. 124 ust. 1-2 i 4-7, art. 124b oraz art. 125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Zasadnie zatem wskazano w skardze na naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błędne uznanie braku podstaw do jego zastosowania w sprawie, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania m.in. art. 7, art. 77 § 1, 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wystąpienia szkody wynikłej z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i ewentualnie wysokości szkody oraz podmiotu uprawnionego do przyznania odszkodowania. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym wyroku. Z wymienionych powodów Wojewódzki Sąd, Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.