I OZ 1321/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 601/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r. odmówił skarżącemu A. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący i jego żona są emerytami. Małżonka z powodu ciężkiej choroby jest niezdolna do pracy od 1974 r., koszty wizyt lekarskich wynoszą średnio 800 zł miesięcznie. Wysokość emerytury skarżącego i jego małżonki to odpowiednio 2091,64 zł netto oraz 1033,72 zł netto z dodatkiem pielęgnacyjnym. Skarżący jest inwalidą, posiada wraz z małżonką mieszkanie o pow. 34 m2, nie posiadają przedmiotów wartościowych oraz innego majątku, poza samochodem Daewoo Lanos z 2001 r. i samochodem do przewozu wózka inwalidzkiego marki Renault z 1998 r. Nie mają oszczędności. Skarżący uzupełniając wniosek nadesłał dokumenty dotyczące wysokości miesięcznej opłaty za lokal mieszkalny, która wynosiła w kwietniu 2015 r. 429,88 zł, pisma ZUS potwierdzające wysokość emerytur, rachunki za telewizję kablową, energię elektryczną i gaz, wraz z potwierdzeniami opłat oraz wyciągi z rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zarówno z wniosku, jak i z powyższej dokumentacji nie wynika, źe skarżący znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i jest osobą nieposiadającą środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący wskazał, że wraz z małżonką samodzielnie utrzymuje gospodarstwo domowe o powierzchni 34 m2. Jest też w stanie utrzymać dwa samochody - związane z opłatami, w tym kosztami paliwa, czy obowiązkowych przeglądów. Z przedstawionych rachunków wynika, iż na bieżąco opłaca wszelkie koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (czynsz, energia elektryczna, gaz, telewizja kablowa), jak i kredyt. Zdaniem Sądu, trudno w tej sytuacji uznać za zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednocześnie Sąd wskazał, iż nie mógł odnieść się do zawartej we wniosku informacji w zakresie ponoszonych kosztów leczenia wynoszących miesięcznie ok. 800 zł, gdyż skarżący nie przedstawił na tą okoliczność żadnej dokumentacji. Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.), orzekł o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. K. wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podniósł, że żona leczy się u 5 specjalistów, co generuje koszty w wysokości około 1500 zł miesięcznie. Do zażalenia dołączył m.in. kserokopie rachunków za leki z czerwca i sierpnia 2015 r. Oświadczył, że koszty utrzymania samochodu marki Lanos ponosiła córka, która jest jego współwłaścicielem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym normuje art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem jedynym kryterium, jakie winno być brane pod uwagę przy ocenie takiego wniosku, jest rzeczywista sytuacja majątkowa strony. Redakcja art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje też jednoznacznie, że ciężar dowodu w zakresie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnioskującej, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże". W świetle powyższego strona, która chce skorzystać z prawa pomocy powinna nie tylko podać we wniosku okoliczności wskazujące na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym, ale również zaprezentować we własnym zakresie lub na żądanie Sądu dowody potwierdzające takie twierdzenie. Jak słusznie zaznaczono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, udzielenie stronie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, winno mieć miejsce w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielić należy stanowisko i ustalenia poczynione przez Sąd I instancji, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawcy nie można bowiem uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący i jego żona uzyskują stały dochód w kwocie 3125 zł, którego wysokość gwarantuje zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodziny skarżącego i daje także możliwość wygospodarowania środków na dodatkowy cel. Okoliczności wskazane w zażaleniu, dotyczące m.in. kosztów leczenia nie dają wystarczających podstaw, by zmienić powyższą ocenę. Skarżący twierdzi, iż koszty leczenia żony wynoszą 1500 zł miesięcznie, ale nie wykazał, iż wizyty lekarskie bądź inne konieczne zabiegi nie są refundowane z powszechnego ubezpieczenia społecznego, i że musi je opłacać z własnych środków. Natomiast załączone do zażalenia kserokopie rachunków za leki za czerwiec i sierpień 2015 r. opiewają na łączną kwotę 621 zł, co wskazuje, iż wydatki na ten cel kształtują się na poziomie 200 zł miesięcznie. Uwzględniając wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżącego, kwota ta nie stanowi takiego obciążenia budżetu domowego, które uniemożliwiłoby poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.